538 Wat kan Amazing Randi (en ikzelf, jij) leren van Columbo?
We hadden al gezien dat Randi het niet slim heeft aangepakt in zijn strijd tegen Geller. Ondanks dat Randi alle gelijk aan zijn kant had, bleef de boodschap niet hangen en sloeg zelfs om in het tegendeel. Geller kon lekker zijn gang blijven gaan, Randi ging zowat failliet (nog los van de frustratie die hij moet hebben gevoeld). Had Randi niet veel slimmer kunnen opereren door beter naar Columbo te kijken? Randi stelde zichzelf op als iemand die het doorhad en ging het publiek de les lezen. Hij zette Geller weg als een oplichter en fraudeur. Dat zou Columbo nooit doen met zijn tegenstanders en daders. Dus: wat had Randi wél moeten doen. En: wat kan ik (en jullie, wij) ook leren van Columbo?
Het kernprobleem van Randi
The Amazing Randi deed drie dingen die dodelijk zijn voor publieke overtuiging:
- Hij nam het morele en intellectuele overwicht (“ik weet dat dit onzin is”).
- Hij legde conclusies op in plaats van ze te laten ontstaan.
- Hij vernederde impliciet het publiek: wie dit gelooft, is naïef.
Feitelijk correct. Relationeel rampzalig. Columbo doet precies het omgekeerde.
Randi → Columbo: hoe het had gekund
1. Geen ontkenning, maar bewondering
Randi’s fout: “Dit is geen paranormale gave, dit is een truc.” Columbo-Randi zou zeggen: “Ik snap niet hoe u dit doet. Het is fascinerend. Ik wou dat ik dit kon.”
👉 Effect:
- Ego van Geller groeit
- Defensies zakken
- Publiek voelt zich niet aangevallen
Columbo valt nooit de claim aan. Hij vergroot de zelfverzekerdheid van de claimer.
2. Laat Geller zijn eigen voorwaarden formuleren
Randi’s aanpak:
- zelf tests ontwerpen
- zelf criteria vaststellen
- zelf oordelen
Columbo-aanpak: “Wanneer zou ú zeggen: nu werkt het niet?” “Wat zou volgens u een eerlijke proef zijn?” “Wat hebt u nodig om optimaal te presteren?”
👉 Cruciaal: de lat wordt door Geller zelf gelegd. Elke mislukking is nu zijn mislukking, niet Randi’s aanval.
3. Nooit het publiek instrueren
Randi sprak tot het publiek. Columbo spreekt met de verdachte. Columbo-Randi zou:
- het publiek vergeten
- zich richten op één-op-één
- vragen stellen die iedereen kan volgen
Geen uitleg van trucs. Geen “aha, zie je wel”. Alleen: “Hé, dat is vreemd…”
4. Het detail laten bijten (niet de conclusie)
Randi zei: “Zie je wel, het werkt niet.” Columbo zou zeggen: “U zei net dat u geen metalen objecten hoeft aan te raken… maar nu doet u dat wel.” Niet groter maken. Niet afronden. Laat het ongemak hangen.
Mensen haten opgelegde conclusies, maar ze vertrouwen hun eigen twijfel.
5. Nooit gelijk willen krijgen
Dit is de moeilijkste. Randi wilde:
- winnen
- ontmaskeren
- afsluiten
Columbo wil:
- laten voortkabbelen
- ruimte laten voor gezichtsverlies
- de ander zelf laten stoppen
Had Randi Geller niet willen ontmaskeren, maar alleen serieus genomen willen worden, dan had Geller zichzelf in het nauw geluld.
Waarom Columbo wél werkt en Randi niet
Omdat Columbo begrijpt wat Randi onderschatte: Mensen verdedigen geen feiten, ze verdedigen hun zelfbeeld. Randi viel het zelfbeeld aan van Geller én zijn publiek Columbo zou dat zelfbeeld juist hebben bevestigd, tot het niet meer houdbaar was.
Randi wilde dat mensen begrepen dat Geller ongelijk had. Columbo zou hebben gezorgd dat Geller het zelf begreep — in het openbaar.
Columbo zelf toepassen, zonder toneel te spelen
Eerst dit: Columbo is geen trucje. Het is een positie. Je hoeft dus niet sullig te doen, geen kapotte jas aan te trekken en zeker niet te liegen. Wat je wél kunt overnemen:
A. Onderdruk de reflex om slim te zijn
Dit is de kern.
- Geen tegenargumenten aandragen
- Geen alternatieven voorstellen
- Geen “ja maar”-constructies
In gesprekken (werk, relaties, conflicten) werkt dit verrassend goed: “Vertel eens hoe jij dat ziet.”
“Hoe kwam je daarbij?” “Wat was voor jou doorslaggevend?” Niet ironisch. Niet sturend. Echt.
👉 Mensen ontrollen vanzelf hun logica. En waar logica wordt uitgerold, ontstaan knikken, rafels en tegenstrijdigheden.
B. Laat het tempo zakken
Columbo wint door tijd. In het echte leven:
- reageer niet meteen
- laat stiltes vallen
- kom later nog eens terug op iets (“ik zat daar nog over na te denken…”)
Niet om iemand te vangen, maar om het verschil te laten zien tussen:
- wat iemand spontaan zegt
- en wat er overblijft na herhaling
Consistentie is zeldzamer dan intelligentie.
C. Neem het frame niet over
Dit is misschien wel jouw natuurlijke kracht, gezien je afkeer van winnaars en dominante narratieven. Als iemand je wil laten meedenken binnen zijn kader, zeg je iets als:
- “Dat is jouw interpretatie.”
- “Dat veronderstelt iets.”
- “Ik weet niet of ik die stap maak.”
Niet aanvallend. Gewoon weigeren om in het spel te stappen. Columbo’s grote kunst is niet vragen stellen, maar geen positie innemen.
