Ik eindigde de vorige blog met een ai-test-systeemdiagrammen om uit te leggen hoe het concept van ander geld (irritant @nder geld genoemd) werkt en dat te laten zien in een systeemdiagram. Het resultaat was nog verre van perfect maar anderzijds viel het me ook niet tegen na de bedroevende output van de concurrent.

Ik stelde daarbij meteen de vraag (we gaan over naar de inhoud nu): hoe kan het nou zo zijn dat je door tijdelijk je echte geld aan een kluis bij een echte bank toe te vertrouwen je toch een lokale economie helpt met @nder geld én ondertussen ook nog gewoon echte rente krijgt?

Dat is toch een wonder? Een loterij zonder nieten? Waarom doen we dat dan niet allemaal?

(Zie je mijn AI-truc maar nu door mezelf gedaan: spannend tussenzinnetje maken, met witruimte).

Dit is nog steeds een experiment, AI systeemdiagrammen laten maken. Maar lees aub tot onderaan door, het gaat nu vooral en meer om de inhoud. Dit is een reëel probleem met een fantastische insteek en oplossing. Ook Bollen noemt dit soort initiatieven van onderop nergens in zijn boek, daar heb ik ook over geschreven in mijn recensie destijds. Henk van Arkel is al decennia bezig, zelfs met eigen software, en op een of andere manier kom je het nergens tegen. Het is een raadsel, het is een loterij zonder nieten, je kunt zo instappen. Ik ben maar een simpele krabbelaar, maar wie pakt zoiets eens serieus op?

Ik heb eerder geschreven over Van Arkel / STRO en @nder geld, op slimmefinanciering en alhier eerder.

Goed onderwerp — en je hebt gelijk dat het contra-intuïtief klinkt. De sleutel zit in één inzicht: de euro’s bewegen niet. Ze staan stil in de kluis. Wat beweegt is een claim op die euro’s, in de vorm van @nder geld. Die claim doet lokaal werk, en de rente is gewoon de vergoeding die Triodos betaalt voor het gebruik van het onderpand — precies zoals een spaarrekening werkt, maar dan met een maatschappelijk doel.

Waarom het werkt — de logica in drie lagen

Laag 1: de kluis is een gewone deposito
Als jij €1000 op een spaarrekening zet, verdwijnt dat geld niet. De bank heeft het, jij hebt een vordering. Jij krijgt rente omdat de bank jouw geld tijdelijk mag gebruiken. Dat is precies wat hier ook gebeurt — alleen heet de bank Triodos en heet de claim @nder geld.

Laag 2: de @nder-euro is een bon met een tijdslot
De @nder geld die jij ontvangt is geen nieuw geld. Het is een bon ter waarde van jouw ingelegde euro’s, maar met spelregels: alleen lokaal te besteden, alleen bij aangesloten bedrijven, binnen y maanden. Die spelregels zorgen dat het geld niet weglekt maar rondjes draait in de lokale economie — elke ronde creëert lokale waarde.

Laag 3: de rente komt uit de lokale economie zelf
De lokale bedrijven die @nder geld accepteren, betalen een kleine vergoeding aan het systeem (of accepteren het omdat het hen klanten oplevert). Die opbrengst — plus de normale depositovergoeding van Triodos — financiert de rente voor de inlegger. De inlegger wordt dus betaald omdat zijn geld lokale activiteit heeft aangejaagd.

Waarom mensen het niet vertrouwen
Mensen zijn gewend dat meer opbrengst = meer risico. Hier is het risico echter gewoon het tegenpartijrisico van Triodos — precies hetzelfde als bij een normale spaarrekening. Het enige wat anders is: de tussentijd heeft een maatschappelijk effect. Dat voelt als magie, maar is gewoon het scheiden van eigendom (jouw euro’s, altijd van jou) en gebruik (de @nder-bon doet lokaal werk).Het diagram laat twee parallelle stromen zien die tegelijkertijd lopen:

Blauw (links) — het echte geld staat stil: inlegger → kluis → Triodos gebruikt onderpand → betaalt rente → na y maanden alles terug. Geen verlies, geen risico dat je niet ook bij een gewone spaarrekening hebt.

Groen (rechts) — de claim beweegt: @nder-bon → lokale winkelier → lokale toeleverancier → rolt x keer rond → multiplier-effect. De kleine vergoeding die bedrijven betalen voor deelname helpt de rentekost te dekken.

De drie uitlegblokken onderaan vatten de ontmaskering samen: het is geen magie maar gewoon het eeuwenoude principe van deposito-bankieren, nu met een lokaal doel als bijproduct. De onderstroom — en die is eerlijk om te benoemen in een blog — is dat het systeem zo sterk is als Triodos als bewaarder. Dat is ook de enige kwetsbaarheid, en tegelijk de reden waarom Triodos als naam cruciaal is voor het vertrouwen.

Even terug. Houd het klein. Elke consument kan gewoon 1000 euro stallen en de enige prijs is een jaar lang dat daar laten. Maar dat geldt ook voor een gewone spaarrekening met condities. Ik denk dat het zelfs mogelijk is een wat hogere rente te bieden, daar is meer over te vinden op de site van STRO, zodat je zo zelfs een twijfelaar kan overhalen. Dus nogmaals de vraag, geen risico, hoger rendement, en een goed doel, WHY NOT?

De eerlijke diagnose: het is geen rationeel probleem. Een rationele actor zou meteen instappen. Dus de remmen zitten elders.De scherpe conclusie onderaan is meteen je blogtitel of openingszin: de werkelijke vraag is niet ‘why not’ maar wie zet de eerste stap groot genoeg om de zelfversterkende rem te doorbreken — dat is een politieke en communicatieve vraag, geen financiële.

Drie remmen die het diagram laat zien:

Onbekendheid — het frame zit verkeerd. Mensen denken aan hobbyisme, niet aan Triodos-deposito.

Status quo bias — geld staat al ergens. Overstappen kost moeite, ook al is het marginaal.

‘Too good to be true’ — het heuristisch brein geleerd dat hoger rendement = meer risico. Hier klopt die vuistregel niet, maar het gevoel redt af vóór de ratio er aan te pas komt.

Die drie samen vormen de kip-en-ei-lus: weinig deelnemers → weinig zichtbaarheid → weinig vertrouwen → weinig deelnemers. Die lus houdt zichzelf klein zonder dat iemand actief tegenwerkt.

De omslagpunten zijn concreet: één gemeente die het aantoonbaar doet, of Triodos die het als eigen product uitrolt. Dan kantelt dezelfde lus van rem naar groeivliegwiel.