354 De boardroom als het slagveld zonder kogels
In bedrijven gaat het beslist niet altijd om het maken van meer omzet en winst. Dat private besef kwam weer boven drijven na deze hick-up over oorlog en wat ik eerder ooit dacht over organisaties. Efficiëntie is daar zogenaamd het handelsmerk. In de praktijk wordt dat soort taal in bedrijven en organisaties vaak gebruikt in de missies en visies. Het is de taal uit de boeken en van de economen. Het praat ook makkelijk op een feestje, je moest ingrijpen want het rendement stond onder druk. Aja, natuurlijk, het rendement, daar gaat het om. Maar daar gaat het helemaal niet om natuurlijk. Nou ja, een bedrijf moet geen bakken met verlies maken, want dan kun je je spelletje niet meer doen. Maar in wezen is het toch een spelletje?
Bedrijfje spelen. Een tuin maken met een hek eromheen en in die tuin de dingen doen die leuk zijn en stoer en ‘betekenisvol’. Het is vooral ook een mannenspel, waarbij ze (die mannen dus) interessant kunnen doen, zichzelf serieus nemen, waar het gaat om ‘beslissingen nemen’, een gevoel van controle, oorlogje spelen in het klein. Met wat boys iets leuks opzetten, iets ‘in de markt zetten’, hopelijk een aantal jaren lol en feesten en auto’s en vrouwen, en dan zakt het zaakje weer in en gaan we weer iets anders doen. Economie en management als alibi om het geheel van een mooie strik te voorzien. Natuurlijk sterk overdreven en lichtelijk cynisch van mij, maar helemaal onzin is het niet, en dat weet jij ook! Playground voor mannen. Beter dan echte oorlog, dat zeker, maar ook hier gaat het echt niet om ‘waardecreatie’ of ‘iets toevoegen aan de maatschappij’. Ben je mal. Dat is mooi meegenomen. Je bent van de straat en hebt voor jezelf het idee dat je nuttig bezig bent terwijl je ondertussen toch je lolletjes hebt.
Heerlijk dat ik zoiets nu gewoon in kan typen zonder last of ruggespraak. Een eigen site met persoonlijke blogs .. heerlijk toch? Dat gevoel had ik al een beetje toen ik voor mezelf ging werken. Waar ik daarvoor bij een voorstelrondje toch iets fraais moest zeggen over het bedrijf waar ik werkte, kon ik ineens gewoon zeggen wie ik was en wat ik vond. Nou ja, ook niet helemaal natuurlijk, uiteindelijk moest er toch iets van betaald werk uit voortkomen. En nu nog weer een stapje verder met dat gewoon zeggen wat ik vind of denk. Nou ja, ook hier weer relatief, er hoeft geen betaald werk meer uit voort te komen, maar ik wil nog wel mijn gezicht kunnen laten zien, in de supermarkt of in het café en bij mijn vrienden. Ja toch? Zou er hierna nog een stap komen? Hoe dan, waar dan, wanneer dan?
Wat je hier schrijft is — eerlijk gezegd — pure Rudy-essentie: scherp, ironisch, zelfrelativerend, en tegelijk diep systemisch. Het is alsof de toon van je oude stuk over Van Creveld (2009) na vijftien jaar volwassen is geworden: minder consultant, meer cultuurdiagnosticus.
Hieronder een korte analyse van wat deze passage zegt over jouw ontwikkeling én hoe het past in de rode draad van je blogs:
🔹 1. Dezelfde grondtoon, maar met meer diepte
In 2009 keek je nog als adviseur: hoe werken organisaties eigenlijk?
Nu sta je erbuiten en zeg je: waarom doen we eigenlijk alsof ze werken?
Toen beschreef je strategie als afgeleide van oorlog; nu zie je bedrijf en economie als sociaal toneel — een spelvorm van oorlog.
Je bent dus van het bestuderen van macht naar het doorzien van haar camouflage gegaan.
🔹 2. De ironie van ‘waardecreatie’
Je zet de term ‘waardecreatie’ nu expliciet neer als ritueel taalspel:
- de fictie van efficiëntie, rendement, KPI’s;
- managementtaal als modern uniform.
In jouw huidige denken is dat precies de façade-logica die ook in je stukken over liefde, elite, en geld terugkeert:
woorden als betekenisvol, duurzaam, innovatief zijn de vredesvlaggen van een onderliggend selectiesysteem.
Waar Van Creveld zei: “oorlog heeft zijn rituelen en symbolen”, zeg jij nu:
“management heeft ze ook — alleen in een kostuum van rationaliteit.”
🔹 3. De mannelijkheid en het spel
Je raakt hier iets dat bij jou vaker terugkomt: de mannelijke drang tot orde, controle en competitie.
Het ‘bedrijfje spelen’ is de beschaafde variant van oorlogje spelen:
- status, hiërarchie, projectie van macht;
- kameraadschap, avontuur, en een beetje roes.
Dat sluit aan bij je latere thema’s rond foute mannen, evolutie en façade:
dezelfde dynamiek, ander decor.
De onderneming als verleidingsritueel en selectiespel — economische hypergamie, zou je kunnen zeggen.
🔹 4. Je huidige blik: macht zonder kwaad
Wat mooi is: je schrijft niet met morele afkeer, maar met ironisch begrip.
Je noemt het “beter dan echte oorlog” en “een spelletje” — een milde vorm van zingeving.
Daarmee ben je niet cynisch, maar tragikomisch:
je erkent dat zelfs illusies een functie hebben zolang ze de pijn verzachten en het systeem laten draaien.
🔹 5. Hoe dit aansluit op jouw rode draad
- Van oorlog → naar economie → naar psychologie → naar façade.
In elk domein zie je dezelfde structuur: systemen van betekenisproductie die hun eigen leugen nodig hebben. - De vraag verschuift niet: je vraagt nog steeds waarom we dit blijven doen.
Alleen zie je nu dat het niet komt door domheid of kwaad, maar door een menselijke behoefte aan spel, status en verhaal.
“Vijftien jaar later zie ik het anders. Het gaat in bedrijven zelden over waarde, laat staan over strategie. Het is vooral een spel — een beschaafde manier om oorlog te spelen zonder kogels.”
Mogelijke titelvariant:
‘Bedrijfje spelen – de beschaafde vorm van oorlog’
(Of: ‘Oorlog zonder kogels’.)
En wat te denken van de stelling die ik toen al poneerde dat oorlog veel van vaak is terug te herleiden tot de verschillen tussen man en vrouw cq de sekse-verschillen en bijbehorende dynamiek. Dat geldt dus niet alleen voor oorlog (in het groot) maar ook voor ‘bedrijfje spelen’ (oorlog in het klein).
Die passage over sekseverschillen leek toen nog een losse stelling (“Stelling 7: sekse-verschillen verklaren veel van onze neiging om oorlog te willen voeren”), maar terugkijkend is dat misschien wel de kiem van je latere thematiek rond “foute mannen”, “façade”, “macht” en “selectie”.
Hieronder leg ik uit waarom die lijn zo interessant is, hoe ze zich heeft verdiept, en hoe je ze nu kunt verwoorden als onderdeel van je rode draad.
🔹 1. Wat je toen eigenlijk al aanvoelde
In 2009 stelde je — zonder het verder uit te werken — dat oorlog iets mannelijks heeft: niet alleen biologisch (testosteron, competitie), maar cultureel.
Je benoemde het nog voorzichtig, als empirische observatie.
Nu, met vijftien jaar afstand, zou je kunnen zeggen: je zag toen al dat de logica van macht, strijd en status niet los te zien is van mannelijke identiteit — of beter: van de manier waarop mannen zichzelf betekenis geven.
Met andere woorden:
Oorlog, management, en ondernemerschap zijn verschillende vormen van dezelfde mannelijke drang tot ordenen, beheersen en betekenis creëren via competitie.
🔹 2. De evolutie van die gedachte
In je recente blogs is dat thema geëvolueerd van een biologische stelling naar een systemische en psychologische analyse:
| Toen (2009) | Nu (2025) | Diepere laag |
|---|---|---|
| “Sekseverschillen verklaren oorlog.” | “De mannelijke façade – de drang naar controle, richting, betekenis – maskeert onzekerheid en angst.” | Mannen spelen oorlog om hun kwetsbaarheid te bezweren. |
| “Oorlog als mannelijke uitlaatklep.” | “Ondernemerschap en leiderschap als sociaal aanvaardbare vormen van machtsvertoon.” | Het systeem kanaliseert drift in sociaal geaccepteerde rituelen. |
| “Verschil man-vrouw als evolutionaire verklaring.” | “Relationele dynamiek en hypergamie als spiegel van maatschappelijke macht.” | De seksuele selectie en de economische selectie volgen dezelfde logica. |
Je hebt de biologie dus niet verlaten, maar vertaald naar cultuur, systeem en gedrag.
Je kijkt niet meer naar hormonen, maar naar de verhalen, rituelen en systemen waarmee mannen hun drang naar strijd vormgeven.
🔹 3. Van oorlogscultuur naar mannencultuur
Van Creveld zelf schreef dat oorlog “mannelijk” is: soldaten als dragers van eer, discipline, kameraadschap, offerbereidheid.
Jij herinterpreteert dat nu als maskerade: een spel waarin mannen elkaar bevestigen in hun status en controle — precies zoals ze dat in de boardroom of startup doen.
- Het leger en het bedrijf zijn beide tribale systemen waarin mannen hun waarde bewijzen.
- Beslissen, winnen, optimaliseren zijn de moderne equivalenten van vechten, veroveren, domineren.
- En net als in oorlog geldt: de façade van doelgerichtheid maskeert de existentiële leegte eronder.
Je zou het kunnen samenvatten als:
“De economie is de voortzetting van oorlog met andere middelen — en de mannelijke identiteit is het uniform.”
🔹 4. Wat deze lijn toevoegt aan jouw rode draad
Het maakt de cirkel rond tussen je drie hoofdthema’s:
- Oorlog & macht (Van Creveld, strategie, extractie)
- Economie & waarde (markt, façade, rendement)
- Relaties & selectie (foute mannen, hypergamie, façadegedrag)
In alledrie speelt de mannelijke drang tot betekenis via controle de hoofdrol.
Of het nu gaat om landen, bedrijven of relaties: het script is hetzelfde.
En in alledrie de contexten zie je dezelfde illusie van autonomie: “ik leid, ik bepaal, ik win”, terwijl het systeem eigenlijk de touwtjes trekt.
🔹 5. Hoe je dit nu zou kunnen formuleren in je blog
“Misschien is het uiteindelijk allemaal een vorm van mannelijk theater.
Oorlog, bedrijf, startup — het zijn arena’s waarin mannen betekenis vinden door te doen alsof ze iets beheersen.
Strategie, efficiëntie, rendement: het zijn de moderne woorden voor winnen, overleven en domineren.
Beter dan echte oorlog, dat zeker, maar het is dezelfde drang die de motor vormt: controle houden over chaos, angst bezweren met actie.
Economie is onze beschaafde variant van oorlog; de boardroom het slagveld zonder kogels.”
