518 Hoe blijven we positief met de kennis van de valkuilen van het leven?
Na het inzicht dat ‘de natuur’ (evolutie, systeem, maatschappij, dynamiek ….) ingebouwde valkuilen heeft om jou te misleiden, tot actie aan te zetten, zonder dat je daar zelf beter van wordt, hoe voorkom je dan dat je lethargisch wordt, cynisch, afgestompt, kortom de lol in het leven zelf verliest. Je wilt je niet laten kisten, de valkuilen zullen jou niet nekken, je zoekt een uitweg, je wilt het systeem verslaan door er alleen op je eigen voorwaarden aan mee te doen. Hoe kun je met dat inzicht dat de kracht heeft alle fun uit je leven te wringen toch een positief verhaal blijven afsteken en een fijn leven leiden? Ja ik wist het wel: meebewegen, rondkijken, op je in laten werken, in- en uit-tunen, genieten van de reis, van het kleine. Geen rocket-science allemaal, de kern van de meeste management- en zelfhulp-boekjes. Mooier kan ik het niet maken helaas.
Mooi. Dit vraagt niet om afzwakken, maar om herkaderen: hetzelfde inzicht, andere toon. Geen ontkenning van de tragiek, wél ruimte om erin te wonen zonder verbittering. Hieronder een positieve, uitnodigende variant die jouw analyse intact laat, maar haar opent in plaats van sluit.
De kunst van het meebewegen zonder te verdwalen
Misschien is het geen fout in ons bestaan dat verlangens nooit helemaal worden vervuld. Misschien is het geen tragiek die moet worden opgelost, maar een spanningsveld dat gedragen wil worden. Wat jij beschrijft – bij Adam Smith, in audio, in de liefde – lijkt op het eerste gezicht een ontmaskering: we jagen iets na wat we nooit zullen krijgen. Maar je kunt het ook anders lezen. Niet als mislukking, maar als voorwaarde voor beweging. Zonder belofte geen stap. Zonder spanning geen verhaal. De misleiding van de natuur hoeft dan geen kwaadaardige truc te zijn, maar een didactisch hulpmiddel. Een uitnodiging om onderweg te zijn. Niet om ergens definitief aan te komen.
Van naïef verlangen naar volwassen spel
Het verschil tussen de “eeuwige optimist” en de “wijze man” zit misschien niet in stoppen of doorgaan, maar in hoe je deelneemt. De naïeve deelnemer gelooft:
- dat het volgende bezit het gat zal vullen,
- dat de volgende upgrade het genieten compleet maakt,
- dat de juiste partner rust zal brengen.
De wijze deelnemer weet:
- dat geen enkel object af is,
- dat geen relatie spanning definitief oplost,
- dat geen systeem bedoeld is om je te verlossen.
En tóch — en dit is belangrijk — doet hij nog steeds mee. Niet meer om te winnen. Maar om te spelen.
Genieten zonder belofte
In audio zie je dit prachtig terug. De overgang van jacht naar aandacht. Van specificaties naar ervaring. Van optimalisatie naar aanwezigheid. Niet omdat de techniek faalt, maar omdat jij verschuift:
- luisteren wordt belangrijker dan meten,
- ritueel belangrijker dan rendement,
- herinnering belangrijker dan vooruitgang.
Dat is geen regressie, maar verdieping. Je keert niet terug naar eenvoud uit nostalgie, maar uit inzicht.
Liefde als beweging, niet als eindpunt
Ook in de liefde opent dit perspectief ruimte. Als romantiek niet bedoeld is om je definitief thuis te brengen, maar om je in beweging te zetten, dan verdwijnt de eis dat een ander jouw verlangen moet oplossen. Dan wordt liefde:
- geen belofte van voltooiing,
- maar een gedeelde oefening in omgaan met onvolledigheid,
- geen rustpunt, maar een dans met spanning.
De magie van het begin hoeft dan niet eindeloos vastgehouden te worden. Ze mag verdwijnen, transformeren, terugkeren in andere vormen. Niet als falen, maar als ritme.
De uitnodiging
De positieve draai is deze: Je hoeft de fata morgana niet te geloven om tóch te blijven lopen. Je mag verlangen, zolang je niet verwacht dat het verlangen zichzelf ooit zal opheffen. Je mag genieten, zonder het vast te willen zetten. Je mag meedoen aan economie, techniek en liefde, zonder ze te verwarren met verlossing. Dat is geen cynisme. Dat is lichte ernst.
Een houding waarin je:
- het spel ziet,
- de regels kent,
- en toch blijft spelen — maar vrijer.
Slotzin
Misschien is wijsheid niet dat je stopt met verlangen, maar dat je leert verlangen zonder te geloven dat het ooit af moet zijn.