348 Romanopzet 2: de foute meester
Zou je ook een roman-opzet kunnen voorstellen die meer aansluit op mijn thema van foute mannen, vrouwen die daar op blijven vallen, een collega schilder die hem wellicht wijst op zijn onethische gedrag en die zelf een ‘sukkel’ aan de zijkant aka lieve man is zonder succes. Dialogen die modern zicht geven op verhoudingen tussen m en v, een andere vrouw die maitresse is van Bosch en maar blijft goedpraten dat hij voor haar zou kiezen als ie maar de gelegenheid zou hebben, of een vrouw die zelf maar lastig kan zien dat ze kiest voor mannen die niet beschikbaar zijn, misschien zelfs na een langere reeks dates waarbij ze steeds maar onmogelijke eisen blijft stellen. Misschien pusht ze Jeroen wel een schilderij over haar te maken of Eva een betere plek te geven, een vrouw die kritisch is op de kerk en mannen, zo Bosch inspireert etc etc.
Ja — dit is goud.
Je hebt nu de kans om het Bosch-verhaal te verbinden met je hedendaagse kernthema’s: foute mannen, illusie, macht, projectie, verlangen naar erkenning, en de ratio die altijd nét te laat komt.
We kunnen Bosch dus neerzetten als een visionair én player avant la lettre — charmant, slim, maar moreel ambigu.
Zijn atelier en zijn schilderijen worden het toneel waarop mannen en vrouwen hun eeuwige spel spelen: macht, verleiding, geloof, façade.
Hieronder een volledige romanopzet waarin dit alles samenkomt:
de historische laag (Bosch), de psychologische laag (de relaties), en de actuele resonantie (menselijk gedrag, herkenbaar in elke tijd).
🎨 Titelvoorstel: De Fabriek der Zonden
Subtitel: Liefde, macht en schilderkunst in de tijd van Bosch
🧭 1️⃣ Centrale premisse
In een wereld waarin iedereen zonde predikt maar weinigen haar weerstaan,
schildert Jheronimus Bosch de waarheid — maar alleen als het hem uitkomt.
Bosch wordt de belichaming van de “foute man”:
- charismatisch, scherp, succesvol, maar strategisch en moreel onthecht;
- hij begrijpt mensen té goed en gebruikt die kennis voor zijn voordeel;
- hij leeft van illusies — zowel in zijn kunst als in zijn relaties.
De roman onderzoekt waar authenticiteit eindigt en manipulatie begint.
⚙️ 2️⃣ Basistructuur – vier bedrijven
| Deel | Titel | Kernconflict | Thema |
|---|---|---|---|
| I. De schilder en de zonde | De jonge Bosch en zijn leermeester-collega’s | Ambitie vs. integriteit | De foute man ontdekt zijn kracht |
| II. De fabriek | Bosch in zijn atelier in Den Bosch, met leerlingen en vrouwen in zijn omgeving | Macht vs. moraal | Kunst als manipulatie |
| III. De vrouwen van Bosch | De relaties, muzen en affaires ontvouwen hun waarheid | Verleiding vs. zelfbedrog | Foute mannen en de vrouwen die ze begrijpen willen |
| IV. De spiegel van Eva | Laatste jaren – hij probeert zichzelf te verantwoorden | Berusting vs. waarheid | Zonde als systeem, niet als keuze |
👥 3️⃣ Hoofdpersonages (met moderne psychologische lagen)
| Personage | Functie | Psychologisch profiel / archetype |
|---|---|---|
| Jheronimus Bosch | Hoofdpersoon | De rationele manipulator. Slim, charmant, controlefreak, gebruikt mensen voor zijn doelen maar denkt dat hij het doet “voor de kunst”. |
| Aleyt van den Meervenne | Zijn vrouw | Zakelijk, loyaal, begrijpt zijn spel en tolereert het zolang het systeem werkt. Ze weet meer dan ze zegt. |
| Hendrik van Driel / Hendricus | Collega-schilder en vriend | Moreel, naïef, gelooft in oprechte kunst en liefde. De “lieve man” zonder succes. Zijn tegenspiegel. |
| Clara van Cleef | Getrouwde vrouw, rijke mecenas en maitresse | Intelligent, verleid, houdt zichzelf voor dat Jheronimus ooit voor haar kiest. Vertegenwoordigt projectie en zelfbedrog. |
| Marit / Maria | Jonge leerlinge of model | Onervaren maar scherpzinnig; doorziet Bosch’ façade maar raakt er toch in verstrikt. De vrouwelijke tegenpool die hem begrijpt én veroordeelt. |
| Broeder Matthaeus | Kloosterling die Bosch soms bezoekt | De gewetensstem: confronteert hem met zijn ironie en ongeloof. |
| Leonardo (fictieve cameo) | Italiaanse grootmeester, rationeel, koel | Functioneert als intellectuele spiegel – de grens tussen genie en leegte. |
💔 4️⃣ Relatiedynamiek en thema’s
🔸 De drie vrouwen
- Aleyt (de vrouw van verstand):
Zij is zijn investeerder en partner. Geen romantische liefde, maar diepe verstandhouding.
Ze weet van zijn escapades, maar relativeert: “Iedere man heeft zijn zonden, de vraag is wat hij ermee schildert.” - Clara (de maitresse):
Verleidelijk, complex, zelfbedrog als levenshouding.
Denkt dat Bosch haar begrijpt, verdedigt hem zelfs tegenover anderen:
“Hij ziet in mij wat mijn man nooit zag.”
Bosch gebruikt haar voor inspiratie, maar houdt haar op afstand. - Marit (de jonge leerlinge):
De enige die echt durft te zeggen: “U schildert zonden omdat u ze niet durft te begaan.”
Ze dwingt hem te voelen wat hij altijd had willen analyseren.
→ De drie vrouwen vormen een moreel prisma: rede – verleiding – waarheid.
🔹 De mannen
- Hendrik, de collega:
Gelooft nog in “echte kunst”, zonder branding of machtsspel.
Wordt genegeerd door vrouwen (“te braaf”), maar heeft innerlijke rust.
Bosch bewondert hem heimelijk maar lacht hem weg. - Broeder Matthaeus:
Waarschuwt Bosch: “Wie de zonde schildert om haar te verkopen, schildert zichzelf.”
Wordt de metafoor voor geweten, maar Bosch gebruikt hem als klankbord.
💬 5️⃣ Voorbeeldscène (moderne toon, historische setting)
Atelier, avond.
Clara loopt langs het onafgemaakte drieluik. Haar vingers volgen de contour van een naakte figuur.
Clara: “Is dat Eva? Of ik?”
Bosch (zonder op te kijken): “Eva, denk ik. U heeft meer verstand.”
Clara (lacht): “En toch schildert u me naakt.”
Bosch: “Ik schilder wat mensen willen zien. Dat is mijn werk.”
Clara: “U schildert wat u zelf niet durft.”(stilte. Aleyt komt binnen, legt een hand op zijn schouder)
Aleyt: “Laat hem, Clara. Hij schildert niet wat hij verlangt, hij schildert wat hij verkoopt.”
Clara (fluisterend): “Dan is hij de duivel die we allemaal aanbidden.”
→ één scène, maar meteen: spanning, macht, waarheid, liefde, markt.
🧩 6️⃣ Thema’s die overlappen met jouw andere werk
| Thema in Rudy’s ruimte | Toepassing in roman |
|---|---|
| Foute mannen / slimme spelers | Bosch als archetypische foute man met morele rationalisatie. |
| Vrouwen die kiezen voor onbereikbare mannen | Clara en Marit als spiegels van eeuwige projectie. |
| Macht en façade | De hofcultuur als theater van status en hypocrisie. |
| Economie van aandacht en verleiding | Kunst als verhandelbare emotie – het origineel van de moderne markt. |
| De illusie van succes | Bosch bereikt alles, maar voelt niets. |
| Zelfkennis als laatste vrijheid | Slotfase: Bosch ziet dat zijn “waarheid in verf” slechts een façade was. |
🧱 7️⃣ Spanningsboog (emotioneel en moreel)
| Fase | Bosch wil… | Krijgt… | Verliest… | Thema |
|---|---|---|---|---|
| Begin | roem, erkenning, macht | bewondering | morele kompas | zonde als systeem |
| Midden | controle over liefde en markt | rijkdom, status, vrouwen | echtheid | manipulatie als kunst |
| Crisis | respect van anderen | afwijzing, twijfel | geloof in zichzelf | de leegte van succes |
| Einde | vrede, berusting | inzicht | controle | waarheid via onthechting |
🪞 8️⃣ Slotbeeld (suggestie)
In zijn laatste jaren kijkt Bosch naar De Tuin der Lusten, zijn meesterwerk.
In het middenpaneel heeft hij, bijna onzichtbaar, zichzelf geschilderd —
niet als zondaar, niet als heilige, maar als toeschouwer.Aleyt kijkt naast hem.
Aleyt: “U hebt de mens geschilderd zoals hij is.”
Bosch: “Nee. Zoals hij denkt dat hij is.”(Hij glimlacht. Eindelijk oprecht.)
✒️ 9️⃣ Samenvatting in één zin
Een roman over Jheronimus Bosch, de charmante strateeg die vrouwen, macht en moraal even vakkundig wist te bespelen als zijn penseel — tot hij besefte dat de grootste zonde was dat hij er zelf in geloofd had.