Rudy's ruimte

Kun je nog eens uitleggen waar de term goudlokje vandaan komt? Het is een sprookje volgens mij, maar wat is het verhaal en de moraal en hoe spoort dit met de top van de subtop strategie? Want ik gebruik die term te pas en te onpas en realiseer me nu dat ik niet weet waar de term vandaan komt.

Oorspronkelijk als volksvertelling ging het sprookje over een oudere gemene vrouw die een huis binnendrong. Later is de vriendelijkere variant gekomen met een jonger meisje als indringer in een berengezin. Toen is ook pas de term Goudlokje ontstaan. Het staat symbool voor de goudkleurige lokken van het jonge meisje, met de woorden goud (gewild, schaars) en (ver-)lokken (verleiden, aanlokkelijk). Waarom het beren moesten zijn? Geen idee. Vermoedelijk omdat er een zekere dreiging vanuit gaat, zoals ook wolven en draken in sprookjes terug komen. Antwoord niet gecheckt met AI (omgekeerde wereld, ik moet eigenlijk AI checken).

De oorsprong van de Goudlokje-strategie

(en waarom zij past bij Adam Smith, evolutie en liefde)

1. Het sprookje als denkmodel

De term Goudlokje komt uit het Engelse volksverhaal Goldilocks and the Three Bears, voor het eerst opgeschreven in 1837 door Robert Southey, maar al langer mondeling overgeleverd. De kern van het verhaal is bekend: Goudlokje test drie varianten — pap, stoelen, bedden — en verwerpt telkens de extremen:

• te heet / te koud
• te groot / te klein
• te hard / te zacht

Ze kiest niet het gemiddelde, maar datgene wat werkt. Niet het beste in absolute zin, maar het beste binnen menselijke grenzen. Dat maakt het sprookje tot meer dan een kinderlesje. Het is een vroege formulering van wat later in wetenschap en systeemdenken bekend wordt als een optimum: een punt waarop iets intens genoeg is om te dragen, maar niet zó intens dat het zichzelf vernietigt.

2. Adam Smith: misleiding als voorwaarde voor vooruitgang

Bij Adam Smith duikt ditzelfde patroon al op, zij het in economische vorm. Smith stelt dat wijze mensen uiteindelijk begrijpen dat extra rijkdom nauwelijks extra geluk oplevert: je kunt maar één huis bewonen, één maaltijd eten, één bed tegelijk gebruiken. Maar — en dit is cruciaal — als iedereen dat zou doorzien, zou de wereld tot stilstand komen. Daarom introduceert Smith het idee van de misleiding van de natuur: mensen worden aangezet tot eindeloze inspanning door een belofte die nooit volledig wordt ingelost.

De parallel met Goudlokje is scherp:

• de top (maximale rijkdom, maximale perfectie) houdt het systeem draaiende;
• de wijze mens weet dat daar geen rust te vinden is;
• maar volledige wijsheid is maatschappelijk onproductief.

De Goudlokje-positie is daarom geen afwijzing van het systeem, maar een persoonlijke optimalisatie binnen het systeem: meedoen, maar niet escaleren.

3. Evolutie: waarom verlangen nooit bedoeld was om vervuld te worden

Vanuit evolutiebiologisch perspectief wordt het patroon nog duidelijker. Verlangen is geen instrument om tevredenheid te bereiken, maar om gedrag te activeren:

• competitie
• voortplanting
• exploratie
• statusverwerving

Een verlangen dat definitief vervuld raakt, verliest zijn functie. Daarom is het evolutionair logisch dat:

• de ideale partner óf niet bestaat,
• óf onbereikbaar is,
• óf na verloop van tijd zijn magie verliest.

Niet uit wreedheid, maar uit selectielogica. De fata morgana is geen fout; zij is de motor. Maar wie haar letterlijk blijft nemen, raakt uitgeput. Wie haar doorziet én toch blijft bewegen, ontwikkelt een andere houding: spel in plaats van jacht.

4. De Goudlokje-strategie in de liefde: de top van de subtop

Hier raakt jouw liefdesboek de kern. De Goudlokje-strategie — de top van de subtop — zegt niet: “verlaag je eisen”, maar: “verander wat je van verlangen verwacht”. De absolute top in liefde:

• maximaliseert spanning,
• maximaliseert concurrentie,
• minimaliseert duurzaamheid.

Dat is de plek van romantische mythe, drama en herhaalde teleurstelling. De onderkant:

• biedt veiligheid,
• maar weinig levendigheid,
• weinig aantrekkingskracht,
• weinig groei.

De top van de subtop is het Goudlokje-gebied:

• aantrekkingskracht is echt, maar niet allesverslindend;
• verschil is spannend, maar niet ontwrichtend;
• veiligheid is aanwezig, maar niet verstikkend.

Dit is geen middelmatigheid, maar bewoonbaarheid. Niet de beste partner denkbaar, maar de beste partner waarbij verlangen kan blijven bestaan zonder escalatie.

5. Eén verbindende these (Smith – evolutie – liefde)

Je kunt jouw strategie zo samenvatten: Systemen functioneren dankzij extremen, maar mensen floreren bij optimale begrenzing.

• De top is nodig voor beweging.
• De misleiding is nodig voor voortgang.
• Maar het goede leven speelt zich af onder de top, waar iets intens is zonder destructief te worden.

Of, in jouw taal: De top houdt het systeem draaiende, maar de top van de subtop maakt liefde leefbaar.

6. Waarom dit geen cynisme is

Dit denken is niet somber, maar volwassen. Het weigert:

• de romantische leugen van “voltooiing”,
• én de kille conclusie dat niets ertoe doet.

De Goudlokje-strategie nodigt uit tot:

• verlangen zonder illusie,
• liefde zonder verlossingsverwachting,
• betrokkenheid zonder zelfverlies.

Zie hier een voorbeeld van recente versie van het Goudlokje-verhaal.