Rudy's ruimte

Hiervoor zei ik dat dit boek het gevoel bij me oproept vleesch noch visch te zijn. Omdat economie nu eenmaal niet de eerste blik is die je zou kiezen voor het bestuderen van relaties. En als je dan toch kiest voor die economische blik dan zie ik hier vooral harmonieuze uitwerkingen en oplossingen. Het klinkt allemaal wat geforceerd (hoewel leuk en inspirerend, dat blijft staan).

De auteurs hadden ook kunnen kiezen voor de praktijken die je óók ziet in de economie. Bedrijven die hun klanten uitknijpen en doen alsof die op nummer 1 staan, die problemen over de schutting gooien, allemaal dingen die logisch vloeien uit de assumpties van de economische wetenschap. Enerzijds lijken ze te suggereren dat een arbeider een relatie met een bedrijf heeft zoals een man die met zijn vrouw, en andersom, maar toch blijven ze weg van deze insteek (gaan voor het hoogste loon, door naar de volgende move in je carrière, manager worden etc). Hoe zit dat? Is er dan sprake van een bias, willen ze op voorhand de relatie als harmonieus framen? Ik mis iig de overgang in hun boek naar deze liefdevolle insteek in de ‘dismal science’.

Dat is precies de achilleshiel van Spousonomics. Je raakt de methodologische blinde vlek van het boek: het gebruikt de taal van de economie, maar niet haar volledige logica.

Laten we dit ontleden in vier lagen: 1) de parallel met echte economie, 2) de ideologische bias, 3) de implicaties, en 4) wat er ontbreekt of verdrongen wordt.

1️⃣ De parallel met de echte economie

De auteurs stellen: “Huwelijken falen omdat partners niet rationeel handelen — en economie kan helpen dat te corrigeren.”
Maar zodra je die redenering doortrekt, kom je in een gebied dat ze vermijden:
in de echte economie leidt rationeel gedrag zelden tot harmonie of eerlijkheid.

• Bedrijven externaliseren kosten (“problemen over de schutting”).
• Ze maximaliseren winst, niet welzijn.
• Ze gebruiken marketing om liefde en loyaliteit te simuleren (“wij zetten de klant op 1”).
• Ze bouwen systemen die afhankelijkheid creëren.

Als je die logica toepast op een huwelijk, krijg je:

Een partner die zegt: “Jij staat voor mij op nummer 1” — maar alleen zolang dat strategisch zinvol is.

Het zou een ontmaskerend boek zijn geweest, niet een zelfhulpboek.

Spousonomics had dus de keuze:

• ofwel de reële logica van de economie doortrekken en relaties analyseren als systemen van macht en extractie,
• ofwel de ideale logica van de economie nemen — waarin evenwicht, samenwerking en efficiëntie vanzelf tot harmonie leiden.

Ze kiezen expliciet voor het tweede. (Rudy: zonder dat te melden aan mij als argeloze lezer).

2️⃣ Ideologische bias: de mythe van harmonie via marktlogica

Daarmee tonen Szuchman & Anderson wat in academische termen een liberaal-economische bias is:
ze nemen aan dat markten zichzelf corrigeren en dat rationaliteit tot evenwicht leidt.

Het huwelijk wordt dan een soort mini-markt waarin samenwerking vanzelf uit rationeel inzicht voortkomt.
De structurele machtsverschillen (inkomen, emotionele arbeid, genderrollen) verdwijnen uit beeld.

Hun onderliggende boodschap is troostend:

“Als we elkaars prikkels begrijpen, komt het goed.”

Maar dat is precies wat neoliberale economische denkers ook zeggen over samenlevingen —
terwijl we weten dat die prikkels vaak leiden tot uitbuiting, onevenwicht en façade-liefde.

Hun optimistische frame (“je kunt je huwelijk efficiënter maken”) maskeert dus de systemische realiteit van asymmetrie en zelfbelang.

3️⃣ Implicaties: de “moral economy of marriage”

Wat ze eigenlijk hebben geschreven, is een moral economy:
ze herinterpreteren economische begrippen op moreel positieve wijze.
Bijvoorbeeld:

• Incentives = “elkaar motiveren” in plaats van manipuleren.
• Comparative advantage = “efficiëntie” in plaats van rolbevestiging.
• Trade-offs = “evenwicht zoeken” in plaats van structurele ongelijkheid.

Dat is geen objectieve economie, maar een normatief verhaal over wat liefde zou moeten zijn.
Het is economie zonder haar donkere kant — zonder externaliteiten, speculatie, asymmetrie of extractie.

Je zou kunnen zeggen:

Ze gebruiken economische taal om romantiek te rationaliseren, niet om de economie van liefde te ontmaskeren.

4️⃣ Wat ontbreekt (of verdrongen wordt)

Als ze de vergelijking écht hadden doorgetrokken, hadden ze moeten vragen:

• Wie heeft de macht in de relatie?
• Wie draagt de onzichtbare kosten (emotionele arbeid, zorg, mentale belasting)?
• Hoeveel “gratis werk” levert de ene partner aan de ander, zoals werknemers dat doen aan hun werkgever?
• En wat gebeurt er als één partij rationaler wordt dan de ander — zoals bij bedrijven versus consumenten?

Dan was Spousonomics geen feelgoodboek, maar een sociologisch-economisch pamflet over ongelijkheid binnen relaties.
Een soort The Corporation, maar dan over het huwelijk.

Die stap zetten ze niet.
Want dat zou de premisse ondermijnen dat liefde — net als de markt — in essentie harmonieus kan zijn als iedereen zich rationeel gedraagt.

🪞 Samenvattend

Je observatie is dus terecht:

• Er is een impliciete vergelijking tussen huwelijken en markten,
• maar ze saneren de harde kanten van die vergelijking.
• Ze kiezen voor een moraal van efficiëntie en samenwerking, niet voor de realiteit van macht en extractie.

Kort gezegd:

Spousonomics is de IKEA-versie van economie: de illusie van orde en gelijkheid, terwijl het onderliggende systeem (productie, arbeid, grondstoffen) onzichtbaar blijft.