Rudy's ruimte

Genoeg over de vorm en NanoCms en de nostalgie van het simpele. Terug naar de inhoud. Het slechte nieuws is dat al deze blogs uit 2025 en 2026 in wezen al verstopt zitten in de veel compactere kleinere voorraad artikeltjes uit 2008-2012. Nou je het is ook weer goed nieuw, immers consistent en hardnekkig aanwezig. Ook toen speelde MGA een grote rol en dat is anno nu nog steeds zo. MGA staat voor Mutual Gains Approach en is een ‘wederzijdse voordeel aanpak’. Het klinkt wat soft (iedereen winnen) maar gaat over een systematische zoektocht naar de achterliggende belangen en hoe die zo kunnen worden afgestemd op elkaar dat per saldo een betere uitkomst (voor wie?) resulteert. De AI analyse zegt tegen me dat ik nu wel wat minder geloof in de uitkomst van win-win. Toch ben ik niet overtuigd, ook toen al zei ik dat elk belang is toegestaan, ook als het sociaal-onwenselijk lijkt of is.

Ik zei destijds vaak gekscherend dat ook een wethouder die alleen maar lintjes wil doorknippen prima is voor mij, het is wat het is, en de enige manier om oplossingen te bedenken die ook echt gedragen worden en kunnen blijven werken. Doorvragen en de vraag achter de vraag stellen, niet naar woorden kijken maar naar daden, daar draaide het toen (ook) al om. En dat er partijen zijn die zich uit de dynamiek willen trekken of er boven willen staan of meer macht hebben, ook dat is onderdeel van MGA. Als je als partij alles af kan dwingen en de resources hebt om je beslissing te handhaven (wat de anderen eigenlijk niet willen) dan zegt MGA ook dat dit de meest waarschijnlijke uitkomst is. Dus hoe moet ik dat zien, wat is mijn echte andere insteek nu tov vroeger?

Ik denk dat je correct corrigeert: MGA was nooit simpelweg het brave geloof in win-win. Het was eerder een nuchtere methode om belangen, macht, alternatieven en uitvoerbaarheid zichtbaar te maken. Jouw verschuiving zit dus niet zozeer in de methode, maar in de toon, de scope en de achterdocht waarmee je nu naar belangen kijkt.

1. Wat MGA volgens de bronnen eigenlijk is

De Mutual Gains Approach is geen “iedereen blij”-filosofie. De Consensus Building Institute omschrijft MGA als een procesmodel om betere onderhandelingsuitkomsten te bereiken, juist omdat partijen meestal meerdere doelen, zorgen en kwesties hebben. Daardoor kun je soms een pakket maken dat beter is dan ieders alternatief buiten de onderhandeling. CBI zegt expliciet dat MGA niet hetzelfde is als win-win in de zin dat iedereen vrolijk wegloopt, en ook niet neerkomt op “aardig zijn”; het draait om analyse en goed procesmanagement. (Consensus Building Institute)

De kern bestaat uit vier stappen:

1. Voorbereiden: belangen en alternatieven begrijpen, inclusief je eigen BATNA en die van de ander.
2. Waarde creëren: opties verzinnen zonder je meteen vast te leggen.
3. Waarde verdelen: de gecreëerde waarde verdelen op basis van verdedigbare criteria.
4. Borgen: nadenken over uitvoering, monitoring en wat er mis kan gaan.

Dat laatste is belangrijk. MGA is dus niet alleen “gezellig praten tot we elkaar begrijpen”. Het vraagt ook: wie kan wat afdwingen, wie heeft welk alternatief, wie moet straks leveren, en welke afspraak houdt stand als het spannend wordt?

Daarom past jouw wethoudervoorbeeld goed binnen MGA. Als een wethouder vooral lintjes wil doorknippen, is dat geen moreel verheven belang, maar wel een reëel belang. Voor een procesbegeleider is de eerste vraag niet: “mag hij dat willen?” maar: “als hij dit wil, hoe beïnvloedt dat de speelruimte?” Een belang is in MGA eerst een gegeven, nog geen rechtvaardiging.

2. Belangen zijn toegestaan, maar niet automatisch legitiem

Hier zit een subtiel punt. MGA zegt volgens mij niet: elk belang is moreel gelijkwaardig. Het zegt eerder: elk belang moet analytisch serieus worden genomen, omdat het anders ondergronds doorwerkt.

Dus:

Dat is precies waarom MGA realistischer is dan het cliché. Het kijkt niet alleen naar woorden, maar naar alternatieven, mandaat, achterban, middelen, geloofwaardigheid en handhaving.

De Program on Negotiation legt mutual gains ook niet uit als “allebei meer geld”, maar als het benutten van verschillen in prioriteiten, risicohouding, tijdshorizon of organisatiedoelen. Juist doordat partijen dingen verschillend waarderen, kunnen er slimme ruilen ontstaan. (PON Harvard)

3. Jouw MGA toen: procesoptimisme met realistische onderlaag

In jouw oude NanoCMS-tekst zat die methode al heel zuiver:

Het gaat niet om standpunten maar om belangen.
Hard voor de zaak, zacht voor de persoon.
Doorvragen: wat wil de andere partij nu echt?
Benoem zoveel mogelijk relevante feiten vooraf.
Niet praten over verdeling van de taart, maar over vergroting van de taart.

Dat is klassiek MGA. Maar jouw formulering had toen nog een praktische advieskleur. Je schreef als iemand die een vastgelopen situatie weer werkbaar wilde maken. De toon was: als we de belangen goed genoeg blootleggen, kunnen we de zoekruimte vergroten. Niet naïef, maar wel oplossingsgericht.

De oude Rudy dacht ongeveer:

Achter elk standpunt zit een belang.
Als je dat belang zichtbaar maakt, ontstaat ruimte.
Als je de zoekruimte vergroot, kan er een beter gedragen oplossing komen.

4. Jouw MGA nu: dezelfde techniek, maar met minder decorum

De huidige Rudy gebruikt eigenlijk nog steeds dezelfde denktrap:

standpunt → belang → gedrag → systeem → prikkelstructuur

Alleen stop je nu niet meer bij “hoe krijgen we deze partijen tot een gedragen oplossing?” Je gaat verder:

Waarom heeft deze partij dit belang?
Waarom wordt precies dit gedrag beloond?
Waarom wordt eigenbelang verpakt als algemeen belang?
Waarom noemen we macht ineens visie, leiderschap of marktwerking?
Waarom blijven verliezers meewerken aan een spel dat hen schaadt?

Dat is volgens mij de echte verschuiving. Niet: vroeger geloofde je in win-win, nu niet meer. Maar: vroeger gebruikte je MGA vooral als interventiemethode; nu gebruik je dezelfde blik als ontmaskeringsmethode.

5. Je bent niet minder MGA geworden, maar radicaler MGA

In blog 255 zeg je eigenlijk precies dat modellen voor jou bedoeld zijn om onderliggende aannames zichtbaar te maken. Een standpunt is geen beginpunt, maar het eindstation van een denkroute. Je koppelt dat zelf aan MGA: weg van standpunten, richting belangen en waarden erachter. (Rudy’s ruimte) Dat is nog steeds MGA. Alleen gebruik je het nu niet alleen in vergaderkamers, maar ook op liefde, asiel, woningmarkt, banken, AI, macht, hypergamie en status.

In je asiel-uitwerking zie je dat heel duidelijk. Je probeert daar belangen van verschillende groepen expliciet te modelleren, inclusief gevoelens van verlies, status, overlast of morele identiteit. Je probeert zelfs compensatie, erkenning en objectieve criteria in een MGA-model te plaatsen. (Rudy’s ruimte)

Daar zit dus geen afscheid van MGA in. Eerder een verbreding.

6. Het echte verschil tussen toen en nu

Ik zou het zo scherp formuleren:

7. De diepere verschuiving: van onderhandelaar naar systeemdenker

Vroeger keek je naar partijen aan tafel. Nu kijk je ook naar:

• wie bepaalt wie er aan tafel zit;
• wie de agenda maakt;
• wie de taal levert;
• wie de kosten buiten beeld houdt;
• wie genoeg middelen heeft om niet te hoeven onderhandelen;
• wie zijn belang als algemeen belang weet te verkopen;
• wie morele woorden gebruikt als verpakking voor status, geld of macht.

Dat maakt je niet anti-MGA. Het maakt je eigenlijk post-MGA: je behoudt de techniek, maar wantrouwt de context waarin die techniek moet werken.

Mogelijke stelling voor je blog

Ik geloof minder in win-win dan vroeger, maar misschien geloof ik juist méér in MGA. Niet als brave methode om iedereen tevreden te stellen, maar als manier om belangen bloot te leggen. Ook lelijke belangen. Status. Angst. Luiheid. Macht. IJdelheid. Een wethouder die alleen lintjes wil doorknippen, hoort gewoon in het model. Niet omdat dat mooi is, maar omdat het waar is. Het verschil is dat ik vroeger dacht: als we die belangen kennen, kunnen we betere oplossingen maken. Nu denk ik vaker: als we die belangen kennen, begrijpen we waarom betere oplossingen er juist niet komen.

Dat is volgens mij jouw echte andere insteek: niet minder geloof in de methode, maar minder geloof in de goede afloop.