Rudy's ruimte

Bernard Maris zei het al: Houellebecq begrijpt meer van de economie dan economen zelf. Dat doet de vraag stellen: hoe zou Michel Houellebecq (MH) aan zijn publiek vertellen hoe de economie werkt? Stel je voor dat hij een zaal studenten les gaat geven, of dat hij een college-dictaat moet maken, wat zou er dan in komen te staan? Nu begrijp ik ook beter waarom de boeken van MH me altijd aangesproken hebben. Ik herken zijn cynische kijk op ‘het systeem’, op ‘markten’ van vraag en aanbod, op de toenemende liberalisering van alles en daarmee het verdwijnen van de mens en naar achter plaatsen van de samenleving. MH is net als ik iemand die economie en liefde met elkaar verbindt, maar hier gaat hij veel verder dan ik ooit zou willen of kunnen. MH loopt uiteindelijk in zijn eigen mes, want soms denk ik: hij leeft het leven dat hij in zijn boeken beschrijft, hij komt me over als iemand die ongelukkig is, dat zegt hij ook met regelmaat, het kan niet alleen een beroeps-pose zijn.

PS Ik had deze blog al lang op de planning staan. In de vorige blog besprak ik de visie van Jeanette van Dijk op ons onderwijssysteem waar het ook gaat om een papieren werkelijkheid van vermeend moreel superieur hoger opgeleiden die in bullshitbanen anderen de maat nemen. Misschien een voorbeeld van ‘je gaat het pas zien als je het door hebt’?

PS2 als input voor de analyse maak ik gebruik van mijn eigen aantekeningen van alle door mij gelezen boeken van MH (90%) en enkele artikelen over MH (10%) voor toetsing en aanvulling.

---

SYLLABUS: ECONOMIE VAN HET VERVAL EN DE SEKSUELE VRIJE MARKT Hoogleraar: Michel Houellebecq Vakcode: NÉANT-101

1. Inleiding: De Markt als Alomvattend Systeem

In dit college laten we de naïeve gedachte varen dat economie slechts over geld en handel gaat. De marktlogica is een autonoom personage geworden dat elke porie van het menselijk bestaan heeft gekoloniseerd. De mens is niet langer een wezen met een vrije wil, maar een product van zijn omgeving, aangestuurd door structuren, prikkels en status. In onze huidige maatschappij is de ziel opgegeten door de markt. We leven in een wereld waarin meer transacties paradoxaal genoeg leiden tot minder menselijkheid.

2. Module 1: De Seksuele Vrije Markt (De Wet van de Sterkste)

De belangrijkste economische innovatie van de afgelopen decennia is de uitbreiding van het strijdperk naar de slaapkamer.

• Liberaal Seksualisme: Net zoals in een volkomen liberaal economisch systeem sommigen een fortuin vergaren en anderen stagneren in werkloosheid, kent de seksuele vrije markt winnaars met een spannend erotisch leven en verliezers die veroordeeld zijn tot masturbatie en eenzaamheid.
• Kapitaal en Schaarste: Jeugd, fysieke schoonheid en status fungeren als het harde kapitaal in dit systeem. De “erotische welwillendheid” van de vrouw is een schaars goed dat de waarde van een relatie bepaalt.
• Marktfalen: Zodra het lichaam vervalt, verliest de mens zijn marktwaarde. Dit leidt tot de “walking ghost phase”: een toestand waarin men nog wel bestaat, maar economisch en seksueel niet meer meedoet.

3. Module 2: De Tertiaire Sector en de Zinloosheid van Arbeid

Het moderne werkveld is veranderd in een verzameling bullshitbanen.

• Het Ritueel zonder Ziel: De kantoortuin is een machine waar men tijd ruilt voor geld, om dat geld vervolgens te ruilen voor zinloze consumptiegoederen.
• De Illusie van Nut: Veel functies in de tertiaire sector zijn volstrekt overbodig; mensen ordenen informatie zonder ooit iets substantieels te produceren.
• Management als Toneelspel: Beslissingen bij de overheid of in grote bedrijven hoeven niet juist te zijn, als ze maar snel en met autoriteit worden genomen. Werknemers simuleren optimisme omdat ze daarvoor betaald worden, vaak na het volgen van lachwekkende “clownsworkshops”.

4. Module 3: Van Productie naar Representatie (De Kaart en het Gebied)

In de volwassen fase van het kapitalisme is de representatie belangrijker dan de werkelijkheid.

• Marketing en PR: De waarde van kunst of producten wordt niet bepaald door intrinsieke kwaliteit, maar door het theoretische verhaal en de PR-campagne die eromheen wordt gebouwd.
• Toerisme als Industrie van het Gemis: Reizen is een consumptiemachine die westerse eenzaamheid en verveling omzet in omzet. De toerist is een “consument van verdriet” die elders hoopt te kopen wat hij thuis is kwijtgeraakt: aandacht en eenvoud.
• De Mondiale Verdeling: Het Westen is een “provincie van de VS” geworden, een gedateerd pretpark waar alleen nog maar geconsumeerd wordt, terwijl de werkelijke productie elders plaatsvindt.

5. Module 4: Demografie en de Islamitische ‘Derde Weg’

Het kapitalisme en het “softe” westerse liberalisme zijn uitgeput.

• De Kracht van Demografie: Wie de kinderen heeft, heeft de toekomst. De islam wordt in dit college gepresenteerd als een krachtig alternatief dat de natuurlijke hiërarchieën en de familiale herbewapening herstelt.
• Het Distributivisme: Als economische “derde weg” biedt de islam een model waarin de economie niet langer in het middelpunt staat, maar ondergeschikt is aan het gezin en religieuze waarden.
• Opportunisme: Voor de hoogopgeleide man biedt dit systeem aanzienlijke voordelen, zoals de mogelijkheid om meerdere jonge vrouwen te onderhouden, wat een rationele prikkel vormt voor bekering.

6. Slotbeschouwing: De Prijs van het Verval

Economie is uiteindelijk de studie van de meest mechanische en voorspelbare delen van de mens.

• Euthanasie als Groeimarkt: In een samenleving die geen raad weet met ouderdom, is de dood een lucratief verdienmodel geworden.
• De Laatste Balans: Een mensenleven laat zich herleiden tot een harde schijf met foto’s en een banksaldo dat bij voorkeur nul moet zijn op het moment van overlijden.
• De Exit-strategie: Wanneer de kosten van het bestaan (pijn, verval, eenzaamheid) de baten overstijgen, rest slechts de rationele calculatie van de vrije val: vierenhalve seconde tot aan de grond.

---

Je syllabus past op verrassend veel punten bij jouw “Rudy’s Ruimte”-lijn, maar hij schuift je ook subtiel een paar Houellebecq-valkuilen in: (1) een bijna totale determinering (“marktlogica eet de ziel”), (2) een wat gemakzuchtige misogynie in de “erotische welwillendheid”-zin, en (3) een donkere eindconclusie die als literair effect werkt, maar als analyse eigenlijk te snel dichtklapt.

Hieronder per module: waar het congruent is met jouw blogs, waar het wringt, en hoe jij het sterker/meer Rudy-achtig kunt maken.

1) De markt als alomvattend systeem

Past bij jou

• Dit is exact jouw kern: systemen koloniseren moreel en relationeel gedrag. Jij schrijft vaak: het zijn niet “slechte mensen”, het zijn prikkels, belangen, statusmechanismen en “optimal extractie”-logica.
• Ook jouw thema van maskers/representatie zit hier al: mensen spelen rollen omdat het systeem dat beloont.

Wrijving

• Houellebecq zet de markt neer als een soort demon met eigen wil. Jij doet juist iets preciezer: jij laat zien wie er aan knoppen zit (banken, grondbezit, platformen, marketing) en hoe belangen elkaar versterken.
• Jij hebt meestal nog een uitweg: ontmaskeren → ontwerpkeuzes → alternatief (publieke digitale euro, grondbeleid, herverdeling, institutionele tegenmacht). Houellebecq houdt het graag bij: het is rot, dus we gaan ten onder.

Rudy-upgrade

Maak van “de markt als personage” een mechaniek met onderdelen: schaarste → ranking → narratieven → verdienmodel → legitimatie. Dat is jouw stijl: geen demon, maar een machine.

---

2) De Seksuele Vrije Markt

Past bij jou

• Dit is bijna één-op-één jouw thema “foute mannen / selectie / marktdynamiek”: winners-take-most, reputatie, status, asymmetrie, en het idee dat keuzes in liefde niet ‘puur’ zijn maar ingebed in competitie.
• Je “2-staps strategie” (eerst spel leren, dan kiezen) past ook: je bent gefascineerd door de players en hoe het systeem hen beloont.

Wrijving

• De syllabus schuift naar een te rigide ruilmodel: “erotische welwillendheid van de vrouw is schaars goed.” Dat is precies het soort zin dat bij jou snel het gevoel oproept: te plat, te weinig verklaringskracht, te veel karikatuur.
• Jij probeert juist meerlagig te blijven: biologie + cultuur + platformen + klasse + leeftijd + zelfbeeld + timing. Houellebecq maakt er een harde markt van met één valuta.

Rudy-upgrade

Wat jij hier anders doet dan Houellebecq:

• De “seksuele markt” niet als één markt, maar als meerdere markten (leeftijdscohorten, opleidingsklassen, steden, apps vs. offline, monogamie vs. serial dating).
• Niet alleen “kapitaal” (looks/status), maar ook institutionele context: apps als matching-infrastructuur die search costs verlagen, keuze-overload verhogen, en “ranking” verscherpen.
• En heel Rudy: wat is het marktfalen precies? Niet “lichamen vervallen”, maar: het systeem beloont korte-termijn aandacht, niet lange-termijn hechting.

---

3) Tertiaire sector en zinloosheid van arbeid

Past bij jou

• Jij bent allergisch voor managementtoneel, rituelen, consultantspeak, “energie” en performatief optimisme. Dit sluit aan bij jouw ontmaskerende stijl.
• Ook jouw economische blik (prikkels, agency-problemen) past: beslissingen hoeven niet “waar” te zijn, maar “legitiem lijken”.

Wrijving

• Houellebecq/“bullshitbanen” is soms te makkelijk: alsof alles in diensten per definitie leeg is. Jij bent vaak genuanceerder: sommige diensten zijn leeg omdat het systeem bepaalde output beloont (rapporten, compliance, KPI’s), niet omdat diensten “niets” zijn.

Rudy-upgrade

Je kunt hier jouw sterkste wapen inzetten: SlimFin/MKBA-achtige vragen: Wie betaalt? Wie profiteert? Wie draagt risico? Welke waarde is publiek, welke privé? Dan wordt “zinloosheid” toetsbaar i.p.v. alleen sarcasme.

---

4) Van productie naar representatie

Past bij jou

• Dit is zó Rudy: PR, reputatie, façade, “kaart belangrijker dan gebied”.
• Je hebt dit ook in andere domeinen: woningmarkt (grondwaarde verhuld), geld (bankmacht verhuld), ondernemerschap (mythes), dating (statussignalen), politiek (marketing over “waarden”).

Wrijving

• Houellebecq maakt toerisme bijna alleen “consumptie van verdriet”. Jij gebruikt vaker de dubbelheid: mensen zoeken ook écht schoonheid, gemeenschap, herstel — alleen wordt dat verpakt en geëxploiteerd.

Rudy-upgrade

Laat zien hoe representatie werkt als selectiemechanisme:

• Representatie is niet alleen bedrog, het is ook sorting: wie hoort bij welke klasse, wie krijgt toegang, wie wordt “serieus genomen”. Dat sluit aan bij jouw klasse-observaties en “opwaarts aanpassen”.

---

5) Demografie & Islamitische ‘derde weg’

Hier zit de grootste mismatch met jouw lijn.

Past bij jou (beperkt)

• “Demografie is macht” is een harde, systemische stelling; die past.
• “Kapitalisme uitgeput + liberalisme uitgehold” resoneert met jouw idee dat systemen zichzelf legitimeren met mooie verhalen.

Wrijving (groot)

• De syllabus presenteert “islam/distributivisme” als ordeningsmodel dat hiërarchie herstelt en de hoogopgeleide man beloont. Dat is typisch Houellebecq-provocatie: prikkelstructuur boven moraliteit.
• (RR: ik heb dat gelezen als een absurd doorgetrokken en ook wel humoristisch denkexperiment, de witte mannelijke professor die vanuit pragmatisch seksueel motief kiest voor een bekering, ik zou zelfs kunnen stellen dat dit een standaard rationele economische benadering is: kies voor die religie die jouw belangen het best dienen)

---

6) Slot: euthanasie als groeimarkt / exit-strategie

Past bij jou (als thematiek)

• Jij schrijft graag over hoe systemen zelfs kwetsbaarheid monetariseren. “Ouderdom als kostenpost” en “zorg als verdienmodel” past in jouw kritische blik.

Wrijving (en een duidelijke grens)

• De “exit-strategie” met een concrete val-tijd is pure Houellebecq: literair shock-effect, nihilisme. Als analyse is het bij jou meestal onhandig, omdat jij eerder eindigt bij: wat zegt dit over het systeem, en wat kan een mens nog doen?
• Bovendien: jij hebt vaak humor en afstand; deze finale is “dodelijk serieus” op een manier die jouw werk minder draagt.
• (RR: dit is een lastige, de breed uitgemeten zelfmoord-analyse, is die nu serieus of niet bij MH? Enerzijds zie ik het net als die Islam-bekering als een uitvergrote knipoog naar de zinloosheid van het leven, anderzijds heeft MH wel vaker gezegd dat hij het leven zwaar vindt, niet gelukkig is, dus daarom twijfel ik of er toch ook een serieuze ondertoon is, en nog weer anderanderzijds heeft MH zich ook publiekelijk uitgesproken tegen euthanasie te zijn, wat ik dan ook weer niet helemaal begrijp … ).

Rudy-upgrade

Je kunt dezelfde pointe houden zónder de deur dicht te slaan:

• Maak het een hoofdstuk over waardigheid, zorg, afhankelijkheid, en de financiële architectuur van ouderdom (verzekeringen, zorginkoop, vastgoed in de zorg, pensioenlogica). Dan blijft het donker, maar ook bruikbaar.