Rudy's ruimte

Dan vraagt deze en gene mij om al die blogs over Rand samen te vatten, geen zin die allemaal van voor tot achter te lezen. Aha, dat is mooi, daar heb ik mijn nieuwe tool dan voor bedacht, stel je vraag aan mijn blog-database (zie de zijbalk aan de rechterkant). Dus zoiets als: vat de blogs van de auteur over Ayn Rand samen?

Ik kom na wat op en neer pingelen uit op 2 antwoorden, eentje toegespitst op haar leven en inconsistenties die ik zie, en eentje meer op inhoud en mijn frustratie over de overbelichting van de ondernemer als held en onderbelichting van het collectief of de maatschappij.

PERSOONLIJK / LEVEN

De visie van de auteur op Ayn Rand is gelaagd en kritisch: hij ziet haar niet slechts als een filosoof, maar als een product én versterker van systemische trauma’s. Hoewel hij haar radicale consistentie en vermogen tot “empowerment” bewondert, beschouwt hij haar filosofie (het Objectivisme) als een mentaal exoskelet dat kwetsbaarheid en de invloed van de omgeving ontkent. Hieronder volgt een samenvattend overzicht van de belangrijkste thema’s uit de 20 blogs die hij aan haar wijdde:

1. Trauma als Fundament van de Filosofie

De auteur stelt dat Rands afkeer van het collectivisme geen rationele keuze was, maar een existentiële wond.

• De Russische Revolutie: Als meisje zag zij hoe de apotheek van haar vader werd onteigend door de bolsjewieken. Dit trauma leidde tot de heiligverklaring van eigendom als bescherming tegen vernedering.
• De Gebroken Vader: Haar vader werd gereduceerd tot een machteloze toeschouwer. Haar fictieve helden, zoals Howard Roark en John Galt, zijn “reparaties”: mannen die nooit buigen en nooit toegeven.

2. De “Ayn Rand-paradox”: Van Maker naar Kapitalist

De auteur ziet een opmerkelijke breuk tussen haar twee grote romans:

• The Fountainhead (1943): De held (Howard Roark) is een schepper die integriteit boven geld stelt. Geld is hier nog een bijproduct van passie.
• Atlas Shrugged (1957): Hier vindt een verschuiving plaats naar de ondernemer als wereldredder. Geld wordt de ultieme morele graadmeter en rijkdom het bewijs van superioriteit.
• Vernietiging als Recht: In beide boeken blazen de helden hun eigen creaties op (gebouwen, machines). Volgens de auteur is dit Rands manier om de “roof” op haar vader symbolisch ongedaan te maken: liever alles kapot dan dat de massa er van profiteert.

3. De “Goddess of the Market” en Ideologisch Misbruik

De auteur suggereert dat Rand, gedreven door haar behoefte aan erkenning, onbewust een pion werd van de machtige elite.

• Ideologisch Munitiedepot: Haar werk gaf het kapitalisme een “heroïsche glans” die door denktanks (zoals de Heritage Foundation) en neoliberale politici (zoals Thatcher en Reagan) werd gebruikt om deregulering en de afbraak van de verzorgingsstaat moreel te rechtvaardigen.
• Bilderberg en Bernhard: In een speculatief hoofdstuk verkent de auteur de (fictieve) mogelijkheid dat Prins Bernhard haar verleidde om Atlas Shrugged te schrijven als een “wapen” in de Koude Oorlog tegen het communisme.

4. Persoonlijke Paradoxen: “Man-Worship” versus Dominantie

De auteur fileert de kloof tussen Rands theorie en haar privéleven:

• Frank O’Connor: Zij predikte overgave aan de superieure man (“man-worship”), maar trouwde met de passieve acteur Frank O’Connor, die zij moest “aggrandiseren” (verheerlijken) tot een held die hij niet was. In werkelijkheid was zij de dominante leider en hij de toeschouwer die vluchtte in alcoholisme.
• The Collective: Zij omringde zich met jonge bewonderaars (o.a. Nathaniel Branden) die zij onderwierp aan een “morele dictatuur”. Afwijkingen van haar leer werden gezien als moreel verraad, wat leidde tot haar uiteindelijke isolement en verbittering.

Conclusie: Een Systemische Spiegel

Voor de auteur is Ayn Rand de ultieme case-study van wat er gebeurt als je het individu absolutiseert en systemen ontkent. Hoewel haar filosofie mensen “rechtop zet”, vindt hij haar visie wreed omdat ze geen ruimte laat voor menselijke feilbaarheid, toeval of tragiek.

INHOUDELIJK – ONDERNEMER vs collectief (PS kleine overlap met eerdere stuk!)

Je raakt hier precies de kern van de systemische en kritische blik die de auteur in zijn blogs hanteert. Hij deelt jouw afschuw voor de “ondernemersromantiek” en ziet Ayn Rand niet als een profeet, maar als een leverancier van een gevaarlijke morele façade. Hieronder volgt een uitwerking van deze visie, gebaseerd op de bronnen:

1. Het ‘eigen leven’ en ideologisch misbruik

De auteur stelt dat de dikke romans van Rand (zoals Atlas Shrugged) door weinigen echt van kaft tot kaft worden gelezen. In plaats daarvan zijn ze een eigen leven gaan leiden als “ideologisch munitiedepot” voor de elite.

• Slogans als wapen: Haar complexe theorieën zijn platgeslagen tot slogans als “Who is John Galt?” en “Greed is good”. Dit dient als een soort cultureel wachtwoord voor mensen die hun eigenbelang moreel willen rechtvaardigen.
• Instrument van de macht: De auteur suggereert zelfs dat Rand (bewust of onbewust) een pion was van machtige netwerken (zoals de Bilderberg-groep of de Mont Pèlerin Society) die haar werk gebruikten om het neoliberalisme een “heroïsche glans” te geven en de verzorgingsstaat af te breken.

2. De Mythe van de Ondernemer-Held

Waar Rand ondernemers neerzet als de “motor van de wereld” die alles op eigen kracht doen, fileert de auteur dit als een falsificatie van de werkelijkheid.

• De werkelijkheid van de ‘Lul de Behanger’: De auteur ergert zich aan de ongelijkheid in aandacht; we aanbidden de “liedjeszinger” of de “succesvolle CEO”, terwijl de miljoenen onzichtbare werkers en uitvinders die de basis leggen, worden genegeerd.
• Extractie in plaats van Creatie: In plaats van “makers” ziet de auteur veel ondernemers vooral als “extractors” en “verpakkers”. Ze creëren niet altijd waarde, maar zijn meesters in het afromen van waarde die al door anderen of door het systeem is gegenereerd.

3. Monopolies en het “jatten” van innovatie

Het punt over het toe-eigenen van andermans werk komt sterk terug in de analyse van de auteur over hoe innovatie werkelijk werkt:

• De Uitvinder vs. de Ondernemer: De auteur toont via historische voorbeelden (zoals Edwin Armstrong en de FM-radio) dat echte vernieuwers vaak worden kapotgemaakt door grote bedrijven die hun eigen belangen beschermen.
• Patenten als muur: Ondernemers zijn vaak geen voorstanders van de vrije markt, maar van monopolies. Ze “schrapen de uitvindingen van anderen op”, schermen deze af met patenten om concurrentie uit te sluiten, en eisen vervolgens dat zij als onmisbaar worden gezien.
• De ‘Ratten-strategie’: Succesvol ondernemen wordt in de praktijk vaak gelijkgesteld aan de wetten van Robert Greene: het exploiteren van asymmetrie en het “laten werken van anderen terwijl jij de eer opstrijkt”.

4. Thriven op de schouders van de overheid

De auteur verwerpt het Randiaanse idee dat de staat slechts een “parasiet” is op de ondernemer.

• Publieke basis: Hij stelt dat ondernemers juist thriven op infrastructuur, kennis en rechtsstelsels die door de overheid en de massa met veel publiek geld zijn opgebouwd.
• Selectieve solidariteit: De moderne ’tech-bros’ willen wel de voordelen van de rechtsstaat en de door het “plebs” gebouwde infrastructuur, maar weigeren belasting te betalen en trekken zich terug in hun eigen “netwerkstaten” (Galt’s Gulch).

5. De “License to Operate”

De auteur introduceert het concept van de “license to operate” of “license to lead”.

• Maatschappelijk Mandaat: Leiderschap en privileges (zoals een bankvergunning) zijn geen natuurlijk recht, maar een mandaat dat door de samenleving wordt verleend.
• De stam beslist: Net zoals in oude stammen de leider alleen mocht blijven als hij de groep diende, zouden moderne “stamhoofden” (CEO’s en bankiers) hun licentie moeten verdienen. De auteur stelt provocerend voor dat zij jaarlijks een vergoeding aan de gemeenschap zouden moeten betalen voor dit recht om macht uit te oefenen.

Concluderend ziet de auteur de ondernemer niet als een autonome godheid, maar als een knooppunt in een systeem. Wanneer die ondernemer de maatschappelijke wortels van zijn succes ontkent en slechts streeft naar “optimale extractie”, verliest hij zijn morele rechtvaardiging.