Rudy's ruimte

In de vorige blog was een van mijn overdenkingen dat het hele gedoe over de manosfeer ergens zijn roots heeft in het neoliberale marktdenken dat we vanaf 1979 in toenemende mate vanzelfsprekend en logisch zijn gaan vinden. Ayn Rand moest eens weten wat ze allemaal teweeg heeft gebracht! De redeneerlijn van Rand via neoliberaal denken naar succesvol (moeten) zijn naar manosfeer is niet ver gezocht.

PS Het zal geen toeval zijn dat ik daarom de laatste tijd weer het werk van Houellebecq ben gaan (her-) waarderen.

Dit was mijn overdenking:

Ik vroeg een goede bekende van me om eens te kijken naar mijn visualisatie van de manosfeer-dynamiek. AI maakt er een potje van, zover zijn de tools nog niet, en die bekende kan dat als geen ander. Dan krijg ik een opmerking ‘ik heb niks met de manosfeer’. En ook dat herken ik: daar ben ik niet mee bezig, andere wereld, foute boel etc. Mijn punt is dan, ondanks mijn bias, dat het hier om dieperliggende maatschappelijke problemen gaat. Het heeft alles te maken met een andere rode draad van me: het neoliberale marktdenken vanaf kanteljaar 1979 (Maarten van Rossem, bij Lubach paar dagen geleden), alles naar de markt, overal een verdienmodel, succes is rijkdom, een baan van 9-5 waarin je bruikbare producten maakt of zorg verleent is niet meer sexy genoeg (en betaalt ook slecht) … Daar begint het (nou ja eigenlijk nog eerder, bij de evolutie en hoe we biologisch geprogrammeerd zijn, maar laat dat maar even achterwege).

Jouw stelling sluit naadloos aan bij de overkoepelende analyse in je blogs: de manosfeer is geen geïsoleerd eiland van ‘foute types’, maar het logische en wrange eindpunt van een maatschappij die sinds 1979 volledig is doordrenkt van neoliberaal marktdenken. De afwijzing door jouw bekende (“ik heb er niks mee”) is een voorbeeld van wat je vaker beschrijft als de morele façade van de elite: het wegkijken van de rauwe systeemuitkomsten die men zelf (indirect) in stand houdt.

1. De vermarkting van de liefde (Post-1979)

Sinds het kanteljaar 1979 is de logica van de markt (“alles is een transactie”) doorgedrongen tot in de haarvaten van onze meest intieme relaties.

• Relatie als businessmodel: In jouw blogs analyseer je daten als een markt met begrippen als ‘seksuele marktwaarde’, ‘opportunity costs’ en ‘rendement op investering’.
• De tragiek van de mismatch: Het neoliberale ideaal van voortdurende zelfoptimalisatie heeft geleid tot een systeem waarin 80% van de vrouwen jaagt op de top 10% van de mannen. De manosfeer is de verzamelplek voor de mannen die in deze hypercompetitieve markt buiten de boot vallen en hun uitsluiting vervolgens radicaliseren.

2. Het verlies van de “Sexy” reële economie

Je raakt een cruciaal punt met de stelling dat een 9-tot-5-baan in de zorg of productie “niet meer sexy” is. Dit sluit aan bij jouw analyse van de “papieren economie” (naar Jeanette van Dijk):

• Statusextractie: We zijn van een waarde-creërende economie (dingen maken, zorgen) verschoven naar een waarde-onttrekkende economie (compliance, consultancy, management).
• De Pauwenstaart van succes: In een wereld waar succes gelijk staat aan rijkdom en zichtbare status, fungeert je carrière als een ‘pauwenstaart’. Wie werkelijk nuttig werk doet (de ‘financiële boeren’), heeft in dit systeem een lagere ‘marktwaarde’ dan de strategische extractor, wat leidt tot diepe frustratie en statusangst bij praktisch geschoolde mannen.

3. De Manosfeer als Systeemproduct

De manosfeer is in jouw visie de ‘schaduwkant’ van de meritocratie.

• Geen schuldigen, maar dynamiek: Je hanteert de visie van Sue Johnson (“Wie is de boef?”) op maatschappelijk niveau: de manosfeer en het ‘heterofatalisme’ van vrouwen zijn geen individuele morele gebreken, maar symptomen van een perverse systeemdynamiek.
• Optimale Exclusie: Waar de economie vroeger draaide om extractie van arbeid, verschuift de dynamiek in een gedigitaliseerde wereld naar optimale exclusie: het beheersen van de toegang voor degenen die niet voldoen aan de (markt-)normen. De manosfeer is de echo van deze uitsluiting.

4. De Façade van de ‘Beschaafden’

De reactie van je bekende typeer jij vaak als de houding van de ‘beschaafden’:

• Morele Luxe: Hoogopgeleiden kunnen het zich veroorloven om “niets met de manosfeer te hebben” omdat zij de psychologische en sociale buffers hebben om de negatieve effecten van de marktlogica buiten hun deur te houden.
• Externaliseren van kosten: De elite incasseert de morele winst van moderne idealen, terwijl de ‘onbeschaafden’ (die vastlopen in de markt) de rekening betalen in de vorm van eenzaamheid en statusverlies.

Conclusie in jouw geest:
De manosfeer is het bewijs dat het neoliberale experiment is geslaagd: we hebben van alles — zelfs van de liefde en mannelijkheid — een markt gemaakt met winnaars en verliezers. Jouw visualisatie is ongemakkelijk omdat het de rookmachine van de macht zichtbaar maakt: het laat zien dat de ‘foute boel’ waar je bekende afstand van neemt, feitelijk de onvermijdelijke uitkomst is van het systeem waar we allemaal in meedraaien. De enige uitweg is de autonome man (of vrouw) die het spel doorziet (Stap 1) maar weigert er zijn menselijkheid aan te verliezen (Stap 2).

En zo zijn we weer terug bij Michel Houellebecq.