736 De oplossingsmatrix ala Triz
En om niet steeds het verwijt te krijgen dat ik alleen maar problemen kan benoemen …. nu een draai naar oplossingen! In de vorige blog hadden we de thema’s te pakken die ik blijkbaar keer op keer behandel (zonder dat ik dat bewust zo in mijn hoofd heb). Analyse van de teksten laten zien dat er veel en vaak crossings zijn tussen de thema’s onderling. Zo kun je liefde en relaties bezien vanuit de bril van een econoom (maar wacht eens even, wait buy why, hoe zit dat andersom, economie bekijken vanuit de bril van de liefde?). Dit idee vanuit TRIZ kun je een stap verder brengen door de oplossingsrichtingen te plotten in de cellen van de matrix die de knelpunten voorstellen. Welaan! Oplossingen over andere manieren van belasten en afromen en herverdelen, prikkels herhalen zodat lange termijn oplossingen in zicht komen.
En over die blinde vlek: de lessen vanuit de liefde (die geen schaarste kent) voor de economie, zie volgende aflevering!
Deze matrix doet me denken aan Triz waarbij je deze matrix ook kunt vullen met oplossingen oftewel mogelijke aanpakken. Is zoiets uit de bronnen te reconstrueren?
Een dergelijke matrix is uitstekend te reconstrueren. De bronnen besteden expliciet aandacht aan TRIZ (bedacht door Genrich Altshuller) als een methode om systeemparadoxen op te lossen zonder te vervallen in slappe compromissen. In plaats van te kiezen tussen twee kwaden (bijv. “sterker” versus “zwaarder”), zoekt TRIZ naar een honingraat-oplossing die beide polen integreert. Hieronder volgt de reconstructie van de matrix, gevuld met de “Rudymentaire” oplossingsstrategieën die voortvloeien uit de 8 menselijke TRIZ-principes.
TRIZ-Oplossingsmatrix: Van Systeemfout naar ‘Honingraat’
| Thema | 1. Economie & Geldstelsel | 2. Relaties & Liefde | 3. Macht, Elites & Façades | 4. Systeemdenken & Modellen |
|---|---|---|---|---|
| 1. Economie & Geldstelsel | Aanpak: “Goudlokje-strategie” op de markt. Ontkoppel grond van opstal (erfpacht) om speculatie te neutraliseren; richt je op de bewoonbare “subtop” in plaats van de oververhitte top. | Oplossing: “Market for Lemons” omzeilen. Zie daten als een repeated game in plaats van een one-shot game; investeer in vertrouwen en “binnenring-kwaliteiten” boven snelle signalen. | Oplossing: “Planbatenheffing”. Room de waardestijging door publieke bestemmingswijzigingen (van kantoor naar wonen) voor 50% af naar een wijkkas voor collectieve voorzieningen. | Aanpak: “@nder geld”. Bouw lokale circulatie-circuits (via software zoals Cyclos) die de extractie door mondiale banken blokkeren en waarde binnen de gemeenschap houden. |
| 2. Relaties & Liefde | Zie cel (1,2) | Aanpak: De “Tweestaps-filosofie”. Stap 1: Begrijp het spel (positie innemen, grenzen stellen). Stap 2: Kies authentiek voor verbinding en kwetsbaarheid. | Oplossing: “Het Getemde Monster”. Doorbreek de clown-monster dichotomie door kracht en richting te combineren met zachtheid, zonder in de “simp-val” te trappen. | Aanpak: “Meta-vragen”. Stel geen vragen over de ziel, maar over het datingritueel zélf; maak de onderzoeksmodus gezamenlijk eigendom om gelijkwaardigheid te herstellen. |
| 3. Macht, Elites & Façades | Zie cel (1,3) | Zie cel (2,3) | Aanpak: “License to Lead”. Laat topbestuurders en bankiers jaarlijks een mandaatvergoeding betalen aan de gemeenschap voor het privilege om macht uit te oefenen. | Oplossing: “De Columbo-houding”. Gebruik de “naïeve vraag” om de interne logica van de machthebber bloot te leggen in plaats van direct te moraliseren; laat de façade zichzelf tegenspreken. |
| 4. Systeemdenken & Modellen | Zie cel (1,4) | Zie cel (2,4) | Zie cel (3,4) | Aanpak: “Visuele Diagnose”. Gebruik systeemdiagrammen (blokjes en pijltjes) om feedbacklussen zichtbaar te maken; door de dynamiek te zien, verliest deze zijn macht over je. |
Toelichting op de TRIZ-Principes in deze Matrix
- Segmentatie van verwachtingen (Cel 2,3): In de liefde wordt de paradox tussen “spanning” en “veiligheid” opgelost door gedrag te splitsen: wees hard op grenzen en intenties (stap 1), maar warm en beschikbaar in de kern (stap 2).
- Inversie (Cel 1,1): In plaats van de woningmarkt te willen “fixen” met meer geld (subsidies), draai je de logica om: stel eerst de kwaliteitseisen vast, waardoor de residuele grondwaarde gedwongen wordt te dalen.
- Meta-niveau verschuiving (Cel 3,4): Om de “banenmachine” en polarisatie te doorbreken, verschuif je het probleem naar een ander niveau: voer “issue-based voting” in, waarbij burgers op thema’s beslissen in plaats van op partij-pakketten.
- Parallelle systemen (Cel 1,4): Creëer naast de Euro een lokale munt (@nder geld). Dit is het TRIZ-principe van “composietmaterialen”: het stabiele systeem (Euro) biedt de basis, terwijl het lokale systeem (Munt) de kwetsbare regio beschermt.
- Nested Doll (Cel 4,4): Systeemdiagrammen werken als een Matroesjka: ze pellen de bovenstroom (wat we zeggen) af om de onderstroom (welke prikkels feitelijk sturen) zichtbaar te maken.
Deze matrix laat zien dat voor elk van de “Rudymentaire” frustraties een technische systeem-hack te reconstrueren is die de onderliggende groeidwang of extractielogica probeert te onderbreken.
