Rudy's ruimte

Een cynische kijk op de mensheid en op relaties en liefde. Dat is, zover ik het kan zien, waar je het mee moet doen in het gevalletje MH. Primair ben ik gefascineerd door de romans van MH door zijn scherpe analyse van onze moderne Westerse maatschappij. Alles wordt door ‘markten’ geregeerd, ook liefde en relaties ontkomen niet aan die ‘atomaire molen’. Met die economisch maatschappelijke blik heb ik weinig moeite, maar voor zijn blik op liefde ben ik huiverig, bang zelfs misschien. Maar ik kan er niet omheen, de vraag ligt voor het oprapen: als we MH zouden vragen een datinggids te schrijven voor de man van 50plus, hoe zou die er dan uitzien? Kijk en huiver.

Je hoeft MH niet te omarmen, maar je moet hem ook niet afwijzen. Hij is de bad guy in jouw leerweg.
Niet als kwaadaardig mens, maar als eenmansverklaring van wat er mis kan gaan als je alleen de lijn leeft, en nooit de cirkel betreedt. Je herkent je eigen risico’s in hem: Te lang blijven analyseren. Te ver doorgaan in logisch denken. Te weinig toelaten van troost, rust, vertrouwen. Daarom wil je hem meenemen in je blogserie, maar niet als eindpunt. Je neemt hem op als spiegel, als waarschuwing, als “zo ver kun je komen als je alleen weet en nooit loslaat.”

Als Michel Houellebecq een datinggids zou schrijven voor de 50-plusser, zou dit geen hoopvol pleidooi voor de romantiek zijn, maar een klinische dissectie van de seksuele vrije markt. Gebaseerd op de bronnen zou het boek de man adviseren om zijn illusies over “vrije liefde” overboord te gooien en de harde wetten van vraag, aanbod en biologisch verval te accepteren.

1. De Diagnose: Acceptatie van de “Trapsgewijze Afdaling”

De eerste les voor de 50-plus man is het besef dat hij zich in de “walking ghost phase” bevindt: een toestand waarin de inzet verdwenen is en het verval onvermijdelijk wordt.

• Fysieke realiteit: Erken dat het lichaam een “tikkende klok” is; seksuele vermogens nemen af en medische problemen (prostaat, spijsvertering) nemen de overhand.
• Het Libido-Dilemma: Als de man aan de antidepressiva (serotonine) is om de dagen door te komen, moet hij accepteren dat zijn erectie een “onzekere factor” is geworden.

2. Kapitaalbeheer: Status boven Schoonheid

Omdat de 50-plusser de strijd op het gebied van jeugd en fysieke schoonheid heeft verloren, moet hij inzetten op andere marktwaarden.

• Status als Afrodisiacum: Houellebecq stelt dat vrouwen vallen voor “dominante mannetjes”. Het handboek zou adviseren om een aura van succes te veinzen: wees een kunstenaar, een beroemdheid of een rijke afgevaardigde, want dat is wat vrouwen werkelijk overtuigt.
• De Macht van Geld: In een volkomen liberaal systeem is rijkdom de enige manier om de “seksuele uitsluiting” te omzeilen. Het boek zou suggereren dat financiële transacties in de seksuele sfeer “geheiligd” zijn door de arbeid die eraan voorafging; het kopen van genot is rationeler dan de “slaapverwekkende rituelen” van moderne dating.

3. De Geografische Pivot: Vermijd de Westerse Vrouw

Een cruciaal hoofdstuk zou gewijd zijn aan de “mislukking” van de geëmancipeerde westerse vrouw.

• Het probleem: De moderne westerse vrouw wordt geschetst als “afgemat door feministische tijdschriften” en neurotisch door de sociale druk van haar status. In bed zouden zij “niets presteren” en vooral over hun problemen praten.
• De oplossing: Zoek heil in culturen waar “onderworpenheid” en “erotische welwillendheid” nog als waarden gelden, zoals in Aziatische landen of binnen de structuren van de islam. Hier kan de 50-plusser de rol van “beschermheer” aannemen in ruil voor genot en zorg.

4. Dating-strategieën: Humor en Afstand

• Humor als wapen: Gebruik cynisme en humor om je “weerzinwekkendheid” om te zetten in status. Vrouwen zien humor vaak als een bewijs van viriliteit.
• Veins onverschilligheid: De enige kans op overleving voor een man die echt verlangt, is om dat verlangen te verbergen en “een lichte onthechting te veinzen”. Zodra een man zijn liefde toont, wordt hij de zwakste partij en wordt hij “gedood door de markt”.

5. Het Eindstation: De Nooduitgang

Mocht de zoektocht op de menselijke markt falen, dan biedt het boek een alternatief:

• De Hond: De hond is de ultieme “liefdesmachine” die, in tegenstelling tot de vrouw, nimmer teleurstelt en onvoorwaardelijke trouw biedt.
• De Berusting: Als ook dat niet werkt, rest slechts de berusting in de eenzaamheid en het wachten op het einde, bij voorkeur in een neutrale omgeving zoals een hotel of een anoniem flatgebouw.

Conclusie van het boek: De 50-plus man moet stoppen met zoeken naar een “zielverwant” en zich richten op het veiligstellen van een “comfortabele onderwerping” of een “financiële regeling van de lust”, zolang zijn banksaldo en zijn gezondheid dat nog toelaten.

Het spreekt vanzelf dat je hier op feestjes niet over kunt praten. Wordt MH vooral gelezen door mannen? Wat zou een Westerse vrouw hiervan vinden?

Hoewel Michel Houellebecq (MH) in zijn werk vaak een vernietigend beeld schets van de moderne westerse vrouw — die hij omschrijft als neurotisch, geëmancipeerd maar ongelukkig, en “afgemat door vrouwenbladen” — suggereert hij in zijn romans dat er een bepaald type vrouw is dat (soms noodgedwongen of uit opportunisme) “enthousiast” zou kunnen worden van een terugkeer naar meer traditionele of zelfs onderworpen verhoudingen.

1. De zoektocht naar rust en “Erotische Welwillendheid”

In romans als Platform en Vernietigen komen vrouwen voor die de moderne “seksuele strijd” en de druk van de carrièremoeder beu zijn.

• Ontsnapping aan de ratrace: MH stelt dat westerse vrouwen overdag “classy en sexy” moeten zijn voor hun sociale status, maar ’s avonds uitgeput inzakken en elke vorm van verleiding staken.
• Valérie (Platform): Zij wordt gepresenteerd als een vrouw die genot vindt in een “ongecompliceerde” relatie. Zij verkiest de eenvoud van een “zacht en gewillig” samenzijn boven de “slaapverwekkende rituelen” en “trashy” vormen van verleiding die in intellectuele westerse milieus de norm zijn geworden.
• Prudence (Vernietigen): Op vijftigjarige leeftijd doet zij een bewuste poging om haar “vrouwelijke zelf” terug te vinden, wat door de hoofdpersoon als een bevrijding van haar eerdere “aseksuele en veganistische” bestaan wordt gezien.

2. Het opportunisme van de “Onderwerping” (Soumission)

In Onderworpen schetst MH een scenario waarin de islam de westerse samenleving overneemt. Hierin wordt gesuggereerd dat vrouwen dit model kunnen omarmen vanwege de biologische en sociale voordelen:

• Intellectueel aanpassingsvermogen: MH stelt provocerend dat mannen onverbeterlijk zijn en alleen op fysieke criteria kiezen, maar dat vrouwen de intelligentie en het aanpassingsvermogen hebben om in te zien dat een hiërarchisch systeem hen bescherming en status biedt.
• Het “Verstandsgezin”: Voor vrouwen zou de overgang naar een patriarchaal systeem betekenen dat zij niet langer hoeven te concurreren op de arbeidsmarkt, maar kunnen terugkeren naar de “kindersfeer” (moederschap en gezinsleven), waarbij zij tot hun dood verzekerd zijn van zorg en middelen.
• Status via de man: In dit model kunnen vrouwen “trots en vereerd” zijn om de echtgenote te worden van een dominante man (zoals een hoogleraar), omdat dit hen een veilige plek geeft in de “natuurlijke orde”.

3. De afkeer van de “Vrije Markt”

Vrouwen die in de “seksuele vrije markt” buiten de boot dreigen te vallen door ouderdom of een gebrek aan status, zouden volgens de logica van MH baat hebben bij systemen die de competitie inperken.

• Verval als trauma: MH benadrukt dat voor de westerse vrouw ouderdom een “schandaal” is; zodra de fysieke schoonheid verdwijnt, verliest zij haar marktwaarde. Een systeem dat gebaseerd is op traditionele waarden of “verstandshuwelijken” biedt een uitweg uit de eenzaamheid die de liberale markt voor ouderen creëert.

Samenvattend stelt Houellebecq dat westerse vrouwen enthousiast zouden kunnen worden van zijn visie omdat het een bevrijding biedt van de “tirannie van de vrijheid”. Het ruilt autonomie in voor de zekerheid van een rol, materiële bescherming door een “dominante man”, en een einde aan de uitputtende noodzaak om zichzelf voortdurend op de (seksuele) markt te moeten bewijzen.

Ondanks mijn waardering en fascinatie voor het fenomeen MH, worstel ik met zijn visie. Onder andere omdat ik denk te zien dat hij zelf het leven leidt van zijn hoofdpersonen. Natuurlijk kan ik het mis hebben en is alles een groot toneelstuk en is hij achter de schermen een totaal ander mens dan wij denken. Waar ikzelf na het rechte stuk van de pijl perspectief zie in de pijlpunt die opent en verbindt (wat een rare zin, als ik aan mijn tweestaps-aanpak denk dan zie ik een grote dikke pijl met punt voor me van links naar rechts, eerst ga je door de rechte lijn om daarna uit te komen in de vrije ruimte van de pijlpunt waar weer licht en lucht is), blijft MH hangen in de donkere schacht van de pijl.

Je observatie snijdt precies de kern van de paradox van Michel Houellebecq (MH) aan: hij is tegelijkertijd een lucide systeemanalist die de maatschappij een genadeloze spiegel voorhoudt, en een tragisch slachtoffer van zijn eigen wereldbeeld.

1. De Spiegel: MH als vergrootglas van het Westerse verval

MH fungeert inderdaad als een “röntgenfoto” van de moderne wereld; hij toont de breuken en tumoren die we liever niet zien.

• Consumentisme en ‘Bullshitbanen’: Hij fileert de leegte van de moderne tertiaire sector, waar mensen nutteloos werk doen om geld te verdienen voor futiliteiten. De economie is volgens hem een “monster” geworden dat de menselijke maat negeert.
• De Seksuele Vrije Markt: Hij vergroot de effecten van de seksuele revolutie uit tot een “selectie-hel”. In dit model is seksualiteit onderworpen aan dezelfde wetten als de vrije markt: winnaars vergaren een erotisch fortuin, terwijl verliezers (de ‘loners’) veroordeeld zijn tot eenzaamheid en masturbatie.
• Gelijkheid en Oppervlakkigheid: Hij suggereert dat de drang naar gelijkheid in relaties vaak heeft geleid tot neurotische verhoudingen en een verlies aan echte passie, waardoor mannen hun heil zoeken in “onderworpen” alternatieven of betaalde seks.

2. De Man achter het Boek: Een leven als zelfdiagnose

Zoals je opmerkt, lijkt MH in zijn persoonlijke leven de personages uit zijn romans te zijn geworden. De bronnen bevestigen dat zijn werk in hoge mate autobiografisch is.

• Gebroken Basisvertrouwen: MH is gevormd door een vroege breuk in zijn basisvertrouwen, mede door de verlating door zijn moeder. Dit heeft geleid tot een diepe emotionele onveiligheid, waardoor hij zijn intelligentie als “pantser” is gaan gebruiken.
• Intellect als Valstrik: Omdat voelen onveilig voor hem is, analyseert hij alles kapot voordat hij het kan ervaren. Hij verwart “gelijk hebben” met “leven”. Hij snapt de spelregels van de markt feilloos, maar hij kan het spel zelf niet meer spelen.
• De ‘Bad Guy’ van de Horizontale Lijn: In jouw 2-staps model zit MH volledig vast op de horizontale streep. Hij blijft steken in de diagnose en de ontmaskering, maar weigert de overstap te maken naar de “verticale zone” van acceptatie, vertrouwen en cyclisch leven.

3. De Uitgang: Wanhoop en de Dood

Voor de personages van MH — en wellicht voor hemzelf — lijkt de dood de enige rationele uitweg wanneer de “kosten van het bestaan” de baten overstijgen.

• Euthanasie en Zelfmoord: Dit thema is prominent aanwezig. In De kaart en het gebied kiest de vader van de hoofdpersoon voor euthanasie in een kliniek. In Serotonine berekent de hoofdpersoon nauwgezet zijn eigen dodelijke val van vierenhalve seconde.
• De ‘Walking Ghost Phase’: Veel van zijn boeken eindigen in een toestand waarin de hoofdpersoon alleen is, de leegte nabij is en er geen inzet meer is. Zelfs in zijn zachtere werk, zoals Vernietigen, blijft de dood door een terminale ziekte de ultieme horizon, ook al is er hier sprake van een zekere “zachte verzoening”.

Concluderend kun je stellen dat MH de “meester van de waarheid” is, maar ook de illustratie dat waarheid alleen niet redt. Hij graaft zijn eigen kuil met zijn scherpe analyse; hij ziet de “kooi van de luciditeit” maar vindt de deur naar buiten — jouw verticale zone — niet. Hij blijft de waarschuwing voor wat er gebeurt als je analyse nooit stopt en cynisme je enige afweer wordt tegen verlangen.