605a Alsnog de infographic van Bernard Maris ‘Economie is geen wetenschap’
Houellebecq économiste — Bernard Maris
Flammarion, 2014 · Een econoom die een schrijver gebruikt als sloophamer voor zijn eigen vak
Dossier Economie · Rudy’s Ruimte #605Hoogleraar economie (Paris 8 / Sciences Po) · Columnist France Inter · Aandeelhouder & redacteur Charlie Hebdo · Keynesiaan, heterodox · Vermoord bij de aanslag op Charlie Hebdo, 7 januari 2015 · Voorstander basisinkomen
Het individu als atoom — Marshall
De neoklassieke economie ziet de samenleving als een verzameling losse, rationele, egoïstische atomen. Alles verbonden via transacties — gezin, gemeenschap, liefde verdampt. Houellebecqs personages bewijzen dagelijks dat de rational fool (Amartya Sen) een fictie is.
Creatieve vernietiging als schrikbewind — Schumpeter
Het bedrijf als “ecosysteem van strijd”. De manager: een vrijwillige slaaf, geïnfantiliseerd door permanente onzekerheid. Maris vergelijkt het met Bettelheims beschrijving van concentratiekampen — willekeur breekt mensen, ook op de werkvloer.
De infantiele consument — Keynes
De consument: eeuwige onverzadigbare baby van het kapitalisme. De supermarkt als paradijs, reclame als tiranniek superego. Geplande veroudering houdt hem in constante beweging. Tegenover deze leegte staat bij Houellebecq één uitweg: liefde (Valérie en Michel in Platform).
Nuttig vs nutteloos — Marx & Fourier
Vakman (loodgieter, technicus) = waarde. Communicatiespecialist, manager, komiek = parasitair. De kunstenaar staat buiten het systeem: noch nuttig, noch nutteloos. Maris verwijst naar Fourier & Morris — het kapitalisme verwoestte de droom van werk als vreugdevolle bezigheid.
Einde van het kapitalisme — Malthus
Het systeem draagt de kiem van zijn eigen ondergang. De begeerte is uitgeblust, seksualiteit wordt een lege obsessie, narcisme maakt liefde onmogelijk. In Houellebecqs romans sterft de mensheid uit — wat overblijft is een nieuw vrouwelijk matriarchaat van gekloonde wezens zonder geweld maar ook zonder liefde.
Wat de econoom doet
- Mens = atoom met nutsfunctie
- Tijd is omkeerbaar (evenwicht herstelt)
- Emotie = storing in het model
- Nobelprijs = wetenschappelijke legitimatie
- Altruïsme = verborgen eigenbelang
Wat Houellebecq toont
- Mens = gedreven door liefde & dood
- Tijd is onomkeerbaar (entropie, verval)
- Emotie = de enige waarheid
- Roman = betere lens op de werkelijkheid
- Goedheid is anti-economisch en reëel
Conclusie van Maris
Wie verdient het eeuwige leven? Degenen die in staat zijn tot goedheid, compassie en liefde. Precies de eigenschappen die de economie uitsluit als “irrationeel”. Houellebecq is de econoom die het vak zijn masker afrukt — niet met formules, maar met het leven.
