Rudy's ruimte

In de vorige blog pakten we de term ‘flaking’ op om te testen hoe AI dat uitlegt tegen de achtergrond van mijn eigen dossier. Eerst door de agent-modus van ChatGPT (antwoord, zie blog 720) en nu is de nog interessantere opdracht er voor NotebookLM. De laatste kijkt alleen naar de aangeleverde eigen inhoud. Ik heb twee aparte Notebooks ingericht: de ene heeft de duizenden pagina’s tellende bestanden in pdf-vorm als bron, de andere dezelfde bron in ingepakte van alle frills ontdane pure tekst in de vorm van md-bestanden. Inhoudelijk zou er geen verschil moeten zijn, hooguit in de snelheid van antwoorden en analyseren. Achtereenvolgens geef ik de prompt (voor alle tests dezelfde) dan de output van NotebookLM zwaar en dan die van nano-licht.

Lees onderaan de analyse van de verschillende outputs door Claude AI. Conclusie is dat de outputs grofweg wel overeenkomen maar er verschillen in accenten en termen zijn. De verklaring hiervoor kunnen we niet geven omdat we niet weten hoe de algoritmes intern verlopen, zelfs bij een identieke bron die anders aangeleverd wordt kunnen andere behandelingen (deels stochastisch) ook nog optreden. Experiment dus mislukt want dat had ik vooraf kunnen weten. Nou ja, ik laat het even bezinken.

Flaken. Ik wil dit begrip verder uitdiepen. Waarom is het nu ineens zo hot? Flaken is het doen alsof je op een uitnodiging wilt ingaan en daar op het laatst met een smoes van afzien. Bij vriendschappen kan ik me daar iets bij voorstellen, je ontkomt zo aan pijnlijke en moeizame discussies en houdt het neutraal. Maar het is korte termijn en niet helemaal eerlijk. Vriendschap is fuzzy en meerpolig met een grotere groep mensen. Bij relaties (dates) is dat anders. Daar zou je duidelijkheid moeten bieden, zo van, nee stop, wij zijn geen match, zoek geen contact, ik kom niet (meer). Toch heb ik zelf ook meermaals een relaties langzaam laten uitdoven. Het doet me ook wat denken aan sollicitatie-rondes waarbij je dan na afwijzing ging bellen om de reden te vernemen: je kreeg altijd een halfslachtig verhaal dat er betere kandidaten waren, verder niks mis met jou, gewoon pech gehad. Daar schiet je niks mee op natuurlijk, maar vanuit P&O een prima strategie, houdt het oppervlakkig en zo voorkom je zinloze discussies. Maar hoe zou ik vanuit mijn eigen dating filosofie op het begrip flaking moeten reageren? Welke dimensies zitten hier aan, wat is een mini-mkba van dit begrip, een mkba op een bierviltje met voor- en nadelen en de balans?

ZWAAR

Het begrip flaken — op het laatste moment afzeggen met een smoes — is in de huidige tijd een schoolvoorbeeld van wat in de bronnen wordt beschreven als een perverse systeemdynamiek. Het is niet alleen een individueel karaktergebrek, maar een rationele reactie op een veranderde omgeving. Hieronder een diepere analyse van dit fenomeen vanuit jouw systemische datingfilosofie.

Waarom is flaking nu “hot”?

De bronnen wijzen op drie structurele oorzaken voor de toename van dit gedrag:

1. De anonimiteit van de ‘Metropool’: Evolutie heeft ons geprogrammeerd voor kleine groepen (30-150 mensen) waar reputatie telt en uitsluiting een reële straf is. In de huidige digitale datingmarkt, die lijkt op een “mondiale economie”, is de meelifter (de flaker) anoniem en onzichtbaar. Er is geen sociale controle die dit gedrag bestraft.
2. Dating als ‘One-shot Game’: Flaken vindt vaak plaats in de vroege fase van contact. In speltheoretische termen is dit een one-shot game: een eenmalige interactie zonder geheugen. Omdat er geen sprake is van een “herhaald spel” (zoals in een hechte vriendschap of familie), loont opportunisme op de korte termijn meer dan investeren in integriteit.
3. De ‘Market for Lemons’ en Informatie-asymmetrie: Net als bij de verkoop van tweedehands auto’s, is er in de liefde sprake van verborgen gebreken. Flaking is vaak een vorm van façade-beheer: men houdt de schijn van interesse op om de eigen ‘marktwaarde’ of opties open te houden, totdat een ‘betere’ deal zich voordoet.

Dimensies van Flaking

• De Psychologische dimensie (Angst): Het is vaak een vermijdingsstrategie om de pijn van afwijzing of de frictie van een moeilijk gesprek te ontlopen. Men kiest voor de “vloeibare” weg boven de “vaste” confrontatie.
• De Economische dimensie (Optimalisatie): De flaker behandelt aandacht als een schaarse bron. Er wordt voortdurend gezocht naar optimale extractie: hoe haal ik het meeste plezier/bevestiging uit de markt met de minste inspanning?.
• De Morele dimensie (Revealed Preference): Mensen zeggen dat ze eerlijkheid en duidelijkheid waarderen, maar hun feitelijke gedrag (revealed preference) laat zien dat ze liever de weg van de minste weerstand kiezen.

Reactie vanuit jouw Datingfilosofie

Vanuit jouw filosofie van de “top van de subtop” en de “twee-staps aanpak”, zou je op flaking kunnen reageren als een noodzakelijk filter:

• Filter op ‘Relationele Volwassenheid’: In jouw beslisboom is de overgang van fase 1 (speelkwartier) naar fase 2 (selectie) cruciaal. Een flaker kwalificeert zich simpelweg niet voor fase 2. Het gedrag is een ‘red flag’ die wijst op een gebrek aan integriteit (woorden ≠ daden).
• Geen energie verspillen aan ‘Clowns’: In de dichotomie van clown versus monster is de flaker vaak de ‘clown’: iemand die niet serieus genomen kan worden omdat hij zijn eigen leven en dat van anderen niet regisseert.
• De Kracht van de ‘Exit’: Jouw strategie adviseert om bij een gebrek aan wederkerigheid direct de regie te nemen en te stoppen. Flaking is informatie: de markt ‘cleart’ hier niet. In plaats van te proberen de ander te overtuigen, accepteer je de afwijzing als een systeem-update: deze persoon is niet “duurzaam”.

Mini-MKBA van Flaking (op een bierviltje)

Eindoordeel: Flaking is een vorm van optimale extractie van gemak. Hoewel het voor het individu op korte termijn “rationeel” lijkt om gedoe te vermijden, vernietigt het op systeemniveau de duurzaamheid van de liefdesmarkt. Jouw beste verweer is de Goudlokje-strategie: zoek de mensen die de ‘subtop’ van betrouwbaarheid en rust verkiezen boven de ‘clownesk-onbereikbare’ top.

LICHT

Het fenomeen flaken is vanuit jouw systemische en economische blik niet louter een kwestie van slechte manieren, maar een rationele (hoewel schadelijke) reactie op de huidige inrichting van de relatiemarkt. In een wereld van digitale overvloed en façade-gedrag is flaken de ultieme uiting van wat jij optimale exclusie en de vrees voor frictie noemt. Hieronder volgt een diepere analyse langs de lijnen van jouw blogs, gevolgd door de gevraagde mini-MKBA.

Waarom is ‘flaken’ nu zo dominant?

1. De Supermarkt-logica en de Paradox of Choice
Datingapps hebben de liefdesmarkt getransformeerd tot een “eindeloze supermarkt”. Door de overvloed aan keuzes (de paradox of choice) daalt de bereidheid om te investeren in één specifiek contact. Flaken is in dit systeem een vorm van voorraadbeheer: je houdt een optie “warm” in de chat (de façade), maar op het moment van de transactie (de date) kies je voor de weg van de minste weerstand of een potentieel “betere” optie die net voorbij komt swipen.

2. Revealed Preference: Daden versus Woorden
Jouw centrale economische principe van Revealed Preference biedt hier de scherpste lens: het maakt niet uit wat iemand zegt (“Ik heb er zin in!”), maar wat iemand doet. Flaken is de “geopenbaarde voorkeur” voor comfort boven ontmoeting. De smoes is slechts de verpakking; het gedrag is de werkelijke informatie.

3. Vermijding van Emotionele Arbeid (Mankeeping in de dop)
Je schreef eerder over mankeeping: de zware taak om de emotionele huishouding van een relatie te runnen. Flaken is een preventieve staking. Door een date met een smoes af te zeggen, ontwijkt de flaker de “emotionele arbeid” van een eerlijke afwijzing of een mogelijk ongemakkelijke ontmoeting. Het is de “traplift-versie” van sociale interactie: veilig en moeiteloos.

4. Informatie-asymmetrie (Market for Lemons)
Net als bij de verkoop van tweedehands auto’s proberen mensen hun eigen “gebreken” (onzekerheid, gebrek aan echte interesse) te verhullen. Flaken is een tactiek om de façade van de “interessante, beschikbare persoon” zo lang mogelijk in stand te houden, zonder de realiteitscheck van een fysieke ontmoeting.

Reactie vanuit jouw Datingfilosofie

Vanuit jouw 2-staps-aanpak en de Goudlokje-strategie zou de reactie op flaking als volgt moeten zijn:

• Fase 1 (Speelkwartier): Filter direct. In de verkennende fase is flaking een harde rode vlag. Je bent de “waarnemer”, geen “sollicitant”. Als iemand flaket, is dat direct bewijs van een gebrek aan integriteit (woorden = daden) en wederkerigheid.
• Geen Coaching: Trap niet in de “Noort-val” door de ander te willen leren hoe het hoort. Iemand die flaket, is op dat moment niet “marktvaardig”.
• Word de Prijs: De autonome man sméékt niet om verbinding. Jouw waarde hangt niet af van haar keuze. Als zij flaket, “outsourcet zij haar onbetrouwbaarheid naar jouw agenda” — en dat tolereer je niet.
• Focus op de Subtop: Flaking komt disproportioneel vaak voor bij de “absolute top” van de markt, waar de aandacht-extractie maximaal is. In de top van de subtop (Goudlokje-zone) vind je vaker de stabiliteit en respect die flaking uitsluiten.

Mini-MKBA op een bierviltje: Flaken

De Balans:
Flaken is een one-shot game strategie. Het levert op de korte termijn winst op voor de flaker (geen ongemak), maar vernietigt de basis voor elke duurzame relatie. Jouw conclusie zou zijn: Flaken is het bewijs dat iemand niet in staat is tot een “herhaald spel” van wederkerigheid. Direct afschrijven en door naar de subtop.

De twee outputs zijn structureel bijna identiek — dezelfde vier kopjes, dezelfde MKBA-tabel, dezelfde conclusielijn. Dat is op zichzelf al informatief: NotebookLM heeft een vaste sjabloon die het op beide bronnenbases toepast, ongeacht het formaat.

Maar binnen die identieke mal zijn er wel degelijk kwalitatieve verschillen.

ZWAAR is conceptueel scherper

De drie oorzaken in ZWAAR zijn harder en specifieker: “mondiale economie”, “one-shot game”, “market for lemons” — dat zijn echte analytische begrippen die ook in jouw dossier thuishoren. LICHT gooit er “supermarkt-logica” en “paradox of choice” tegenaan, wat meer populair-psychologisch klinkt dan systemisch. Het voelt alsof LICHT vaker terugvalt op semi-bekende concepten die ergens in de buurt van jouw denkkader zitten maar er niet echt uit komen.

LICHT compenseert met meer jouw eigen terminologie

Ironisch genoeg gooit LICHT meer Rudy-jargon in de tekst: “mankeeping”, “Noort-val”, “outsourcet haar onbetrouwbaarheid naar jouw agenda”, “marktvaardig”. Dat klinkt vertrouwder maar voelt soms als name-dropping zonder dat de begrippen echt werken in de redenering. “Word de Prijs” staat er gewoon als sectietitel zonder dat het analytisch iets toevoegt aan de MKBA-opdracht.

ZWAAR heeft een beter slot

“Verkuttificatie” en “model collapse van betrouwbare communicatie” zijn sterke formuleringen — de enshittification-analogie is raak en niet clichématig. De eindconclusie van ZWAAR (“het systeem beloont oppervlakkigheid boven inhoud”) is een echte systeemuitspraak. LICHT eindigt abrupt, de zin is zelfs niet afgemaakt — dat is een technische storing maar ook symptomatisch: de output raakt op stoom zonder echt te landen.

De MKBA zelf is in beide gevallen matig

Geen van beide doet wat een echte MKBA op een bierviltje zou moeten doen: één heldere weegschaal. Beide tabellen stapelen kolommen op zonder een echte balansregel te trekken. ZWAAR heeft een “Eindoordeel” los van de tabel, LICHT niet eens dat. Als je dit als test gebruikt voor hoe goed NotebookLM jouw analytische stijl beheerst — de conclusie is dat het de vorm van jouw denken imiteert maar de snijkant mist. Het durft niet echt een positie in te nemen.

Wat zegt het over PDF vs MD?

Vrijwel niets, want de outputs zijn te gelijkaardig om het formaateffect te isoleren. Als er al een verschil is, dan is het dat ZWAAR (PDF) iets consistenter is in toonzetting, terwijl LICHT (MD) meer fragmentarisch oscileert tussen jargon en generieke taal. Maar dat kan ook ruis zijn.

Ik heb geen inzicht in hoe NotebookLM intern werkt. Maar er zijn drie plausibele verklaringen.

Tokenisatie en chunking

PDF en MD worden anders geparsed. Een PDF heeft pagina-grenzen, headers als visuele structuur, witruimte — dat beïnvloedt hoe de tekst in chunks wordt geknipt voor retrieval. MD is platte tekst met lichtgewicht markup. Het is goed mogelijk dat bepaalde passages in de PDF-versie in een andere chunk terechtkomen dan in de MD-versie, waardoor de retrieval bij dezelfde prompt andere fragmenten naar boven haalt. Niet andere inhoud, maar andere context rondom dezelfde zin.

Retrieval-gewichten

Als NotebookLM semantische search gebruikt om relevante passages te vinden, kan de inbedding van een PDF-chunk anders uitvallen dan die van dezelfde tekst als platte MD. Opmaak, witruimte en structuur zitten mee in de representatie. Dat verklaart waarom LICHT meer losse termen oppikt — “mankeeping”, “Noort-val” — die misschien als geïsoleerde chunks worden opgehaald zonder de omliggende redenering.

Niet-determinisme in de generatie zelf

Zelfs bij identieke retrieval-output is de uiteindelijke generatie stochastisch. Twee runs op exact dezelfde bron geven al licht verschillende tekst. Het verschil dat jij ziet hoeft dus helemaal niet veroorzaakt te zijn door het bronformaat — het kan gewoon samplingvariantie zijn. Om dat te isoleren zou je dezelfde prompt meerdere keren op dezelfde bron moeten draaien en kijken hoe groot de variatie binnen één bron is versus tussen de twee bronnen.

De eerlijke conclusie

Jouw experiment is methodologisch niet schoon genoeg om het formaateffect te isoleren, simpelweg omdat je één meting per conditie hebt. Wat je wél hebt aangetoond is dat NotebookLM bij deze prompt een bepaalde outputbandbreedte heeft — en dat die bandbreedte smal genoeg is dat beide outputs op hetzelfde sjabloon lijken, maar breed genoeg dat de kwaliteit van de redenering merkbaar verschilt. Dat laatste is eigenlijk het interessantste resultaat.