Rudy's ruimte

En daarom wil ik eens testen met AI of ik een stapje verder kom in het maken van mijn keuze. Daarbij moet ik opmerken dat ik enkele weken geleden naar een debat-avond ben geweest (hoge opkomst) waarin alle partijen de gelegenheid kregen rond enkele thema’s hun verhaal te doen. Tijdens die avond (de discussie was niet altijd even inspirerend) heb ik op mijn telefoon ook de lokale stemwijzer ingevuld zodat ik nog iets dieper kon inzoomen op de rest van de avond. Die stemwijzer vind ik onhandig en irritant, een beperkt aantal stellingen, met een schuif van helemaal eens naar oneens, ontdaan van elke context … mwaah, per stelling kun je wel achteraf de standpunten van de partijen erbij lezen. Overigens was discussie over de komst van azc’s verboden. Ja, je leest het goed, zover is het al gekomen.

Bij wijze van experiment neem ik er een voor mij actueel thema bij. Precies het thema waar ik blijf steken op het standpunt en tevergeefs zoek naar de inhoudelijke onderbouwing, gemis aan context, klare taal, onbevredigend dus. Ik wil AI laten zoeken in de programma’s van de partijen en mijn vraag/thema voorleggen.

De verkiezingen komen er aan. Kun je eens kijken naar de programma’s van de partijen in Sint Michielsgestel. Neem het wel of niet autoluw-maken van de doorgaande Hoogstraat in Berlicum. Er is geen enkele partij voorstander van en ik zie geen inhoudelijke argumenten, alleen het standpunt. Probeer eens dieper te graven, wat zijn de steekhoudende argumenten? Ik doe alvast een voorzet:

• Te duur? Nee, het kan echt goedkoop met drempels, handhaving, eenrichtingsverkeer, groenbakken.
• Het werkt niet? Onzin, er zijn andere gemeentes waar dit is bewezen, minder verkeer, minder ongelukken, minder snelheid.
• Veel mensen hebben er last van, het is een belangrijke ader? Mwaah, het gaat vooral om de mensen die naar hun eigen woning moeten en voor dat kleine stukje snelheidsbeperking of omrijden speelt dat nauwelijks een rol en domineren de voordelen lijkt me.
• Dan worden de andere wegen te druk? Mwaah, veel verkeer van nu is geen bestemmingsverkeer dus die moeten elders rijden en de Hoogstraat afremmen betekent een prikkel iets anders te zoeken.
• Het is een teleurstelling voor de horeca en winkels in het centrum? Ja dat makes sense, maar hoe belangrijk is dat en waarom wordt dat niet benoemd, ook niet door de groenere partijen. En het is weer mijn stokpaardje, het komt ook altijd op hetzelfde neer?
• Betere handhaving op wel/geen bestemmingsverkeer en snelheid? Simpel te regelen en een enorm verdienmodel voor de gemeente, maar ook dat is ondanks meerdere bijeenkomsten waar deze optie vaker werd genoemd nooit van de grond gekomen.
• Kortom, ik krijg er gewoonweg de vinger niet achter.

Het zal toch niet zo zijn dat het gewoon om de parkeerplekken gaat en om winkel- en horeca-bezoek en dat geen enkele partij dat ‘blunt’ wil benoemen?

Ja. In de lokale politiek zet je jezelf vaak wel degelijk op achterstand als je te blunt zegt: “wij kiezen hier vooral voor bereikbaarheid, parkeren en ondernemers.” Dat klinkt al snel als: de auto eerst, bewoners daarna. Daarom wordt het meestal verpakt in vriendelijkere termen als balans, bereikbaarheid, toegankelijk centrum en maatwerk. Maar inhoudelijk gaat het daar vaak gewoon over. (Weekblad De Brug)

Bij de Hoogstraat in Berlicum is het echte conflict dus minder technisch dan het lijkt. Bijna niemand ontkent nog dat er een verkeersprobleem is. In meerdere programma’s en debatten wordt juist erkend dat de Hoogstraat een knelpunt is en dat snelheid en verkeersveiligheid moeten worden aangepakt. De breuklijn zit elders: wil je het centrum echt minder aantrekkelijk maken voor doorgaand autoverkeer, of wil je vooral de ergste overlast dempen zonder de automobilist en centrumfunctie echt in de weg te zitten? (Weekblad De Brug)

De argumenten tégen een autoluwere Hoogstraat zijn op papier vaak zwakker dan ze klinken. “Te duur” is niet erg overtuigend, want veel verkeersremmende ingrepen zijn relatief eenvoudig. “Het werkt niet” is ook geen sterk verhaal; meerdere partijen kiezen immers zelf al voor 30 km, fietsprioriteit of herinrichting. Het echte bezwaar lijkt eerder te zijn dat een autoluwe Hoogstraat botst met drie belangen: centrumtoegankelijkheid, ondernemerscomfort en de culturele norm dat je in een dorp overal makkelijk met de auto moet kunnen komen. Dat laatste zie je vooral terug bij partijen die zich afzetten tegen “grootstedelijke verkeersmaatregelen”. (VVD)

Daarmee wordt ook duidelijk waarom jouw intuïtie klopt: het onuitgesproken argument is waarschijnlijk niet dat autoluw beleid onzin is, maar dat men bang is voor het politieke frame “tegen ondernemers” of “tegen bereikbaarheid”. Dat ligt lokaal gevoelig, zeker omdat winkeliers en horeca zichtbaar zijn en direct kunnen reageren, terwijl bewonersbelangen diffuser zijn. Partijen kiezen dan liever voor taal als veilig én bereikbaar dan voor de eerlijkere formulering: wij willen de auto in het centrum niet echt op achterstand zetten. (De PPA)

Mijn samenvatting in één zin: wie tegen autoluw is, kiest meestal niet primair tegen veiligheid, maar vóór gemak, parkeerlogica en economische zichtbaarheid van het centrum — alleen wordt dat zelden zo gezegd. (VVD)

De scherpste politieke vertaling is dus: D66, GroenLinks-PvdA en deels DorpsGoed kiezen meer voor verblijfskwaliteit; VVD en in mindere mate SMG/PPA/CDA kiezen eerder voor bereikbaarheid met wat remmende maatregelen. Dat verschil wordt zelden hard uitgesproken, omdat “wij kiezen hier voor ondernemers en automobilisten” electorale schade kan geven.