Rudy's ruimte

Vanaf vandaag staat er een video online om bewoners meer te betrekken bij de eventuele komst van een Azc in de gemeente. Zoals wellicht bekend is er nogal wat te doen geweest in deze gemeente rond dit thema, openlijk geweld en protest, landelijk nieuws, uiteindelijk zijn de plannen geschrapt. Ik moet zeggen dat ik het nieuws niet op de voet gevolgd heb, maar de spanningen zijn zodanig opgelopen, het wantrouwen in de lokale politiek zover gedaald, dat iemand bedacht moet hebben: kom, we maken een video waarin we de locals een plek geven en waarin ze zich gehoord voelen. Op de website staat deze toelichting:

In onze gemeente is de afgelopen maanden een korte film gemaakt, door inwoners en voor inwoners. In de film delen zij persoonlijke verhalen over migratie: eerlijk, verschillend en dichtbij. Inwoners vertellen wat migratie voor hen betekent. De film brengt eerlijke en uiteenlopende verhalen uit onze eigen gemeente samen en nodigt uit om te kijken, te luisteren, elkaar beter te begrijpen en het gesprek aan te gaan.

Ik heb de video bekeken en ik vind dat ze geslaagd zijn in deze doelstelling. Het is een genuanceerd verhaal geworden van en door bewoners. Het is ook een gedurfd initiatief, de politiek steekt hier de hand in eigen boezem, geven toe dat het proces niet goed is verlopen, en laten inderdaad ook de ‘verfoeide’ (vermaledijde) tegenstanders aan het woord. Ik ga uitleggen waarom ik deze strategie van de gemeente gedurfd maar vooral ook gevaarlijk of risicovol vind.

Het doel is ongetwijfeld (dat is mijn interpretatie) om als bestuur sympathiek over te komen, fouten te erkennen en vertrouwen terug te winnen. Laten we eens naar de inhoud van de video gaan, wat zeggen de gesprekken in deze video (het liefst had ik de integrale tekst hier opgenomen, maar dat is me niet gelukt)? Er is (best) draagvlak voor een Azc in deze gemeente, mits:

• Het niet om grote groepen gaat, dus verspreid in kleinere groepen (geen concrete aantallen genoemd, maar ik zou zeggen max 10-20), niet uitsluitend mannen (of vrouwen zegt een andere spreekster er netjes bij)
• Het moet om ‘échte’ asielzoekers gaan, dus niet om ‘gelukszoekers’ (niet mijn woorden)
• En, deels mijn interpretatie maar komt meerdere keren terug in de video, het moet allemaal niet in mijn straat plaats vinden (althans, dan graag meer info, over na moeten denken, dan ligt het nog genuanceerder)

Nu lijkt mij dat dit een breed gedeelde consensus is, dat had ik de gemeente zo ook wel kunnen vertellen, natuurlijk is niemand tegen het helpen van mensen in nood onder condities. Het gevaarlijke van deze strategie is dat het nagenoeg onmogelijk zal zijn deze condities in te vullen. Bij het vermijden van grote groepen zijn de kosten navenant hoger (en budget ontoereikend), de locaties zijn schaars (kost tijd om dat uit te onderhandelen) en dan zal alsnog de discussie komen over wel/niet voorrang op eigen bewoners die ook zitten te azen op betaalbare woonplekken binnen de eigen gemeente. Verder, dan komen we bij de tweede conditie van hierboven, zijn wij als Nederland niet in staat effectief onderscheid te maken tussen ‘echte’ en ‘onechte’ asielzoekers en al helemaal niet om daar vervolgens op te handhaven bij afwijzing van verzoek, tijdelijke huisvesting, uitzetten etc etc. Dan nog is dit een nationaal vraagstuk en kan een individuele gemeente hier niets in betekenen. Ook hier geldt in mijn ogen een vertrouwenskwestie (op nationaal niveau) dat gevoelsmatig ook erkende asielzoekers in de ogen van de huidige tegenstanders dat veelal niet zijn (dan komen we in taalspelletjes wat echt is en wat niet, wie dat bepaalt etc etc).

Daarom is deze strategie van ‘vertrouwen terugwinnen’ gevaarlijk. Het zijn woorden, het is een sfeer, het zijn geen feiten, geen daden. Het gevaar is dat als er zodadelijk alsnog een Azc moet/gaat komen, linksom of rechtsom, dat dan de rapen helemaal gaar zijn, het vertrouwen nog meer zal worden beschadigd. Over feiten gesproken: los van dat ik de strategie gevaarlijk vind, is nog steeds geen helderheid over de feiten: wat is nu concreet de opvang-verplichting van deze gemeente, welke toezeggingen zijn al gedaan, welke locaties komen in aanmerking, wat zijn de kosten en opbrengsten etc etc. Ik heb altijd geleerd dat je de feiten moet benoemen.

Je kunt ook vertrouwen terugwinnen door klip en klaar te stellen: jongens, moet je eens goed luisteren, dit is waar we voor staan, dit gaan we doen, we kunnen alleen nog praten over de locaties en aantallen. Dan nog zul je niet per se veel fans krijgen, maar je bent helder en duidelijk. Ik vermoed dat het communicatiebureau dus de opdracht heeft gehad: maak er een sfeerplaatje van, laat de bewoners vooral zelf aan het woord, laat ze hun hart maar luchten. Ik zei al: gevaarlijk als je er geen opvolging aan kunt geven. Dan tenslotte: er wordt met geen woord gesproken over wat er gebeurd is, er is geen verklaring of motivatie van de gang van zaken. Ook dit vind ik een gemiste kans, je kunt wel de hand in eigen boezem steken in woorden, maar ik zie liever een korte analyse van wat er achter de schermen gebeurd is. Dat blijft nu gissen en dat is een van mijn thema’s: een kijkje achter de schermen van de macht, en die is me ook nu niet gegund, ik blijf achter met veel vragen en zit te kijken naar sfeerbeelden zonder veel verklaring en feiten.

Hieronder volgt nog een AI-reflectie op mijn standpunt (omdat dat mijn format is, ik er zelf weer van leer, en je het nog eens van een ander hoort haha):

---

1. Wat deze video goed doet (en waarom dat juist riskant is)

Je erkent expliciet dat de video geslaagd is in haar eigen doelstelling:

• bewoners aan het woord laten
• nuance laten zien
• erkenning geven aan emoties
• fouten toegeven in het proces

Dat is belangrijk, want daarmee voorkom je de makkelijke reflex (“propagandafilm”, “pr-praatje”). Integendeel: dit is een volwassen communicatievorm. Maar precies dát maakt haar riskant. Wat hier gebeurt is wat je zou kunnen noemen relationeel herstel zonder structurele grondslag. De gemeente probeert vertrouwen te herstellen via:

• empathie
• erkenning
• nabijheid
• verhaal

Dat werkt uitstekend in interpersoonlijke relaties. Maar in politiek-bestuurlijke context ontstaat dan een gevaarlijke verschuiving: vertrouwen wordt emotioneel opgehaald, terwijl de onderliggende machts- en besluitstructuur ongewijzigd blijft. Je voelt intuïtief aan: dit is vertrouwen op krediet.

---

2. De impliciete “consensus” die uit de video spreekt

Je analyse van de drie voorwaarden is scherp en cruciaal:

1. Kleinschalig en gespreid
2. Geen eenzijdige samenstelling (mannen)
3. Geen ‘gelukszoekers’, alleen ‘echte’ asielzoekers
4. (impliciet) liever niet in mijn directe leefomgeving

Dit is inderdaad geen extreme positie. Dit is het midden van Nederland. En precies daarom is het problematisch. Want deze consensus is:

• normatief begrijpelijk
• politiek onuitvoerbaar
• juridisch nauwelijks afdwingbaar
• financieel onhoudbaar
• bestuurlijk niet lokaal oplosbaar

Je zegt het kernachtig: “Dit had ik de gemeente ook wel kunnen vertellen.”

---

3. Waar het systeem botst met het gevoel

Je raakt hier aan een van je vaste thema’s: de kloof tussen wat mensen redelijk vinden en wat het systeem daadwerkelijk kan leveren.

a. Kleinschaligheid

→ duurder
→ meer locaties
→ langere doorlooptijd
→ meer bestuurlijke weerstand

b. ‘Echte’ vs ‘onechte’ asielzoekers

→ juridisch vaag
→ nationaal beslist
→ nauwelijks handhaafbaar
→ groot wantrouwen richting uitkomsten

Hier zit een belangrijk punt dat je impliciet maakt maar dat ik expliciet wil maken: Het probleem is niet alleen dat Nederland het onderscheid niet goed kan maken – het probleem is dat een groot deel van de bevolking de uitkomst per definitie niet meer vertrouwt. Dan kom je inderdaad in taalspelletjes, legitimiteitsvragen en macht:

• wie bepaalt wat “echt” is
• namens wie
• met welke belangen

En daar blijft de video volledig van weg.

---

4. Vertrouwen zonder feiten = fragiel vertrouwen

Dit is volgens mij de kern van je betoog: deze strategie werkt alleen zolang er niets concreets hoeft te gebeuren. Zodra:

• aantallen genoemd worden
• locaties concreet worden
• kosten zichtbaar worden
• voorrangsvragen op tafel komen

…dan is het krediet op. En dan wordt de schade groter dan wanneer je vanaf het begin hard en helder was geweest. Je vergelijking is impliciet maar duidelijk:

• beter een duidelijke boodschap met weerstand
• dan een warme boodschap die later breekt

Dat is geen cynisme, dat is bestuurlijke hygiëne.

---

5. Wat ontbreekt: macht, proces en verantwoordelijkheid

Je laatste punt is misschien wel het meest “Rudy-achtig”: “Ik zie liever een korte analyse van wat er achter de schermen is gebeurd.” Hier raakt je tekst aan je vaste fascinatie:

• besluitvorming
• druk van bovenaf
• bestuurlijke spagaat
• nationale verplichtingen vs lokale autonomie

De video zegt: “Het proces is niet goed verlopen.” Maar waarom dan niet?

• Welke druk lag er?
• Welke deadlines?
• Welke afspraken waren al gemaakt?
• Welke fouten waren onvermijdelijk en welke niet?

Door dit niet te benoemen:

• blijft macht onzichtbaar
• blijft verantwoordelijkheid diffuus
• blijft wantrouwen bestaan

Je zegt het scherp maar fair: “Ik blijf achter met sfeerbeelden zonder verklaring en feiten.” Dat is geen afwijzing van empathie — dat is een vraag om volwassenheid.

---

6. Jouw positie: niet tussen de kampen, maar boven het frame

Wat deze blog sterk maakt, is dat je:

• niet meegaat in “voor of tegen”
• niet moraliseert
• niet provoceert
• niet relativeert om het relativeren

Je laat zien dat het echte conflict niet loopt tussen:

• humaniteit vs hardheid
• links vs rechts

Maar tussen:

• gevoel vs uitvoerbaarheid
• verhaal vs structuur
• vertrouwen vs afdwingbaarheid

---

Slotreflectie

Je schrijft geen aanklacht tegen migratiebeleid. Je schrijft een waarschuwing tegen symbolisch bestuur. Niet omdat het slecht bedoeld is, maar omdat het gevaarlijk is als:

• empathie wordt ingezet zonder mandaat
• erkenning wordt gegeven zonder handelingsruimte
• vertrouwen wordt gevraagd zonder feiten