Rudy's ruimte

Omdat een van mijn grootste verbazingen rond Ayn Rand de ‘breuk’ is tussen beide boeken én dat haar laatste werk zo’n enorme ideologische impact heeft gehad en nog heeft, ligt mijn focus op de tussenliggende jaren 1943-1957. Daar is uiteraard veel gebeurd met haar. Ze is uit de schaduw getreden, kreeg voor het eerst een groter podium, werd een bekende denker en spreker. En daar heeft ze volop gebruik van gemaakt. In deze jaren na de Tweede Wereldoorlog werd het rode gevaar actueel en kwam er aandacht om het klassieke Amerikaanse liberale denken beter te verspreiden. Het moest opgepoetst worden. Rand zou daar natuurlijk een prachtige (heldinnen-) rol in kunnen en willen spelen. Wat tegen dit scenario pleit (bewuste inschakeling) is dat Rand niet bekend stond om haar meegaandheid, ze bepaalde uitdrukkelijk haar eigen agenda. Maar ja, de verleiding en het onbewuste, ze was wel degelijk gevoelig voor vleierij en adoratie, zie ook het netwerk van invloedrijke mensen dat zich ook in deze tijd ging formeren. Hoe meer ik me in dit onderwerp verdiep, hoe aantrekkelijker het wordt te blijven denken dat Rand min of meer is gebruikt of ingezet om de romantische versie van het vrije kapitalisme te schrijven. Ondernemers bewieroken, de staat wegzetten als rover en sta-in-de-weg. Het is de prelude van en inspiratie tot Milton Friedman’s ‘Free to choose’ en de hele Chicago-school.

In de periode tussen de publicatie van The Fountainhead (1943) en Atlas Shrugged (1957) onderging Ayn Rand een transformatie van een relatief onbekende schrijfster naar een invloedrijke filosofische figuur. Haar leven in deze veertien jaar werd gekenmerkt door professioneel succes in Hollywood, politiek activisme, de vorming van haar eigen intellectuele cirkel en een turbulent privéleven.

Hieronder volgt een feitelijk overzicht van deze periode op basis van de bronnen:

1. Succes en de terugkeer naar Hollywood (1943–1944)

Na de moeizame start van The Fountainhead in mei 1943, begonnen de verkopen eind 1943 door mond-tot-mondreclame spectaculair te stijgen. In de herfst van 1943 verkocht Rand de filmrechten aan Warner Brothers voor $50.000, destijds een enorm bedrag. In december 1943 verhuisden zij en Frank O’Connor per luxe trein terug naar Hollywood, waar Rand werd ingehuurd om het script te schrijven.

2. Leven in Chatsworth en scenarioschrijven (1944–1951)

Rand werkte enkele jaren als scenarioschrijfster, eerst voor Warner Brothers en later onder een gunstig deeltijdcontract voor de onafhankelijke producent Hal Wallis. In deze periode:

• Schreef ze succesvolle scripts zoals Love Letters en You Came Along (1945).
• Kochten zij en Frank een modernistische ranch in Chatsworth, ontworpen door Richard Neutra, waar ze zeven jaar woonden.
• Begon ze in 1946 serieus met het plannen van haar nieuwe grote roman, toen nog getiteld The Strike (later Atlas Shrugged).

3. Politiek activisme en HUAC (1947)

Rand werd zeer actief in anti-communistische kringen in Hollywood. Ze trad toe tot de Motion Picture Alliance for the Preservation of American Ideals. In oktober 1947 reisde ze naar Washington om als “friendly witness” te getuigen voor de House Un-American Activities Committee (HUAC) over communistische infiltratie in de filmindustrie, waarbij ze specifiek de film Song of Russia bekritiseerde.

4. De ontmoeting met de Brandens en “The Collective” (1950)

Een cruciaal moment vond plaats in maart 1950, toen ze de negentienjarige student Nathaniel Branden (toen nog Blumenthal) ontmoette, die haar een brief met scherpe vragen had gestuurd. Kort daarna ontmoette ze ook zijn toekomstige vrouw, Barbara Weidman. Dit was het begin van haar trouwe kring van bewonderaars, door henzelf gekscherend “The Collective” genoemd, waartoe later ook Alan Greenspan en Leonard Peikoff behoorden.

5. Terugkeer naar New York (1951)

Gedreven door heimwee naar New York en de wens om dicht bij haar nieuwe intellectuele kring te zijn, overtuigde Rand Frank ervan om in de herfst van 1951 terug te verhuizen naar Manhattan. Frank verliet zijn geliefde ranch in Californië met grote tegenzin. Ze trokken in een appartement aan East 36th Street, waar de wekelijkse zaterdagavondbijeenkomsten van “The Collective” een vast ritueel werden.

6. De affaire met Nathaniel Branden (1954–1955)

Hoewel zij en Nathaniel Branden al jaren een diepe intellectuele band hadden, werd hun relatie in 1954/1955 fysiek en romantisch. Rand eiste dat ze dit openlijk bespraken met hun respectievelijke echtgenoten, Frank en Barbara. Er werd een rationeel schema opgesteld waarbij Ayn en Nathaniel tijd samen doorbrachten, terwijl Frank en Barbara zich schikten in de rol van toeschouwer, wat voor Frank leidde tot een toename van passiviteit en drankgebruik.

7. Het schrijven en publiceren van Atlas Shrugged (1946–1957)

Het schrijven van Atlas Shrugged nam in totaal veertien jaar in beslag. Rand deed hiervoor uitgebreid onderzoek naar de spoorwegen en de staalindustrie. Het zwaarste onderdeel was de toespraak van John Galt, waar ze twee jaar lang aan worstelde in een staat van enorme mentale uitputting en depressie. In maart 1957 voltooide ze het manuscript en op 10 oktober 1957 werd Atlas Shrugged gepubliceerd door Random House.

8. Intellectuele verschuivingen

In deze jaren verschoof Rands focus van louter individualisme naar een volledig filosofisch systeem dat ze later Objectivisme noemde. Ze verdiepte zich in Aristoteles en brak met voormalige libertaire bondgenoten zoals Isabel Paterson en Leonard Read vanwege ideologische meningsverschillen en hun weigering om religie volledig af te zweren.