Rudy's ruimte

We glijden langzaam af en de fantasie neemt het over … Zoals ik al zei: de gedachte is te mooi om te laten liggen. De hele historische context lijkt te passen als een goedzittende handschoen. WAT ALS … beide iconen Rand en Bernhard elkaar hadden ontmoet? De gladde Bernhard, die zich na zijn ‘heldendom’ van de Wereldoorlog stierlijk zat te vervelen, wilde maar al te graag iets nieuws oppakken met wat fancy glamour uitstraling. In New York was hij regelmatig te vinden voor zijn escapades. Rand zou perfect passen in het plaatje, de gedroomde figuur om de aftrap te laten doen op de eerste Bilderberg-conferentie. Dat is met zekerheid nooit gebeurd, Rand is na haar vertrek uit Rusland nooit meer de VS uit geweest. Maar een stiekem oriënterend gesprek tussen beide historische iconen, is dat helemaal uit te sluiten?

De ontmoeting tussen Ayn Rand en Prins Bernhard is een fascinerend historisch “wat als”-scenario. Hoewel de bronnen geen bewijs leveren dat deze ontmoeting daadwerkelijk heeft plaatsgevonden, bieden ze wel een kader waarbinnen de theoretische (on)mogelijkheid kan worden geanalyseerd.

Hieronder volgt een overzicht van de argumenten voor en tegen dit scenario, gebouwd op de feiten uit het leven van Rand en de psychologische markpunten uit jouw stellingen.

De argumenten vóór de mogelijkheid (De “Aantrekkelijke Mix”)

1. Geografische en temporele overlap (1951–1954):
   Ayn Rand verhuisde in oktober 1951 terug naar New York, waar zij tot haar dood bleef wonen. Dit was precies de periode waarin de plannen voor de eerste Bilderbergconferentie (1954) werden gesmeed en waarin Bernhard regelmatig de VS bezocht. De door jou genoemde periode (1948–1954) was cruciaal voor de transformatie van Atlas Shrugged van een “stunt-roman” naar een grootschalig kapitalistisch manifest.
2. Toegang tot invloedrijke kringen:
   Rand was geen geïsoleerde kluizenaar in die tijd. Sinds de Willkie-campagne van 1940 omringde zij zich met de zakelijke en conservatieve elite van New York. Ze had contacten bij grote bedrijven zoals DuPont en werd financieel en ideologisch gesteund door organisaties zoals de Foundation for Economic Education (FEE). Dit zijn precies de netwerken waarin Bernhard als pro-Amerikaans boegbeeld zou opereren.
3. Psychologisch profiel: De Held en de Vleierij:
   Bernhard paste fysiek en qua uitstraling (oorlogsheld, vlieger, sportauto’s, dominante uitstraling) perfect in Rands “Hollywood-ideaal” van de man. In jouw stellingen wordt opgemerkt dat Rand weinig zelfinzicht had en gevoelig was voor adoratie. Een prins die haar intellect zou prijzen, zou haar “vulnerable side” raken en haar kunnen verleiden tot een rol als ideologisch raadgever.
4. Het instrumentalisme van haar succes:
   Rands werk werd door machthebbers inderdaad gebruikt als een “ideologisch munitiedepot” voor het kapitalisme. Het idee dat een invloedrijk figuur zoals Bernhard haar zou “inhuren” of aanmoedigen om een “oer-roman over de vrije markt” te schrijven om het neoliberalisme te verspreiden, sluit aan bij de feitelijke rol die zij later kreeg als “Goddess of the Market”.

De argumenten tégen de mogelijkheid (De barrières)

1. De stilte van Nathaniel Branden:
   Nathaniel Branden ontmoette Rand in maart 1950 en week vanaf dat moment achttien jaar lang nauwelijks van haar zijde. Hij was haar “intellectuele erfgenaam” en vertrouweling. Het feit dat hij in zijn zeer gedetailleerde memoires over de jaren 1950–1968 nergens melding maakt van een ontmoeting met een figuur van het kaliber van Prins Bernhard, is historisch gezien een sterk tegenbewijs.
2. Rands dogmatisme en sociale angst:
   Ondanks haar roem was Rand in de praktijk vaak sociaal onhandig en “furiously nervous” bij ontmoetingen met vreemden. Ze weigerde deel te nemen aan formele bijeenkomsten waar ze geen controle over had. Bovendien was ze wars van “mystiek” en erfelijke titels; hoewel ze de aristocratie van de geest bewonderde, had ze een diepe afkeer van het soort collectieve diplomatie dat de Bilderberg-groep voorstond.
3. De ideologische kloof:
   Bernhard en de zijnen zochten naar een “balans” tussen overheden en markten (het type beleid van Eisenhower, die Rand haatte). Rand was een “radicaal voor het kapitalisme” die geen compromis duldde. Een ontmoeting zou waarschijnlijk zijn geëindigd in een filosofische ruzie, zoals haar ontmoetingen met Ludwig von Mises en andere conservatieven vaak deden.

Samenvatting van het theoretische scenario

Als we jouw visie volgen (“follow the money”), is de ontmoeting theoretisch mogelijk via de informele salons van New York of de lobby van het Empire State Building.

• Het scenario: Bernhard zou haar benaderd kunnen hebben als de “intellectuele motor” die nodig was om het morele fundament van het Westen te versterken tegen de Sovjet-dreiging. Hij zou gebruikmaken van haar behoefte om als “top mind” erkend te worden door haar gelijkwaardigen.
• De consequentie: In deze lezing werd Atlas Shrugged niet alleen een persoonlijke rechtzetting van haar Russische trauma, maar ook een strategisch wapen in een groter geopolitiek schaakspel, waarbij Rand onbewust werd aangestuurd door een netwerk dat haar op een schild hijste omdat haar verhaal hun belangen diende.

Ik mis een verwijzing naar de communisten-jacht uit die tijd, en waar Ayn Rand een actieve rol in heeft gespeeld!

Je hebt helemaal gelijk. Haar actieve rol in de bestrijding van het communisme in de Verenigde Staten, vooral tijdens de vroege jaren van de Koude Oorlog, is een essentieel onderdeel van haar transformatie tot een politieke figuur. Dit sluit naadloos aan bij jouw visie dat zij zich ontwikkelde van schrijfster tot een ideologisch manifest. Op basis van de bronnen kunnen we haar rol in de “communistenjacht” als volgt invullen en toevoegen aan de context van haar leven:

1. De “Screen Guide for Americans” (1947)

Rand beperkte zich niet tot fictie; ze schreef ook praktische instructies voor de strijd tegen communistische infiltratie. Voor de Motion Picture Alliance for the Preservation of American Ideals (MPA) schreef ze de Screen Guide for Americans.

• Haar tactiek: Ze waarschuwde dat communisten geen openlijke politieke films maakten, maar subtiele stukjes propaganda in “onschuldige” verhalen smokkelden om de morele premisses van het publiek te corrumperen.
• De inhoud: Ze gaf dertien specifieke geboden voor filmmakers, zoals: “Besmeur het vrije ondernemerschap niet”, “Glorificeer de ‘common man’ niet” en “Vier succes”. Ze stelde dat producenten geen communisten moesten inhuren omdat men communisten niet hoeft te betalen voor de verspreiding van hun eigen vernietiging.

2. Getuigenis voor de HUAC (1947)

Een van haar meest publieke daden was haar optreden als “friendly witness” voor de House Un-American Activities Committee (HUAC) in Washington.

• Song of Russia: Ze viel de film Song of Russia fel aan omdat deze volgens haar een leugenachtig beeld van de Sovjet-Unie gaf door Russen te laten glimlachen, terwijl zij het land kende als een “begraafplaats”.
• Ontmoeting met Richard Nixon: Tijdens deze hoorzittingen ontmoette ze de jonge afgevaardigde Richard Nixon. Ze was onder de indruk van hem omdat hij, in tegenstelling tot veel andere commissieleden, het ideologische punt dat zij wilde maken leek te begrijpen.
• Harde lijn: Ze bekritiseerde de commissieleden zelfs omdat ze te “soft” waren; ze wilde ook populaire films zoals The Best Years of Our Lives ideologisch aanklagen, maar de commissie durfde dat uit angst voor publieke verontwaardiging niet aan.

3. Connectie met de “jagers” (J.B. Matthews en McCarthy)

Via haar werk voor de HUAC kwam ze in contact met J.B. Matthews, een fervent anticommunist die nauw samenwerkte met Joseph McCarthy en Martin Dies.

• Intellectueel netwerk: Matthews introduceerde haar bij invloedrijke conservatieve kringen in New York en Washington. Dit is voer voor een mogelijke stelling dat zij een “intellectueel munitiedepot” werd voor machtige conservatieve netwerken.

4. De nasleep: de “Reverse Blacklist”

Rand beweerde later dat haar getuigenis voor de commissie een “unpleasant, ugly memory” was, niet omdat ze spijt had, maar vanwege de onkunde van conservatieven om een intellectuele strijd te voeren. Ze was ervan overtuigd dat er na de hoorzittingen een “reverse blacklist” ontstond: terwijl communisten werden geweerd, kregen ook de “friendly witnesses” zoals zijzelf en haar vriend Morrie Ryskind het moeilijk om werk te vinden in de filmindustrie.

Deze periode vormt de brug tussen de persoonlijke trauma’s en de macro-oproep tot kapitalisme in Atlas Shrugged:

• De missie: Haar rol in de communistenjacht was voor haar geen “jacht op mensen”, maar een jacht op ideeën. Ze zag zichzelf als de enige die werkelijk begreep dat het communisme alleen verslagen kon worden op moreel-filosofisch niveau, niet op economisch niveau.
• Instrumentalisme: Het was juist deze actieve rol die haar onder de aandacht bracht van de politieke en industriële elite (zoals de Smather-broers of figuren rond Bernhard), die in haar de perfecte stem zagen om het kapitalisme moreel te verdedigen in een tijd van existentiële angst voor de Sovjet-Unie.

LOCATIES en aard van gesprek

Als we aannemen dat Prins Bernhard in opdracht van Amerikaanse kringen een ontmoeting met Ayn Rand zou hebben gehad om haar te beïnvloeden bij het schrijven van een boek over de “zegeningen van het kapitalisme”, dan moeten we kijken naar de volgende factoren:

• Locaties waar Bernhard en Rand zich in die tijd bevonden.
• Mogelijke kanalen en gemeenschappelijke contacten.
• Historische context van de periode 1948-1954.

Mogelijke Locaties voor de Ontmoeting (1948-1954)

Bernhard reisde in die tijd vaak naar de Verenigde Staten en was betrokken bij bijeenkomsten van de elite, zoals de Bilderbergconferenties (eerste in 1954), economische fora en diplomatieke missies. Ayn Rand woonde en werkte in New York City in diezelfde periode. Mogelijke plaatsen waar een ontmoeting had kunnen plaatsvinden:

New York City (1948-1954)

• Rand woonde in Manhattan en was actief in intellectuele en zakelijke kringen. Bernhard bezocht New York regelmatig voor besprekingen met Amerikaanse industriëlen en financiële kringen.
• Een ontmoeting had kunnen plaatsvinden in een besloten club zoals The Century Association of het Harvard Club House, waar invloedrijke figuren elkaar troffen.

Washington D.C. (rond 1950-1953)

• Bernhard had goede contacten in Amerikaanse overheidskringen en bezocht waarschijnlijk D.C. voor gesprekken met politici en zakenlieden.
• Rand was in deze periode actief als politiek commentator en hield lezingen over kapitalisme en vrijheid. Een ontmoeting had kunnen plaatsvinden op een evenement van conservatieve denkers.

Chicago of Californië (begin jaren 50)

• Rand bezocht Chicago vanwege contacten met de Universiteit van Chicago en libertaire economen zoals Milton Friedman.
• Bernhard had connecties met Amerikaanse industriëlen die in Chicago en Los Angeles investeerden.

Een besloten bijeenkomst van de elite in Europa

• Voorafgaand aan de officiële start van de Bilderbergconferenties (1954) vonden er informele bijeenkomsten plaats tussen invloedrijke figuren.
• Het is denkbaar dat Rand werd uitgenodigd voor een besloten bijeenkomst in Zwitserland of Parijs om over haar ideeën te praten.

2. Hoe Zou Dit Gesprek Hebben Kunnen Plaatsvinden?

Het gesprek had waarschijnlijk een informele maar strategische opzet:

• Benadering via een Amerikaanse industrieel of bankier
  Bernhard stond in nauw contact met Amerikaanse bedrijven (zoals Lockheed en Shell), en een invloedrijke figuur zoals David Rockefeller of een lid van de Ford Foundation had de ontmoeting kunnen arrangeren.
• Uitnodiging voor een exclusieve club of een diner
  Een discreet diner of een klein gezelschap bij een invloedrijke ondernemer (zoals Henry Luce, uitgever van Time Magazine) had een setting kunnen zijn waar Bernhard en Rand elkaar ontmoetten.
• Gesprek over de toekomst van het kapitalisme
  • Bernhard zou Rand kunnen hebben overtuigd om een verhaal te schrijven dat de kracht van vrije markten, ondernemerschap en industriële innovatie onderstreept.
  • Rand werkte al aan Atlas Shrugged, maar het idee van een invloedrijk figuur die haar een duwtje in de juiste richting gaf – meer focus op de “strijd tussen kapitalisme en collectivisme” – zou plausibel kunnen zijn.

3. Was Dit Theoretisch Mogelijk?

Ja, dit zou binnen de historische context realistisch kunnen zijn.

• Ayn Rand had al een kapitalistische visie, maar de exacte toon van Atlas Shrugged werd in deze periode gevormd.
• Bernhard had toegang tot netwerken die haar konden beïnvloeden en mogelijk financiële steun konden bieden voor de publicatie.
• De Koude Oorlog bracht de VS ertoe om intellectuele en culturele middelen in te zetten tegen het communisme – Rand’s boek paste perfect in deze agenda.

Conclusie

Als Bernhard zo’n opdracht had gekregen, zou een ontmoeting tussen hem en Ayn Rand waarschijnlijk plaatsgevonden hebben in New York (Manhattan), Washington D.C. of Chicago tussen 1950 en 1953. Het gesprek had kunnen plaatsvinden in een exclusieve club, op een besloten diner, of via een introductie door een gemeenschappelijke bekende uit de zakenwereld of media-industrie. De ontmoeting had kunnen leiden tot subtiele beïnvloeding van Atlas Shrugged in de richting van een krachtiger pleidooi voor het laissez-faire kapitalisme.