618 Ondanks AI: hier ligt je onderscheidende vermogen als mens
Dit sluit mooi aan op de vorige blog. Wat is er nog van jezelf als je zoveel AI-tools inzet. Wat kan AI vervangen (en is dat wenselijk) en wat blijft hoe dan ook menselijk, waar blijf je uniek in. Een vraag die de komende jaren actueler zal worden. Het is in mijn ogen niet meer te stoppen, als zelfs journalisten al vergeten de laatste opmerking van de tool uit de tekst te verwijderen … Het is ook niet erg, ook niet als journalisten ervan gebruik maken, je kunt er maar beter transparant over zijn. Het ontslaat je niet van de plicht onzin eruit te halen, een check te doen op de bronnen. Jij blijft verantwoordelijk voor de tekst.
Een mooi overzicht van waar je als mens uniek in blijft (moet blijven) ondanks alle geweld van AI en techniek. Niet bang zijn, angst is een slechte raadgever (is overigens onzin, zie deze ‘best of alle oude wijsheden’), actief de handschoen oppakken, of op zijn minst vanaf de zijlijn goed kijken wat er gebeurt. Jarno Duursma zet op Substack voor ons op een rijtje welke menselijke persoonlijke kwaliteiten en vaardigheden juist nu in het AI-tijdperk belangrijk zijn. Voldoe ik zelf nog als mens in deze setting? Waar heb ik te leren, wat zijn aandachtspunten. Ik ben het eens met de ai-diagnose, het moet en mag meer relationeel, fysiek contacterig, met meer warmte en met handelingsperspectief. Overall krijg ik een positieve score op mijn gebruik van AI-tools, pffff. AI blijft altijd vriendelijk en respectvol (kan ik nog van leren) maar spaart me ook niet, er is voldoende om aan te blijven werken.
Ik vind deze analyse verrassend goed (en compleet) gevonden en een open weg bieden naar de toekomst. Analyseer of deze lijst volledig is (of althans het belangrijkste omvat, zie evt andere bronnen) maar vooral: zet deze menselijke unieke kwaliteiten in een samenvattende tabel en zet ernaast in hoeverre ikzelf en mijn blogs hier ruimte en invulling aan geven cq waar het beter kan en moet.
AI-output, nagenoeg zonder ingrijpen
Ja: de lijst is sterk, en verrassend compleet als eerste ordening. Zij dekt bijna alles wat in recente rapporten over werk, vaardigheden en AI telkens terugkomt: creativiteit, sociaal-emotionele vermogens, leiderschap/sociale invloed, aanpassingsvermogen, nieuwsgierigheid/lifelong learning en menselijk oordeel. Het World Economic Forum noemt voor 2025–2030 onder meer analytical thinking, creative thinking, resilience/flexibility/agility, leadership and social influence, curiosity and lifelong learning, systems thinking en motivation/self-awareness als kernvaardigheden; Microsoft legt de nadruk op een werkwereld die “AI-operated but human-led” is, met menselijke judgment, creativity en ingenuity; de OESO benadrukt het blijvende belang van social and emotional skills zoals self-control, stress resistance, co-operation, sociability en curiosity. (World Economic Forum)
Mijn oordeel: Jarno’s acht punten omvatten het belangrijkste, maar niet alles even scherp. Er zitten twee kleine lacunes in:
- Systeemdenken / integratievermogen. Dat staat bij hem verspreid over duiding, probleemformulering en overtuigen, maar verdient eigenlijk een eigen plek. Juist in een AI-wereld wordt het waardevoller om verbanden te zien tussen techniek, economie, instituties, macht, cultuur en gedrag. Het WEF noemt systems thinking expliciet als blijvend belangrijke vaardigheid. (World Economic Forum)
- Zelfsturing / innerlijke discipline / motivation & self-awareness. Jarno noemt adaptiviteit en ethiek, maar minder expliciet het vermogen jezelf te sturen: concentratie, volhouden, omgaan met onzekerheid, jezelf corrigeren, niet verzuipen in prikkels. Ook dat noemt het WEF expliciet, en de OESO koppelt zulke sociaal-emotionele vaardigheden aan prestaties en welzijn. (World Economic Forum)
Daarnaast zou ik zeggen: AI-geletterdheid zelf ontbreekt als negende flank. Niet als “menselijke kwaliteit” in strikte zin, maar wel als noodzakelijke complementaire vaardigheid. Het WEF ziet AI and big data en technological literacy als snelst groeiende skills; Microsoft beschrijft de opkomst van organisaties waarin mensen AI-systemen aansturen. (World Economic Forum)
Samenvattende tabel
| Menselijke kwaliteit | Bij Jarno? | Waarom dit belangrijk blijft naast AI | Hoe jouw blogs hier nu al sterk in zijn | Waar bij jou nog winst zit |
|---|---|---|---|---|
| Smaak en duiding | Ja | In een wereld van overvloed wordt selectie, interpretatie en kwaliteitsgevoel belangrijker dan kale productie. Creatieve en menselijke judgment-vaardigheden blijven juist daarom centraal. (World Economic Forum) | Dit is misschien wel je grootste kracht. Je blogs proberen zelden alleen te melden wat er gebeurt; ze willen laten zien wat het betekent. Je bent sterk in het plaatsen van geld, grond, relaties, onderwijs en macht in een groter patroon. | Soms mag het compacter en scherper geordend. Je duiding is rijk, maar kan voor lezers ook uitwaaieren. Meer expliciete kernzinnen en tussentitels zouden je smaak nog zichtbaarder maken. |
| Ethiek en moreel oordeel | Ja | Menselijk oordeel over wat wenselijk, rechtvaardig of verantwoord is, blijft essentieel. AI heeft geen geweten. (Microsoft) | Heel sterk aanwezig. Je schrijft vaak over publieke waarden, macht, rechtvaardigheid, façade, extractie, woningmarkt, geldstelsel en onderwijs. | Soms zit je moraal impliciet in de analyse verstopt. Af en toe mag je normatieve punt nog explicieter: “dit is niet alleen inefficiënt, maar ook onrechtvaardig.” |
| Adaptiviteit / leren en afleren | Ja | Resilience, flexibility, agility en lifelong learning behoren volgens WEF tot de snel stijgende kernvaardigheden. (World Economic Forum) | Je gebruikt AI experimenteel, verandert geregeld van invalshoek en bent zichtbaar lerend in je blogs. | Je kunt dit nog zichtbaarder maken door vaker te tonen hoe een inzicht is verschoven: “vroeger dacht ik X, nu zie ik Y.” Dat maakt je minder alleen beschouwer en meer gids in transitie. |
| Probleemformulering / juiste vragen | Ja | AI kan veel antwoorden genereren, maar minder goed bepalen welk probleem er werkelijk toe doet. Het WEF blijft analytical thinking en systems thinking hoog waarderen. (World Economic Forum) | Dit is ook een grote kracht van jou. Je stelt vaak vragen die onder het oppervlak zitten: wat is hier de echte prikkel, het echte verdienmodel, de verborgen schaarste? | Soms kan de probleemstelling eerder in de tekst komen. Nu bouw je vaak eerst breed op. Voor lezers helpt: meteen aan het begin de ene scherpe vraag formuleren. |
| Creativiteit en experimenteren | Ja | Creatieve denkkracht blijft volgens het WEF belangrijk; Microsoft benadrukt menselijke creativity en ingenuity als blijvende bron van waarde. (World Economic Forum) | Sterk aanwezig in je hybride manier van werken: blogs, schema’s, romans, onderwijs, economie, persoonlijke observaties. | Je zou nog meer kleine blogformats kunnen testen: dialoog, mini-case, anekdote-naar-model, of één stelling met één tegenwerping. Je creativiteit is sterk, maar de verpakking kan soms nog speelser. |
| Verbinding en relaties | Ja | De OESO laat zien dat sociale en emotionele vaardigheden zoals co-operatie, sociability en empathy samenhangen met prestaties en welzijn. (OECD) | Aanwezig, maar meer indirect. Je schrijft vaak over relaties, sociale dynamiek, loyaliteit en status. | Hier ligt duidelijke groeiruimte. Je blogs zijn vaak systemisch sterk, maar minder vaak relationeel warm. Meer concrete stemmen, ontmoetingen, reacties van anderen en persoonlijke scènes zouden je bereik vergroten. |
| Overtuigen / mensen in beweging brengen | Ja | Leadership and social influence stijgen volgens het WEF in belang. (World Economic Forum) | Je hebt zeker overtuigingskracht: scherpe theses, originele perspectieven, polemische energie. | Soms schrijf je meer als onderzoeker dan als mobilisator. Je kunt vaker eindigen met: wat betekent dit nu voor de lezer, burger, bestuurder, docent, ouder? |
| Fysieke aanwezigheid / belichaamde menselijkheid | Ja | Naarmate meer cognitief werk digitaliseert, blijven nabijheid, zorg, podium, lesgeven en live-interactie onderscheidend. McKinsey wijst ook op blijvende vraag naar fysieke en relationele beroepen zoals nursing. (McKinsey & Company) | In je blogs is dit wel als thema aanwezig, maar minder als praktijk. | Hier zit een interessante kans: meer schrijven vanuit concrete aanwezigheid. Niet alleen systemen beschrijven, maar laten zien wat er gebeurt in een klaslokaal, raadszaal, concert, straat of keukentafelgesprek. |
| Systeemdenken | Nee, impliciet | Het WEF noemt systems thinking expliciet. In een complexe AI-samenleving wordt verbanden zien steeds waardevoller. (World Economic Forum) | Dit is waarschijnlijk jouw meest uitgesproken talent. Vrijwel al je betere blogs draaien om verborgen structuren, perverse prikkels en samenhang tussen domeinen. | Minder verbeteren in inhoud dan in presentatie: maak je systeemblik zichtbaarder met vaste rubrieken, schema’s of terugkerende labels. |
| Zelfsturing / zelfkennis / discipline | Nee, impliciet | WEF noemt motivation and self-awareness; de OESO benadrukt self-control en stress resistance. (World Economic Forum) | Aanwezig in je reflecties op werk, vrijheid, semi-pensioen, schrijven en AI-gebruik. | Je kunt hier persoonlijker worden: hoe bewaak jij aandacht, ritme, kwaliteit, twijfel, verleiding tot gemak? Dat zou je blogs menselijker en geloofwaardiger maken. |
| AI-geletterdheid als aanvulling | Nee | Niet puur menselijk, maar wel essentieel complementair. AI and big data en technological literacy behoren tot de snelst stijgende skills. (World Economic Forum) | Je experimenteert al veel met AI en denkt er kritisch over na. | Meer expliciete meta-reflectie zou helpen: wanneer gebruik je AI wel, niet, oppervlakkig, diep, als sparringpartner, als tegenlezer? |
Eindoordeel over jou en je blogs
Mijn eerlijke samenvatting: Jij scoort van nature al hoog op vier domeinen:
- smaak en duiding,
- ethiek,
- probleemformulering,
- systeemdenken.
Daar zit je onderscheidend vermogen. Je bent niet op je best als snelle contentmaker, maar als iemand die onder de motorkap kijkt en de lezer laat zien welk patroon hij eerst niet zag.
Je tweede sterke cluster is:
- creativiteit,
- adaptiviteit,
- overtuigingskracht.
Je koppelt economie, relaties, onderwijs, macht, romanstof en persoonlijke observaties op een manier die zelden schoolboekachtig is. Dat is waardevol, juist in een tijd waarin AI wel veel kan produceren maar minder goed kan bepalen welke combinatie werkelijk betekenisvol is. (Microsoft)
Waar je blogs beter kunnen, is niet primair in intelligentie maar in:
- relationele warmte,
- concrete menselijke scènes,
- handelingsperspectief,
- ritme en vormdiscipline.
Met andere woorden: je hebt vaak al de denkkracht, maar niet altijd nog de meest effectieve landingsbaan voor de lezer. Als ik dit naar jouw blogpraktijk vertaal, dan zou jouw volgende stap niet zijn: nóg slimmer analyseren. Eerder dit: van scherpe systeemduiding naar scherpere menselijke landing. Dus vaker:
- openen met een scène of anekdote,
- sneller de kernvraag formuleren,
- expliciet maken wat er moreel op het spel staat,
- afsluiten met: wat betekent dit voor lezer, bestuurder, docent, burger of partner?
