581 De grote witte man en de graatmagere
Een strakke klacht en verzuchting van Saskia Noort vandaag op haar Substack account. Zie de foto bij deze blog: het is geen Michael Jackson maar Demi Moore. Lees het vooral zelf, het is de moeite waard. In het kort: vrouwen blijven onder druk (van grote witte mannen, van het systeem) zichzelf geluk misgunnen. Graatmager is de nieuwe mode, gesponsord door nieuwe middelen van de industrie, en daar gaan we weer met zijn allen.
Saskia Noort is hier al eerder voorbij gekomen. Ik vind/vond dat ze te makkelijk de man als de vijand wegzet. Dat ging dan over daten en een partner vinden, waarbij mannen ofwel een kluns zijn, ofwel een foute onbereikbare man, de zogenaamde Clown-Monster-Dichotomie. Het ging om oudere stukken die ze voor Substack recyclede en ik meen in dit (nieuwe) stuk een net iets andere insteek te herkennen. Let wel: het gaat nog steeds om de foute witte grote oorlogszuchtige rovende onderdrukkende man (die de schuld krijgt). Nog een stapje verder, zo dacht ik na het lezen van het stuk, is dat we mannen en vrouwen niet tegenover elkaar hoeven te zetten, als vijanden. Ik moet aan Sue Johnson denken die het heeft over ‘wie is de boef’: een vernietigend patroon tussen ruziënde stellen. De oplossing van Johnson is om samen naar de dynamiek te kijken, dat is jullie gemeenschappelijke vijand. Hier, in deze gekmakende Hollywood-troep, is het de machinerie van de industrie, de reclame, het doorgeslagen liberalisme, dat garen spint bij deze opfokkerij.
Kijk naar de tekst van Saskia Noort. Ik heb haar eerder geanalyseerd, vooral haar kritiek op mannen die ook in dit stuk weer prominent terug komen. Ik ben het eigenlijk met haar eens, dit is een crazy world met veel prikkels tot ongeluk. Je mag gerust mijn oude tekst erbij pakken, maar zou je eens een systemische analyse ala Rudy’s Ruimte kunnen geven wat hier speelt? Het lijkt op een Amerikaanse commerciële droom die uitgeleefd wordt en waarin er zoveel belangen zijn (incl zelfschaamte, slavernij 3.0) dat we erin blijven hangen. Niet de grote witte man in het algemeen is de oorzaak maar kapitalisme, multinationals, reclame, de rijke schreeuwende witte man eerder, de foute man zoals we hem eerder al zagen.
Excuus, gisteren zei ik nog dat ik minder AI zou gaan gebruiken, ondanks mijn bewust gekozen format, maar Claude is niet alleen veel sneller, maar vooral ook gestructureerder dan ik … Zelf schrijf ik als ik er voor ga zitten met meer humor en luchtigheid haha, de Claude-tekst is naar mijn mening te droog en staccato helaas en kan niet tippen aan de taalvaardigheid van Noort, dat moet ook gezegd worden.
Samen tegen de machine — niet tegen elkaar
Saskia Noort schrijft scherp. Haar stuk over Demi Moore, Ozempic en de industrie die vrouwen klein houdt, raakt iets echts. Ik herken het, en ik ben het er grotendeels mee eens: we leven in een systeem dat schaamte verkoopt als verdienmodel, en dat is niet onschuldig. Maar er zit een scherp randje in haar tekst dat mij stoort — en dat haar eigen boodschap uiteindelijk ondermijnt. Want op het moment dat “de mannen” quasi-collectief worden aangewezen als de vijand, verliest het verhaal zijn kracht. Niet omdat mannen geen rol spelen. Maar omdat de framing zelf een val is.
Het Sue Johnson-moment
De relatietherapeute Sue Johnson beschrijft hoe koppels in conflict de pijlen op elkaar richten, terwijl de werkelijke vijand de dynamiek is — het patroon dat hen gevangen houdt. Zolang ze elkaar beschuldigen, zien ze niet wat er werkelijk speelt. En pas als ze samen naar dat patroon kijken, kunnen ze elkaar weer vinden. Dat is precies wat hier ook gebeurt. Noort richt de pijlen op (een bepaald type) mannen. Begrijpelijk — want er zijn genoeg mannen die dit systeem bewust of onbewust in stand houden. Maar de meeste mannen zitten ook in een val. Een andere val, met andere normen — succes, stoïcisme, dominantie — maar evengoed een systeem dat hen vormt en beperkt. De man die zijn shirt uittrekt zonder na te denken over zijn buik, heeft zijn eigen geconditioneerde blinde vlekken meegekregen. Hij is niet vrij, hij is anders gevangen. Zolang we dat niet zien, blijven we pijlen op elkaar richten. En ondertussen draait de machine gewoon door.
Wat de machine wél is
De echte coalitie van belangen is niet biologisch. Het is een samenspel van platformlogica die optimaliseert op engagement, een cosmetische en farmaceutische industrie die afhankelijkheid produceert, een celebrity-ecosysteem dat schadelijke normen als glamour verpakt, en een marketingcultuur die schaamte omzet in omzet. Geen abstracte vijand, maar concrete prikkelstructuren — met gezichten, met KPI’s, met aandeelhouders. En ja, aan het stuur van die structuren staan vaak mannen. Rijke, schreeuwende mannen met veel kapitaal en weinig gewetensbezwaren. Maar het zijn niet alle mannen. En de oplossing is ook niet minder mannen — de oplossing is een andere coalitie.Ik zeg dit met begrip voor Noort, want haar persoonlijke passage is de sterkste van het hele stuk. Die spijkerbroek die loszit op de heupbotten terwijl je van pijn niet slaapt. De complimenten die komen als je ziek bent. De aangeleerde walging die terugkeert zodra je beter wordt. Dat is pijnlijk eerlijk, en het verdient geen relativering. Maar juist omdat dat deel zo raak is, is het jammer dat de analyse ernaast in een patroon valt dat ze zelf beschrijft: het bij een groep leggen, de energie richten op de verkeerde plek.
Samen naar de dynamiek kijken
Wat zou het betekenen als we het anders framen? Niet vrouwen tegen mannen, maar mensen met gezond verstand — mannen én vrouwen — tegen een systeem van oorlog, hebzucht en schaamte-marketing. Tegen de Grote Witte Macht die er belang bij heeft dat we verdeeld, hongerig en onzeker blijven. Want dat systeem is er wel degelijk. Het is alleen niet hetzelfde als alle mannen. En die nuance is niet soft of naïef — het is strategisch. Want als je de juiste coalitie bouwt, wordt die macht een stuk kwetsbaarder. Noort eindigt haar stuk met een mooie zin: stel dat vrouwen met hetzelfde gemak ruimte innamen, zichzelf prachtig vonden, en hun geluk niet afhankelijk maakten van wat anderen van hun lichaam vonden — dan zag de wereld er vermoedelijk heel anders uit. Dat klopt. Maar stel dat mannen dat ook konden. Dat ze hun eigen geconditioneerde angsten zagen, hun eigen vermomde kwetsbaarheid, en samen met vrouwen besloten: wij doen niet meer mee aan dit spel.
Dan zag de wereld er pas echt anders uit.
