Rudy's ruimte

Een vraag mbt stoelenverdeling in een vliegtuig. Als je online incheckt of bij de balie heb je in principe recht op gratis plekken. Maar je moet dan afwachten waar jij terecht komt. Dus opgelost. Maar wat nu als je vraag is, ouderwetse omzetmaximalisatie, om zoveel mogelijk geld op te halen bij je klanten, gne gne. Als je invloed wilt moet je betalen. Dus stoelen vooraan zijn 35 euro. Stoelen bij uitgangen idem dito. Als iedereen zou weigeren, collectief staken, dan heb je ze tuk en zullen ze gewoon gratis moeten verdelen. Maar dat gebeurt dus niet. Wat mensen willen is met zijn 2-en naast elkaar zitten, soms bij het raam, soms bij het gangpad. Dus wat is dan een goede strategie? Het patroon is 3 stoelen, gangpad, 3 stoelen, de middelste stoelen zijn het minst gewild dus in principe gratis. Ik was vroeg met online inchecken en toch waren er maar weinig plekken die ik kon uitzoeken, dat is verdacht. Naast elkaar kon maar op een paar plekken en dan midden + raam. Ik wilde per se bij het gangpad: betalen 14 Euro. Ik vermoed dat ze een algoritme hebben dat wellicht zelfs op basis van je verleden een beperkt aantal mogelijkheden laat zien, de gratis zo oninteressant mogelijk. Hoe zou dat werken?

Spoiler: ik verloor van het algoritme en betaalde €14 voor één stoel, het algoritme gaf me een gratis stoel ernaast. Eerder had ik twee stoelen gekozen naast elkaar incl gangpad, kosten 2 x €11. Dus heb ik voor €8 het systeem verslagen of voor €14 het systeem mij?

---

Dit is een klassiek “prisoner’s dilemma” met een extra ingrediënt: de luchtvaartmaatschappij kan de spelregels (seatmap) zo inrichten dat “niet betalen” net ongemakkelijk genoeg is om veel mensen tóch te laten betalen.

Hoe het kan werken

1) De seatmap die jij ziet is niet de echte seatmap

Wat jij bij online inchecken ziet, is vaak een gefilterde weergave:

• stoelen worden “geblokkeerd” voor operationele redenen (gewicht/balans, crew rest, defecte stoelen, last-minute aircraft swap),
• stoelen worden gereserveerd voor statusklanten, aansluitingen, families, mensen met assistentie,
• stoelen worden achtergehouden als betaalde inventory (“als ik nu alles vrijgeef, koopt niemand meer”).

Gevolg: jij checkt vroeg in, maar ziet tóch weinig aantrekkelijke gratis opties.

2) “Maak gratis onaantrekkelijk” is een omzetmachine

Een heel simpele optimalisatie:

• laat gratis keuze vooral bestaan uit middenstoelen, verspreid over het toestel,
• laat aantrekkelijke combinaties (2 naast elkaar, aisle, exit row, voorin) grotendeels achter slot,
• en toon bij elke stap subtiel: “Voor €14 kun je wél gangpad”.

Dat is geen complot; dat is gewoon conversie-optimalisatie.

3) Dynamische vrijgave: pas laat komt er “magisch” ruimte

Veel maatschappijen schuiven met stoelen tot vlak voor boarding. Waarom?

• Ze willen eerst zien wie betaalt.
• Ze willen flexibiliteit om groepen te plaatsen.
• Ze willen last-minute upsell bij de gate.

Dus: vroeg inchecken helpt, maar garandeert niet dat je de beste gratis stoelen ziet.

4) (Eventueel) personalisatie op basis van gedrag

Je “ik vermoed op basis van je verleden” is niet gek als gedachte, maar je hebt het niet eens nodig om het effect te krijgen. Zonder personalisatie werkt het al.

Maar als je écht een gemeen scenario wilt:

• het systeem ziet dat jij eerder vaak een gangpad kiest / betaalt,
• en zet jou in een segment “hoge bereidheid tot betalen”,
• en toont jou net iets vaker: midden + raam als gratis “samen”, gangpad achter paywall.

Of dit in praktijk gebeurt verschilt per airline, maar het incentive klopt.

Waarom collectief weigeren niet gebeurt

Omdat de individuele prikkel altijd is:

• “Als ík nu €14 betaal, zit ik lekker.”
• “Als ik niet betaal, eindig ik in midden achterin.”

De maatschappij hoeft maar net genoeg mensen te laten betalen om het systeem winstgevend te houden. En iedereen onderhandelt individueel, niet collectief.

Wat is dan wél een goede strategie?

Strategie A — Als je per se gangpad wilt: behandel €14 als “comfortverzekering”

Klinkt cynisch, maar rationeel:

• Als gangpad écht je harde eis is, dan is betalen vaak de goedkoopste manier om stress te vermijden.
• Zie het als: “ik koop een kleine zekerheid in een systeem dat ontworpen is om onzeker te maken.”

Strategie B — Voor twee personen naast elkaar (zonder te betalen): mik op “laat + flexibel”

Wat vaak beter werkt dan “vroeg”:

1. Wacht met seat-keuze (niet altijd mogelijk) of check meerdere keren zodra check-in open is.
2. Kijk later nog eens: soms komen blokken vrij als blijkt dat niet genoeg mensen betalen.
3. Neem genoegen met midden+raam als je het “naast elkaar” belangrijker vindt dan comfort.

Strategie C — De ‘window+aisle’ truc (met hoop op lege middenstoel)

Bij 3 stoelen aan een kant:

• boek (of kies) raam + gangpad en laat midden vrij.
• Als de vlucht niet vol raakt, blijft midden soms leeg → ideaal.

Maar: bij drukke vluchten werkt dit slecht en kan de airline juist iemand in het midden “proppen”.

Strategie D — Kies je product i.p.v. mee te spelen met hun spel

Als je dit structureel irritant vindt, is de echte hack:

• kies een fare/maatschappij waarbij seat selection inbegrepen is,
• of een airline met minder agressieve seat-fees (verschilt enorm),
• of neem een membership/creditcard/status als je vaak vliegt (dan krijg je soms gratis keuze).

Strategie E — Bij het inchecken: vermijd de “slechtste gratis” door logisch te voorspellen

Als je gratis moet kiezen uit weinig:

• middenstoelen voorin zijn vaak beter dan gangpad/raam helemaal achterin (sneller eruit, minder lawaai/drukte).
• vermijd rijen bij toiletten/galley (meer mensen die tegen je aanstaan).
• exit rows: vaak betaald, maar als ze “vrijkomen” zijn ze goud (let op: eisen/geschiktheid).

Wat verklaart jouw ervaring (“vroeg ingecheckt, toch weinig keuze”) het meest?

De meest waarschijnlijke, zonder sciencefiction:

• er was al veel “betaalde inventory” afgeschermd,
• er stonden blokken op stoelen voor operationele flexibiliteit,
• en jij zag dus een seatmap die ontworpen is voor maximale upsell, niet voor “eerlijk verdelen”.

Dat voelt onbetrouwbaar omdat het dat in zekere zin ook is: het is geen neutrale verdeling, het is geënsceneerde schaarste.

---

Transavia met z’n tweeën ….. (mijn situatie)

… is eigenlijk “het perfecte lab” voor jouw hypothese: zij wijzen automatisch stoelen toe, en als je daarna wilt sturen (naast elkaar / gangpad), dan is dat tegen betaling en ‘subject to availability’. Dat staat ook zo in hun eigen helpteksten. (Transavia)

Eerst: wat is bij Transavia het meest plausibele scenario?

Niet eens per se AI op persoonsniveau nodig. Het kan al met simpele revenue-logica:

1. Automatisch toewijzen bij check-in (om “de verdeling op het vliegtuig te optimaliseren”). (Transavia)
2. Wie wil afwijken, kan tijdens check-in tegen betaling veranderen, mits er stoelen “beschikbaar” zijn. (Transavia)
3. En de prijzen voor stoelen verschillen per type (standaard, voorin, extra legroom, exit row) en kunnen oplopen. (Transavia)

De “gemene” truc zit ’m in stap 2: beschikbaarheid is een knop. Ze hoeven niet te liegen; ze hoeven alleen:

• aantrekkelijke stoelen (gangpad, duo’s naast elkaar) langer achter te houden,
• en jou vooral te laten zien: midden + raam of losse middenstoelen.

Dat verklaart jouw ervaring (“vroeg ingecheckt en toch weinig te kiezen”) beter dan persoonsprofilering.

Doen ze ook aan persoonsprofilering?

Ik kan dat niet bewijzen voor Transavia. Maar zelfs als ze het níet doen, krijg je hetzelfde effect door:

• stoelen blokken voor operatie/gewicht/balans,
• stoelen reserveren voor pakketten/status/late changes,
• en pas laat vrijgeven.

Kortom: je hoeft geen “Black Mirror” algoritme te veronderstellen om precies dit patroon te krijgen.

---

Goede strategie als je met z’n tweeën reist (Transavia-specifiek logisch)

1) Bepaal je harde eis

• Harde eis = naast elkaar → betaal meestal (zeker op populaire vluchten).
• Harde eis = gangpad voor jou → betaal voor jou alleen (vaak goedkoper dan twee stoelen kopen).
• Geen harde eis → speel de gratis-loterij en accepteer midden/uit elkaar.

Het systeem verdient juist aan mensen die twee dingen tegelijk willen: naast elkaar én gangpad.

2) De beste “gratis” gok: raam + gangpad (en hopen op lege middenstoel)

Als het toestel 3–3 is:

• kies (als je überhaupt iets kunt kiezen zonder betalen) raam en gangpad in dezelfde rij.
• Midden blijft dan “onaantrekkelijk”. Soms blijft die leeg als de vlucht niet vol is.

Risico: bij volle vlucht zet men iemand ertussen, en dan ben je alsnog je “samen” kwijt. Maar als je niet betaalt, is dit vaak de enige strategie met upside.

3) Als je wél samen wilt maar niet wilt betalen: accepteer “midden+raam” als compromis

Wat jij zag (weinig duo’s, vooral midden+raam) is precies de default die de omzet maximaliseert. De rationele reactie is dan: omarm dat compromis als je niet betaalt.

4) Wil je gangpad én samen: betaal alleen voor één stoel (slimme variant)

Dit is de beste “semi-stake” tactiek:

• betaal voor jouw gangpad,
• laat de ander auto-assign krijgen,
• en kijk of je bij check-in nog (gratis of goedkoop) kunt schuiven.

Soms pakt het verrassend goed uit, want de auto-assign wil ook “vulling” optimaliseren. Maar het is geen garantie. PS Deze heb ik dus gekozen zonder dat ik deze vraag hier nog gesteld had.

5) Timing: vroeg inchecken is niet altijd optimaal

Bij Transavia kan je online check-in vanaf 30 uur voor vertrek. (Transavia). Vroeg inchecken betekent vaak: je zit in de fase waarin zij nog veel stoelen “strategisch” dicht laten. Regelmatig zie je later nog stoelen vrijkomen (maar dat is geen officieel beloofde regel, meer een patroon bij dit soort systemen).

Praktisch: check bij opening én nog eens later (zelfde dag/avond). Als je ziet dat er ineens aantrekkelijke stoelen opduiken: dán beslis je of €14 het waard is.

---

Conclusie in jouw “omzetmaximalisatie”-taal

• Transavia’s systeem is ontworpen om jouw controlebehoefte (samen/gangpad/voorin) om te zetten in een kleine betaling. Dat is letterlijk hun product. (Transavia)
• “Collectief weigeren” werkt niet omdat de individuele winst van betalen (comfort/zekerheid) groter voelt dan het abstracte collectieve voordeel.
• De beste strategie zonder betalen is: verwachtingsmanagement + slimme gok (raam+gangpad).
• De beste strategie met beperkt betalen is: betaal alleen dat ene ding dat je écht wil (bij jou: gangpad), en laat de rest aan de loterij.