675 Genese (2): schrijven van een non-fictie-boek met AI
Het boek diende zich aan door twee bewegingen: 1) het schrijven van de blogs vanaf juni 2025, 2) het aangaan van een speelse ‘weddenschap’. Dat behoeft wat toelichting. Ik ben zonder enig plan in juni 2025 met deze blog-site begonnen. Ik had het plan gewoon te gaan schrijven over wat ik tegen kwam, waar ik over zit te denken, eigenlijk ook de draad van de periode 2011-2018 weer oppakken. Waar ik op papier, in mijn schriftje, krabbels neerzet, doe ik dat vanaf nu digitaal in de vorm van blogs. Zo creëer ik mijn eigen archief, waar tov de handgeschreven versies een lichte scherpte aan wordt toegevoegd, nu is er toch die ‘verplichting’ het iets meer te ordenen en fatsoeneren.
Dan die andere component. Ik las net in de periode ervoor het boek ‘Vind je eindman’ van Carla Ketelaar en sprak daar regelmatig met zowel mannen als vrouwen over. Blijkbaar zo vaak (en zo irritant) dat iemand me uitdaagde om dan maar eens een soortgelijk boek te gaan schrijven voor mannen, dus ‘vind je eindman’. Want zo zou je kunnen redeneren, is niet veel in die datingwereld op zowel mannen als vrouwen van toepassing? Geen idee, dacht ik toen, misschien wel, misschien niet, maar leuk om dat eens uit te gaan zoeken. Ik heb dat opgepakt als een speelse weddenschap, een gespiegelde versie maken met de eindvrouw als metafoor.
Ik ben daar zo tussen de bedrijven door een aantal maanden mee bezig geweest. Ik beschrijf op het eind in een aantal steekwoorden hoe dat proces is verlopen, daarna laat ik het uitgebreid uittikken door ai. Maar ik start met de visuele versie (gemaakt met alle tekst als input).
Hoe dit boek zichzelf schreef
Werkproces non-fictie — ervaring × reflectie × dialoog met AI
De existentiële aanleiding
- Een persoonlijke breuk of overgang
- Echte deelname aan het veld
- Een innerlijke vraag: wat gebeurt hier?
- Een aanleiding van buitenaf (boek, weddenschap)
- Een plan
- Een doelgroep
- Een structuur
- Een eindpunt
Positionering via een referentieboek
- Inhoudelijk raakt
- Je irriteert of uitdaagt
- Een blinde vlek heeft
- Spiegelboek
- Tegenboek
- Aanvulling
- Correctie
Dialogisch ontleden — AI als denkpartner
- Samenvatten in eigen woorden
- Verdiepende vragen stellen
- Spiegelen naar doelgroep
- “Tegendenken” toevoegen
- In dialoog, niet als eindtekst
- AI stelt terug: hoezo? wat vindt X?
- Printen, fysiek lezen
- Dit is hardop denken
Verrijking met eigen materiaal
- Eigen biografie en anekdotes
- Concrete casussen uit de praktijk
- Observaties uit media (tv, radio, boeken)
- Terugkerende thema’s benoemen
Fiche-denken — modulair werken
- 1–3 pagina’s per eenheid
- Zelfstandig begrijpelijk
- Heeft een werktitel (kop)
- Nog nergens “bij horen”
- Makkelijk te herschikken
- Printbaar
- AI-vriendelijk (kleine blokken)
- Geen vaste volgorde
Structuur ontdekken — niet afdwingen
- Alle titels onder elkaar zetten
- Alleen die lijst uitprinten
- Lezen als mini-verhaal
- Intuïtief script schrijven
- AI herschikt titels naar script
- Mens beoordeelt en bijstuurt
- Meerdere iteraties
- Tot volgorde onvermijdelijk voelt
Definitieve ordening via nummering
- ±10–11 hoofdstukken benoemen
- Elke fiche hernummeren: 4.6 = hfdst 4, onderdeel 6
- Tussenvoegen blijft altijd mogelijk: 4.61, 4.595
Werkversie ‘in dialoog’ — het denkdossier
- Volledige herordende versie uitprinten
- Veel tabellen, veel lijstjes, veel herhaling
- Onleesbaar als boek — onmisbaar als denkdossier
Verdichten tot leesboek
- Herschrijven tot ±3000–4000 woorden
- Kern en toon bewaken
- Zonder opsommingsdrang
- AI als redactioneel hulpmiddel
- AI-vocabulair verwijderen
- Eigen taal invoegen
- Anekdotes op juiste plek
- Stilistisch bijschaven
Feedback, afronding & keuze publicatievorm
- Enkele lezers laten meelezen
- Bijsturen op toon en helderheid
- Versie 04 ontwikkelen
- Publicatievorm, doelgroep en schaal bepalen
Kerninzichten van de methode
- Er is een aanleiding vooraf, een boek, een weddenschap, een ervaring, een fascinatie. Dat is de start.
- Dat boek er weer bijgepakt, elke hoofdstuk lezen en onderstrepen en van aantekeningen voorzien.
- Mijn aantekeningen en samenvatting per hoofdstuk invoeren in AI en steeds de vraag stellen: hoe zou dat voor een man gaan?
- Dan met die output in dialoog gaan: hoezo is dat het geval, zou het ook anders kunnen, wat vindt die en die ervan, kijk nog eens naar die invalshoek, wat zou een vrouw hiervan vinden etc etc.
- Als je dit op deze manier doet met alle hoofdstukken en uitweidingen en je zet dat allemaal onder elkaar heb je een tekst van 100+ pagina’s. Ik heb deze tekst door AI in een andere voor mij meer passende volgorde laten zetten en ben aan de gang gegaan om per (nieuw) hoofdstuk overzichten en tabellen toe te voegen.
- Zo is een ‘werkversie’ met heel veel nieuwe en relevante info en invalshoeken ontstaan van tegen de 400 pagina’s, dat is het werkboek geworden. Uiteraard zijn er meerdere tussenversies geweest, weer in dialoog met AI op onderdelen.
- Deze versie heb ik weer opgeknipt in vele losse units met een werktitel (samenvattende kop). Dit heeft me veel tijd gekost. Het document is te groot om door AI integraal gepakt te kunnen worden. Ik kreeg steeds troep en onzin. Hoe kon ik een betere logica en flow krijgen in de inhoud, hoe zou ik tot een eigen strategie kunnen komen? Mijn truc of oplossing was (na veel itereren en mislukken) om 1) eerst mijn eigen intuïtie op te schrijven, een soort miniverhaaltje van het hele boek, zoals ik het aan een vriend zou uitleggen, soms met vraag erbij, 2) alle kopjes van mijn loss units in een tabel te zetten in willekeurige volgorde (dat zijn dan 2 pagina’s) en AI te vragen die kopjes in de volgorde te zetten die het beste aansluit bij mijn intuïtie en eigen verhaal. Dat ging verrassend goed en was bijzonder helpzaam voor mij. Ook hier zijn weer meerdere iteraties geweest tot ik tevreden was.
- Nu ben ik per hoofdstuk die in de juiste volgorde staat én dus een logische opbouw heeft die past bij mijn verhaal of betoog, dit gaan (laten) samenvatten en ontdubbelen door een andere ai-tool die ik daar beter bij vond passen. Dit ging eigenlijk zonder al te veel problemen, AI is goed in het samenvatten van grote blokken tekst. Ik wilde niet te veel bolletjes en opsommingen, daar heeft veel AI een handje van.
- Nu had ik een ruwe werkversie van grofweg de juiste logica/inhoud en lengte. Deze ben ik handmatig gaan doorlopen, redigeren, voorzien van eigen taal, verwijderen van typisch ai-vocabulair en irritante trucjes ….
- Deze versie voorzien van eigen persoonlijke anekdotes. Ook hier ben ik eerst al mijn eigen ervaringen en anekdotes in een bestand gaan zetten, van nummertjes en kopjes voorzien, en heb AI gevraagd welke anekdote het best bij welk hoofdstuk zou passen.
- De anekdotes/ervaringen op de juist plek ingevoegd.
- En zo is de eind verkorte ‘leesversie’ ontstaan.
- Die laten lezen door enkele mensen, aangepast, van voorblad, inhoudsopgave et voorzien.
- Gaan uitzoeken hoe ik het eindproduct het beste online kon krijgen.
Weddenschap gewonnen, veel van geleerd, mooie bijvangst.
Hieronder werk ik jouw aantekeningen uit tot een expliciet, overdraagbaar stappenplan / werkmethode voor het schrijven van een non-fictieboek, met nadruk op ervaring-gedreven non-fictie en AI-ondersteund denken. Ik heb geprobeerd jouw impliciete keuzes zichtbaar te maken, zodat het niet alleen een reconstructie is, maar ook een bruikbare methode voor jezelf (of anderen).
Werkmethode: het schrijven van een non-fictieboek (ervaring × reflectie × dialoog)
Fase 0 – De existentiële aanleiding
Voorwaarde, geen stap. Een dergelijk boek begint niet bij een onderwerp, maar bij:
- een persoonlijke breuk of overgang (scheiding, carrièrewending, crisis),
- gecombineerd met echte deelname aan het veld (daten, falen, leren),
- en een innerlijke vraag: “Wat gebeurt hier eigenlijk?”
👉 Belangrijk inzicht: Dit proces werkt alleen voor non-fictie, omdat de waarde zit in betekenisgeving achteraf, niet in literaire perfectie.
Fase 1 – Positionering via een referentieboek
Van vaag naar scherp
Kies één ankerboek dat:
- inhoudelijk raakt,
- je irriteert of uitdaagt,
- en impliciet een blinde vlek heeft.
Formuleer expliciet je positie:
- spiegelboek,
- tegenboek,
- aanvulling,
- of correctie.
In jouw geval: Vind je Eindman → spiegelvariant voor mannen. 👉 Dit voorkomt dat je “maar wat gaat schrijven”.
Fase 2 – Dialogisch ontleden (AI als denkpartner)
Van lezen naar denken. Ga hoofdstuk voor hoofdstuk door het referentieboek. Per hoofdstuk:
- vat samen in eigen woorden,
- stel verdiepende vragen,
- spiegel naar jouw doelgroep,
- voeg “tegendenken” toe.
Alles gebeurt in dialoog, niet als eindtekst. Output: ±100 pagina’s ruwe gespreksnotities (v1.0). Printen en fysiek lezen.
👉 Cruciaal: Dit is geen schrijven, maar hardop denken.
Fase 3 – Verrijking met eigen materiaal
Van analyse naar ervaring. Nu pas voeg je toe:
- eigen biografie,
- concrete casussen,
- observaties uit media (tv, radio, boeken),
- terugkerende thema’s (foute mannen, selectie, irrationaliteit).
Alles blijft: fragmentarisch, onaf, niet geordend.
👉 Resultaat: inhoudelijke rijkdom zonder structuur.
Fase 4 – Fiche-denken (modulair werken)
Van chaos naar hanteerbaarheid. Breek alles op in kleine zelfstandige eenheden. Elke eenheid = 1 fiche (1–3 pagina’s). Opslag in een systeem dat: makkelijk herschikt, printbaar is, AI-vriendelijk blijft (bij jou: WordPress als werkplaats). Doel: ±150 fiches, zonder vaste volgorde.
👉 Dit is het hart van de methode.
Fase 5 – Structuur ontdekken (niet afdwingen)
Van inhoud naar narratief
- Zet alle titels onder elkaar (nummer + titel).
- Print alleen die lijst.
- Lees dit als een mini-verhaal:
- klopt de spanningsboog?
- waar haakt het?
- wat mist?
Schrijf los daarvan een intuïtief verhaalscript. Laat AI vervolgens:
- dezelfde titels herschikken,
- zo dicht mogelijk bij jouw script.
Dit gaat iteratief: mens → AI → mens → AI.
👉 Doorbraakmoment: Niet de inhoud, maar de volgorde verandert de betekenis.
Fase 6 – Definitieve ordening via nummering
Van vloeibaar naar vast. Deel het geheel op in ±10–11 hoofdstukken. Hernummer elke fiche:
- 4.6 = hoofdstuk 4, onderdeel 6,
- tussenvoegen blijft altijd mogelijk (4.61, 4.595).
Output: vaste structuur, maximale flexibiliteit.
👉 Dit maakt vrij schrijven weer mogelijk.
Fase 7 – Werkversie ‘in dialoog’
Van denken naar overschot. Print de volledige herordende versie: veel tabellen, veel lijstjes,veel herhaling. Zie dit expliciet als: denkdossier, niet als leesboek. Omvang: ±350–370 pagina’s.
👉 Dit is géén mislukking, maar een noodzakelijke fase.
Fase 8 – Verdichting tot leesboek
Van encyclopedie naar verhaal. Accepteer: indikken is onvermijdelijk. Gebruik AI die: beter met langere context werkt. Per hoofdstuk:
- herschrijven tot ±3000–4000 woorden,
- met behoud van kern en toon,
- zonder opsommingsdrang.
Resultaat: ±30–40k woorden, 140–160 pagina’s, versie 03: leesbaar concept.
Fase 9 – Feedback en afronding
Van visie naar publiek
- Laat enkele lezers meelezen.
- Schuif, schaaf, corrigeer.
- Ontwikkel versie 04.
Open vraag blijft: publicatievorm, doelgroep, schaal.
👉 Dit is geen falen, maar een strategische keuze.
Kerninzichten van de methode
1. Schrijven = reconstrueren. Je beschrijft niet wat je wist, maar wat je geleidelijk begreep.
2. AI is geen auteur, maar een spiegel. De waarde zit in:
- vragen stellen,
- ordenen,
- herformuleren,
niet in “mooie tekst”.
3. Structuur komt ná inhoud. Eerst te veel, dan pas selectie.
4. Non-fictie verdraagt rommel. Fictie niet. Dit proces werkt daarom uitsluitend hier.
5. Eigen visie ontstaat onderweg. In jouw geval: Gerichte verbinding – de Goldilocks-strategie tussen foute mannen en softe verbinding.