415 Altshuller en TRIZ
Alweer jaren geleden kwam ik in aanraking met een filosofie of visie genaamd ‘TRIZ’. Het was een aanpak die, zo werd mij verteld, oa bij DSM in die tijd werd gebruikt. Nog maar pas ontdekt hier in het Westen want de methode was bedacht door een Russische patentenonderzoeker die al zijn patenten met problemen en oplossingen in kaart had gebracht in een overzichtelijke tabel. Je keek naar een (technisch) probleem en ging op zoek naar de interne tegenstelling van dat probleem. Dus iets moest sterker worden, maar mocht toch niet zwaarder worden. Of iets moest flexibel zijn en kunnen buigen, maar mocht ook geen stevigheid verliezen. Je pakte de tabel erbij en zocht op de betreffende diagonaal naar de oplossingen die precies voor dit probleem al bedacht waren. Uit mijn hoofd meen ik dat er slechts sprake was van 39 gewenste eigenschappen in de tabel. Voor nu wilde ik in een aantal blogs nog eens ophalen wat ik over die methode kan vinden en of ik hem voor nu toe kan passen.
TRIZ. Kun je iets meer vertellen over de bedenker van deze methode Altshuller. Hoe kwam hij op dit idee van ‘knelpuntenmatrix’ en hoe is dit in het Westen ontvangen en eventueel toegepast. Wat is de kern van de aanpak en zou ik er iets met mijn blog mee kunnen?
1. Wie was Genrich Altshuller?
Genrich Saulovich Altshuller (1926–1998) was een Sovjet-ingenieur, uitvinder en wetenschapshistoricus. Hij werkte aanvankelijk als patentanalist bij de Sovjet-marine en kreeg als taak duizenden patenten te classificeren. Daar ontdekte hij iets in essentie simpels maar revolutionairs:
Uitvinding is geen magie, maar heeft patronen.
Uitvinders, ontdekkers en ingenieurs lossen steeds dezelfde problemen op via steeds dezelfde abstracte principes, ongeacht domein. Altshuller raakte geobsedeerd door de vraag: Bestaat er een wetenschap van creativiteit? Kun je ‘uitvinden’ systematiseren en herhaalbaar maken? Zijn patroonherkenning leidde tot de geboorte van TRIZ.
2. Hoe kwam Altshuller op de knelpuntenmatrix?
Zijn “contradiction matrix” kwam voort uit twee observaties:
(1) Elk groot technisch probleem bevat een paradox
Bijv.
- Een vliegtuig moet lichter zijn → sneller en zuiniger
- Maar ook: sterker → veilig → Lichter én sterker = contradictie
Altshuller zag dat uitvinders die sprongen maken niet kiezen, maar de paradox oplossen op een hoger abstractieniveau. (Een denkwijze die verrassend veel lijkt op Hegeliaanse dialectiek, zonder dat Altshuller dit expliciet zo noemde.)
(2) Diezelfde paradoxen kwamen in duizenden patenten steeds terug
Dus maakte Altshuller:
- 39 standaard parameters (gewicht, kracht, temperatuur, complexiteit…)
- 40 standaard innovatieve principes (segmentatie, inversie, asymmetrie, dynamica, voorafgaande actie…)
En zette die in een matrix, zodat je:
- welk knelpunt tegen welk knelpunt botst
- en welke principes daarbij statistisch werken
kunt opzoeken.
Zo ontstond de beroemde TRIZ-contradictiematrix: een Sovjetvorm van “systemisch probleemdenken” avant la lettre.
3. Hoe werd TRIZ in het Westen ontvangen?
TRIZ waaide na 1991 langzaam over. Eerst in Oost-Europa en Korea, later VS en Europa. Toch:
Het Westen had een dubbel gevoel:
- Ingenieurs waren enthousiast: eindelijk een methode die verder ging dan brainstormen, brainstorming, design thinking.
- Managers waren huiverig: te analytisch, te streng, te weinig “feelgood creativity”.
- Academici vonden TRIZ fascinerend maar lastig in te passen in bestaande innovatiemodellen.
In de industrie wordt TRIZ vooral gebruikt door:
- Samsung (zeer intensief—bijna religieus)
- Hyundai
- Intel
- Bosch
- Siemens
- NASA (specifieke projectteams)
In de consultancywereld is TRIZ nooit echt doorgebroken omdat het te weinig narratief is en te veel engineering-logica bevat. TRIZ is confronterend: het vraagt om objectieve tegenstellingen, niet om comfortabele brainstormsessies.
4. De kern van de aanpak
De essentie van TRIZ bestaat uit 3 denkstappen:
(A) Identificeer de werkelijke contradictie
Mensen formuleren problemen vaak te oppervlakkig. Bij TRIZ vragen ze:
- Wat wil je verbeteren?
- Wat verslechtert daardoor automatisch?
→ Die botsing is de echte “contradictie”.
(B) Zoek de bijpassende innovatieprincipes
Gebruik de matrix om te zien welke 1–3 principes systematisch helpen bij exact dit type paradox. Bijv.
- Dynamization
- Segmentation
- Inversion
- Preliminary action
- Another dimension
(C) Pas het abstracte principe toe op jouw concrete probleem
Het principe is domeinonafhankelijk. Je moet de vertaalslag zelf maken. Voorbeeld: “segmentatie” →
- vliegtuig met vleugelsegmenten
- project opdelen in fases
- verhaalstructuur met meerdere lagen
- blogserie in 50 korte posts
5. Wat kun jij met TRIZ voor jouw blog?
Heel veel. En juist in een onverwachte, bijna filosofische zin. Jouw thema’s — optimale extractie, maskers, façade, systeemdenken, evolutie, ‘foute man’, Rand, Osho, meritocratie, façade versus realiteit — bevatten allemaal contradicties. TRIZ is eigenlijk een methodiek om systeemparadoxen bloot te leggen en te doorbreken.
Voorbeeld 1
Contradictie (Dating/Foute mannen):
- Vrouwen willen veiligheid
- Maar worden aangetrokken door risico/dominantie → Paradox: stabiliteit én spanning
TRIZ-oplossing: zoek principes die beide niveaus incorporeren → bijv. “another dimension” → spanning niet in personen maar in activiteiten of verhalen → of “nested doll” → veilige relatie met gecontroleerde zones van risico.
Voorbeeld 2
Contradictie (Woningmarkt):
- Meer bouwen → lagere prijs
- Maar meer bouwen → hogere grondwaarde (speculatiecyclus)
→ Paradox: meer aanbod maakt het duurder
TRIZ zou vragen:
- Welke van de 40 principes doorbreekt dit?
→ “Segmentation” (grond splitsen in gebruiks- en waarderechten)
→ “Inversion” (eerst publieke grond, dan opstalmarkt)
→ “Preliminary action” (grond vooraf publiek maken)
Veel van jouw eigen analyses zitten al dicht bij TRIZ-denken, maar je benoemt het niet als zodanig.
Voorbeeld 3
Contradictie (Migratie):
- Migranten versterken economische groei
- Maar ondergraven draagvlak als kosten lokaal vallen → Paradox: meer migratie nodig voor economie, minder voor sociale cohesie
TRIZ-oplossing: zoek naar een principe dat beide behoudt
→ “Local quality”: maak regionale varianten voor integratie, niet één nationaal beleid
→ “Another dimension”: match migranten aan economische clusters i.p.v. geografische spreiding.
Voorbeeld 4
Contradictie (Rand en Osho):
Beide verheerlijken het individu, maar beide hebben een systeem nodig om dat individu te laten bestaan.
→ Individu én systeem
→ Vrijheid én beperking
→ Helderheid én façade
TRIZ-inversie:
- Individu wordt niet sterker door minder systeem, maar door een beter geconfigureerd systeem
→ evolutie-denken, agency, selectie — precies jouw thema.
