Rudy's ruimte

Altijd weer leuk de rubriek ‘De liefde van nu’ in het zaterdagse magazine van de Volkskrant. Deze week gaat het over Theo die in zijn jeugd een meisje uit zijn klas adoreerde maar waarbij hij zijn verliefdheid nooit heeft uitgesproken. Wat ik uit het verhaal haal is dat hij zo’n beetje zijn hele leven in dat ‘verliefdheids-gevoel’ is blijven hangen. Later heeft hij haar nog een keer opgezocht, maar het viel allemaal wat tegen, het was sowieso niet wederzijds (gewoon vrienden enzo) en bovendien had ze inmiddels een vriendin. Ondanks dit alles blijft Theo ergens in zijn hoofd en lichaam bij die fijne tijd hangen en sluit hij het hoofdstuk niet af. Ook bij zijn huidige vrouw (Theo is inmiddels de 70 gepasseerd, kun je nagaan ….) blijft dit hoofdstuk (en dat Theo er nog vaak aan terug denkt en over droomt) onbesproken. Ik wil dat eens leggen naast en tegen mijn eerdere stukken over relaties en liefde. Is het niet ook wat wrang voor zijn huidige relatie? Is Theo misschien onbewust ook hier op afstand aan het blijven? Is hier sprake van een patroon? Uiteraard gaat het niet om Theo (fictieve naam sowieso) maar om dat fenomeen waarbij je volgens mij meer verliefd bent op je gevoel van verliefd zijn dan op een ander persoon (die van niks weet).

Deze terugblik gaat in essentie over een man die zijn hele leven één liefde is blijven meedragen — niet als relatie, maar als mogelijkheid. Juist dat onafgemaakte, dat nooit volledig consumeren van de relatie, geeft het verhaal zijn kracht. Theo vertelt hoe hij als jongen verliefd werd op een intelligent meisje uit zijn klas. Ze schreven elkaar brieven, fantaseerden over de toekomst, maakten wandelingen, lagen samen in het gras, maar hij durfde de stap niet echt te zetten. Hij was bang het te bederven. De spanning, het verlangen en de projectie werden daardoor bijna mooier dan de werkelijkheid zelf.

Later ontmoeten ze elkaar opnieuw. Zij zegt zelfs dat hij haar best had mogen kussen. Toch gebeurt het weer niet echt. Uiteindelijk trouwt hij met iemand anders, maar deze eerste liefde blijft als een soort geest aanwezig. Hij droomt nog regelmatig van haar: samen wandelen, elkaar eindelijk kussen — waarna hij wakker wordt met melancholie en gemis. De kernzin is eigenlijk: “Ik ontdekte dat verlangen soms mooier is dan bezit.” Dit verhaal raakt opvallend veel thema’s uit jouw werk:

• uitstellen versus forceren
• projectie
• romantische idealisering
• timing
• asymmetrie in initiatief
• angst om de dynamiek kapot te maken
• de waarde van spanning
• en het verschil tussen liefde en fantasie

Wat ik mis en hier juist wil toevoegen is de mogelijke tragiek van zijn nieuwe liefde (en huidige partner) waar hij dit niet mee durft te bespreken. Het is oneerlijk naar haar en naar hemzelf dat het niet vol kan gaan. Er is msh sprake van een patroon. Laat iets achter je, sluit het boek en start een nieuwe volle ronde. Nu blijft het half magisch en verborgen waardoor het niet echt geleefd wordt.

Ja, dat is precies de hardere laag die in het artikel bijna romantisch wordt weggemasseerd. De tragiek zit niet alleen bij die eerste liefde, maar óók bij zijn latere vrouw. Zij leeft met iemand die ogenschijnlijk gekozen heeft, maar innerlijk een kamer openhoudt voor iemand anders. Dat is geen klein detail. Dat betekent dat zijn nieuwe liefde nooit helemaal weet of ze met een man leeft die volledig aanwezig is. In jouw termen: hij heeft het vorige hoofdstuk niet afgesloten, maar als geheime bijlage meegenomen naar het volgende boek. Dat maakt het oneerlijk naar drie kanten:

Naar de eerste liefde, omdat zij misschien ook nooit echt als mens is gezien, maar als symbool van jeugd, mogelijkheid en gemis.

Naar zijn vrouw, omdat zij moet concurreren met een ideaalbeeld waar geen echte vrouw tegenop kan. Een fantasie wordt nooit moe, klaagt nooit, wordt nooit ouder, heeft geen slechte ochtend.

Naar zichzelf, omdat hij het leven half geleefd houdt: half gekozen, half verlangd, half aanwezig.

Daar zit inderdaad mogelijk een patroon achter. Niet: “wat jammer dat hij haar niet kuste”, maar: waarom kiest hij steeds voor afstand zodra nabijheid mogelijk wordt? Eerst durft hij de eerste liefde niet echt te pakken. Later durft hij zijn blijvende verlangen niet eerlijk in zijn huwelijk of relatie te brengen. Dus blijft hij in dezelfde constructie: veilig verlangen op afstand. Dat maakt het minder een liefdesverhaal en meer een verhaal over vermijding. Het boek sluiten betekent dan niet dat je die eerste liefde moet ontkennen. Het betekent: haar terugbrengen tot wat ze was. Een belangrijk hoofdstuk. Geen parallel leven.

Voor jouw datingboek is dit een sterke les: Begin geen nieuwe ronde zolang de vorige nog als verborgen mythe meeloopt. Want dan lijkt het alsof je opnieuw begint, maar eigenlijk sleep je een onafgemaakte versie van jezelf mee. En dan krijgt de nieuwe liefde niet de volle inzet, maar de restcapaciteit.

Maak obv onze discussie een aantal stellingen over de (on) mogelijkheid van liefde.

1. Liefde mislukt vaak niet door gebrek aan gevoel, maar door gebrek aan timing, moed en besluitvorming.
2. Veel mensen zijn niet verliefd op een persoon, maar op een mogelijkheid, een gemiste versie van zichzelf of een alternatief leven.
3. Een onafgemaakte liefde blijft vaak langer leven dan een geleefde liefde, juist omdat de werkelijkheid haar nooit kon ontmythologiseren.
4. Wie voortdurend uitstelt uit angst iets kapot te maken, vernietigt uiteindelijk precies datgene wat hij probeert te beschermen.
5. Sommige mensen kiezen niet voor liefde, maar voor veilig verlangen op afstand.
6. Een verborgen ideaalbeeld uit het verleden kan een huidige relatie langzaam uithollen zonder dat iemand het expliciet benoemt.
7. Een nieuwe liefde krijgt nooit echt een kans zolang een oude liefde als geheime mythe blijft bestaan.
8. Volwassen liefde vraagt niet alleen om gevoel, maar ook om het vermogen eerdere hoofdstukken daadwerkelijk af te sluiten.
9. Niet iedere intense verbinding is bedoeld om geleefd te worden; sommige functioneren vooral als psychologisch symbool.
10. Hoe minder een liefde getest wordt door het dagelijks leven, hoe makkelijker zij perfect kan blijven.
11. Veel romantische nostalgie is in werkelijkheid rouw om een niet-geleefd leven.
12. Wie absolute zekerheid zoekt vóór hij zich overgeeft aan liefde, zal vaak te laat zijn.
13. Moderne dating vernietigt soms de magie van verlangen; romantische idealisering vernietigt soms de werkelijkheid van liefde.
14. Liefde vraagt paradoxaal genoeg zowel verbeelding als onttovering: zonder fantasie ontstaat geen verlangen, zonder realiteit geen relatie.
15. Mensen kunnen jarenlang trouw blijven aan een gevoel dat nooit werkelijk bestaan heeft buiten hun eigen projectie.
16. Sommige relaties stranden niet op afwijzing, maar op wederzijdse voorzichtigheid.
17. Het grootste gevaar van idealisering is niet dat je iemand verliest, maar dat niemand daarna nog echt genoeg kan zijn.
18. Een partner volledig kiezen betekent ook andere mogelijke levens actief loslaten.
19. De romantische gedachte “wat als?” kan gevaarlijker zijn dan een echte breuk, omdat zij nooit definitief sterft.
20. Liefde wordt pas werkelijk wanneer iemand bereid is de controle, de fantasie én het veilige uitstel op te geven.