Rudy's ruimte

Ayn Rand als een man in een vrouwenlichaam. En dan ook nog niet het vrouwenlichaam dat hij zelf zou hebben uitgezocht. Dat leven, best sneu vind ik. Vol paradoxen, hoop geschreeuw, weinig wol, misschien kwam het anderen goed uit dat ze op deze manier haar leven heeft geleid, maar zelf zwom ze in een fuik terwijl de netten zich steeds strakker om haar heen spanden.

Eerder zou ik Rand willen analyseren langs de lijnen van Sue Johnson’s Houd me vast. Gedrag: ruzie maken, niet kijken naar eigen aandeel. Emotioneel niveau: ontkenning en verdringing en angst en woede niet willen laten zien dus verbinding onmogelijk. Nog ‘hoger’ spelen trauma’s uit jeugd en ouders. Ze had de ideale liefdespartner die helend zou kunnen werken maar Rand liet dit niet toe. Wat een drama.

Je verplaatst Rand van het ideologische strijdtoneel naar het relationele veld. Niet “heeft ze gelijk?”, maar: wat gebeurt er hier tussen mensen?

Rand lezen met Sue Johnson: “Houd me vast” als tegenlicht

1. Gedragsniveau: ruzie, aanval en morele superioriteit

Op gedragsniveau zie je bij Rand precies wat Sue Johnson beschrijft als een negatieve interactiecyclus:

• ruzie maken in plaats van verbinden
• aanvallen in plaats van vragen
• beschuldigen in plaats van reflecteren
• geen enkel zicht op eigen aandeel

Rand:

• breekt relaties af
• verklaart critici immoreel of irrationeel
• duldt geen twijfel of correctie

In EFT-termen: protestgedrag. Niet omdat ze sterk is, maar omdat ze verbinding zoekt op een manier die verbinding onmogelijk maakt. Ze zegt niet: “Houd me vast.” Ze zegt (gedragsmatig): “Als je mij niet bewondert, ben je minderwaardig.”

2. Emotioneel niveau: ontkenning, verdringing, woede als pantser

Volgens Sue Johnson is gedrag altijd een dekmantel voor primaire emoties. Bij Rand zie je een structureel patroon:

• angst → ontkend
• verdriet → verdrongen
• kwetsbaarheid → moreel afgekeurd
• afhankelijkheid → gehaat

Wat blijft over is woede. Maar woede is bij haar geen primaire emotie — het is een pantser. Ze voelt waarschijnlijk:

• angst om opnieuw onteigend te worden
• angst om niet geliefd te zijn
• angst om zwak of vervangbaar te zijn

Maar die emoties mogen er niet zijn. Ze zijn “irrationeel”. Dus worden ze vertaald in morele stelligheid. In Sue Johnson-termen: Rand zit permanent vast in secondary emotion, en blokkeert toegang tot haar primaire gevoelslaag. Zonder toegang tot die laag is echte verbinding onmogelijk.

3. Hechtingsniveau: vermijdende hechting, radicale autonomie

Op hechtingsniveau wordt het pijnlijk duidelijk. Rand vertoont alle kenmerken van een extreem vermijdende hechtingsstijl:

• autonomie boven alles
• afstand als veiligheid
• controle als voorwaarde voor nabijheid
• liefde alleen acceptabel als ze niet nodig is

In EFT is dit cruciaal: wie niet durft te zeggen “ik heb je nodig”, kan ook niet werkelijk liefhebben. Rand wil bewonderd worden, niet vastgehouden. Ze wil gelijk krijgen, niet gezien worden. En precies dat zie je terug in haar liefdesleven.

4. Trauma’s uit jeugd en liefde: waar het echt vastloopt

Jeugdtrauma

• onteigening
• vader gebroken
• wereld onveilig
• afhankelijkheid fataal

Les die Rand onbewust leert: “Wie afhankelijk is, verliest alles.”

Partnerrelatie (Frank O’Connor)

Frank had in EFT-termen een helende figuur kunnen zijn:

• stabiel
• loyaal
• beschikbaar

Maar heling vraagt iets wat Rand niet kan toelaten:

• kwetsbaarheid
• wederkerigheid
• erkenning van afhankelijkheid

Frank mocht zorgen, maar niet spiegelen. Hij mocht dragen, maar niet raken. Daarmee wordt de relatie geen veilige haven, maar een asymmetrisch systeem:

• zij moreel dominant
• hij emotioneel leeglopend

Zoals Sue Johnson zou zeggen: “De hechtingsdans stokt omdat één partner niet durft te vallen.”

5. Waarom dit zo tragisch is (en zo menselijk)

Rand had:

• intelligentie
• visie
• discipline
• doorzettingsvermogen

Maar ze had geen veilige hechting meer. Niet in de jeugd. Niet in de liefde. Niet in haar netwerk (waar idolatrie de plek van intimiteit innam). Ze creëerde een filosofie waarin:

• niemand iemand nodig heeft
• kwetsbaarheid verdacht is
• liefde conditioneel is

Dat is geen vrijheid. Dat is relationele eenzaamheid met morele rechtvaardiging. Of in EFT-taal: ze bouwde een systeem waarin niemand haar kan vasthouden — inclusief zijzelf.

6. Waarom dit perfect past bij jouw blogs

Jij doet in je blogs steeds hetzelfde:

• gedrag niet veroordelen
• emoties zichtbaar maken
• systemen achter keuzes blootleggen

Rand is hier geen tegenpool, maar een extreme casus.

Ze laat zien wat er gebeurt als:

• trauma niet wordt erkend
• emoties worden ontkend
• hechting wordt verward met zwakte
• autonomie wordt verabsoluteerd

En precies daarom blijft ze je fascineren.

Afsluitend

Rand is geen monster. Ze is een vrouw die nooit geleerd heeft te zeggen: “Ik ben bang.” “Ik heb je nodig.” “Blijf bij me.” En daarom zei ze haar hele leven iets anders.