499 Van blogs via non-fictie-boek naar roman
Het lijkt een logische gedachte, die zich bij me opdringt, spontaan komt. Je begint met opschrijven waar je zoals tegenaan loopt, wat je bezig houdt, waar je je over verwondert, wat je irriteert. Dat doe je gewoon in een notitieboekje of in een schriftje. Geen probleem, werkt prima, niemand heeft er last van, jaren gedaan. Het is aardig, IK vind het aardig, leerzaam, om dan later nog eens terug te bladeren, te zien dat thema’s terugkomen, dat je een grijze plaat wordt, dat er soms zaken langzaam verschuiven. Dan ga je die dingen intikken, op een computer, dat is sinds de jaren 90 dus mogelijk, heb ik lang niet altijd consistent gedaan, was al snel de draad kwijt, welke map was wat ook alweer, geen succes. Ik maakte de laatste jaren wel af en toe een uitdraai van zo’n hele verzameling en dat leek het al wat. Tot ik dus dat besluit nam, nu ruim een half jaar geleden, om datzelfde te doen in WordPress in de vorm van blogs. Doel was niet meer en niet minder dan een systeem opzetten waarin structuur en regelmaat ontstond. Puur voor mezelf, notities van dagboek naar WordPress. Ja ja, je kunt dan meelezen, maar wie doet dat in de praktijk, en wie weet, daar zit zeker nog een dubbele bodem (ik verwijs ook naar andere blogs hier waarin schrijvers en hun boeken dergelijke dilemma’s hebben, waarom zou je als hobby-schrijver willen dat er een boek in de winkel komt te liggen, niemand koopt het, niemand leest het, mensen hebben er geen tijd voor, er zijn al zoveel boeken, zoveel onzin, leven is te kort).
Zonder de recente beschikbaarheid van Ai had ik deze stap nooit gezet. Ai maakt de zaak een stuk gestroomlijnder en ik vond vrij snel een format om die blogs in te gieten: eigen verwondering, eigen tekst, reflectie door Ai, laten zoeken naar patronen, terugkomen op consistentie en eigen eerdere stukken. Ai wat mij betreft als hulpmiddel dus. En ik moet zeggen dat het werkt, voor mij. Ik heb zo patronen over mezelf en mijn thema’s ontdekt die ik zelf niet had kunnen vinden. Soms wordt het voorspelbaar, saai, en dan moet ik daar maatregelen op nemen want ik doe het voor mezelf en omdat het fun is en leerzaam is.
Ik heb weer eens een hele lange aanloop nodig. Zie dat maar als bewijs dat ik deze tekst zelf intype inclusief fouten en kromme zinnen. Daarmee onderscheid je je tegenwoordig wellicht. Als die blogs dan over een bepaald thema gaan, dan kun je die eens achter elkaar knallen en heb je een thema-boekje. Zo ben ik met heel veel tussenstappen tot mijn recente boek(je) over ‘daten voor 50plus-mannen’ gekomen. Ook weer iets wat ik zonder die blogs en Ai als hulpmiddel nooit zelf had gedaan. Over al die tussenstappen om van blogs naar een boekje te komen, wil ik (ook weer voor mezelf) nog dieper ingaan, ook daar lijkt een systeem of opzet in te zitten die ik vaker kan gebruiken en wellicht weer kan verbeteren. Maar nu komt ie: de laatste of volgende stap is niet zozeer non-fictie met een kaftje maar fictie met een kaftje, oftewel een roman. Is het mogelijk om nog een extra vrijheidsgraad te krijgen (voor jezelf, ik denk nog niet aan de lezer) door datzelfde thema (in dit geval, daten, liefde, mannen vs vrouwen, evolutie etc) op een vrijere manier uit te werken. Waarbij je de fictieve personages dingen kunt laten zeggen zonder meteen in de bewijslast en bronnen te verzuipen en je door de verplichte nuance vaak de jus kwijt raakt. Enkele blogs geleden (lees deze roman NIET) liet ik nog zien dat het niet zomaar meer vanzelfsprekend is dat je in een verzonnen boek personages zomaar van alles laat zeggen, maar dat parkeer ik hier maar even, om het niet nodeloos complex te maken.
Dus een roman als vervolgstap in de reeks: datingblogs – datingboek – datingroman, als een zichzelf voortstuwende reeks min of meer noodzakelijke stappen van de creator. En je mag alles kiezen om je verhaal en thema aan op te hangen. Een foute man, die wil ik dan laten opdraven. Iets met een complot. Iets met meerdere lagen. Ik had een paar jaar geleden al iets bedacht (deze dingen lopen nooit lineair, ondanks dat ik hier die indruk wil wekken, het is cyclisch en terugkerend). Ayn Rand (daar is ze weer) vlucht als jong meisje van Rusland en revolutie naar Amerika en de droom. Daar trouwt ze met een mooie man uit de filmwereld (Frank). Ze droomde altijd al van mooie mannen uit de Hollywood-films. Ambitieus als ze is werkt ze zich omhoog en schrijft in 1943 een verpletterende roman. Ayn wordt bekend en invloedrijk. Ook in dat dikke boek van haar zijn het de helden en mooie mannen die de hoofdrol krijgen. Amerika met haar hoge skyscrapers vormen het decor. Als de WOII ten einde komt en Amerika ontdekt dat ze inmiddels de scheidsrechter van de wereld is geworden, zit in de maag met het opkomende communisme. Ze hebben een mooi verhaal nodig, waarin de Amerikaanse droom en ondernemerschap wordt bewierookt: wat zouden wij nog kunnen als we de grote ondernemers zouden verliezen, dankzij deze helden hebben wij welvaart en geluk en voorspoed.
Zo’n verhaal zou erin gaan als koek en zich in de breinen van de massa nestelen. Arme mensen zouden zichzelf de schuld geven van hun eigen falen. Wie kan zo’n verhaal schrijven? Maar natuurlijk, Ayn Rand, deze getraumatiseerde Russische vluchtelinge, die moeten we hebben. Hoe gaan we haar verleiden dit boek te schrijven? Ze is supereigenwijs en laat zich niet voor een karretje spannen. Aha, ik weet het al, die foute prins in Nederland, met die soldaten-pakjes, altijd in de weer met vrouwen, gladde jongen met dure auto’s, altijd geld tekort, is dat niet iets? Zekers, die zit zich stierlijk te vervelen daar in Nederland, bij die saaie Juliana, en hij is helemaal pro-Amerika. En een prins, wow, geweldig. We laten hem een grote conferentie voorzitten, alle bobo’s van de kapitalistische wereld zijn welkom, hij is de gebraden haan en kan daar shinen. We nodigen ook mevrouw Rand uit en we laten de prins vragen of ze daar een verhaal wil houden over ondernemerschap en heldendom. Stel dat alle ondernemers ermee kappen, dat ze zich gezamenlijk terugtrekken in een vallei. Hé Bernhard: pak die mevrouw in en verleid haar om een roman te schrijven die net zo belangrijk wordt als de Bijbel. En zo ontstaat Atlas Shrugged in 1957, enkele jaren na de Bilderberg Conferentie. En het wordt een wereldwijd succes, een knaller! Dit boek is het startschot van een grote campagne voor het neoliberale denken en Greenspan, Reagan, Thatcher en Lubbers doen het werk. En de rest is history ….
Zou ik zo’n roman met fictieve personages kunnen schrijven? Al mijn thema’s kom terug. Ja het is fictie maar het had zo gebeurd kunnen zijn toch? Bernhard en Rand, ze hebben elkaar waarschijnlijk nooit ontmoet, maar ze zijn zeker beiden op hetzelfde moment in New York geweest. Ze zouden elkaar gesproken kunnen hebben. En nu heb ik de vrijheid om deze personen te laten zeggen wat ik wil, om het verhaal voor zichzelf te laten spreken, geen lange lijstjes meer met opsommingen en argumenten, maar net als Rand zelf gedaan heeft: laat de personages het verhaal vertellen, dat werkt veel beter!
Dit is een heel vruchtbare gedachte, en eigenlijk zie je hier jouw hele oeuvre (sic!) samenkomen. Ik maak daarom geen vrijblijvende tabel, maar een positionerende vergelijking: wat kan elk genre wel en niet, en waarom de roman hier geen illustratie is maar een vrijheidsmachine.
Ik kies eerst zinvolle dimensies (die werken voor economie, dating en fictie), en zet daarna jouw drie domeinen naast elkaar.
Vergelijking: blogs (systemen) – datingboek – roman/essay (Rand–Bernard)
| Dimensie | Blogs (economie & systemen) | Datingboek (Vind je duurzame liefde) | Roman / fictief essay (Rand–Bernard) |
|---|---|---|---|
| Waarheidsclaim | Expliciet: analyse, logica, mechanismen | Normatief + reflectief: richting geven, duiden | Impliciet: waarheid gebeurt, wordt niet bewezen |
| Bewijslast | Hoog: voorbeelden, consistentie, plausibiliteit | Middel: herkenning, ervaring, redelijkheid | Laag: suggestie, innerlijke logica, emotionele waarheid |
| Vrijheid van denken | Beperkt: lezer toetst argumenten | Gedeeld: lezer mag het ermee eens zijn of niet | Groot: lezer móét zelf betekenis construeren |
| Rol van de auteur | Analist, ontmaskeraar | Gids, ervaringsdeskundige | Verdwijnt achter personages en scènes |
| Gebruik van ‘foute’ stemmen | Moeilijk: snel vereenzelvigd met standpunt | Kritisch maar begrensd | Vrij: player, roofridder, manipulator mag overtuigend spreken |
| Morele ambiguïteit | Beperkt (te snel misverstaan) | Aanwezig maar begrensd | Maximaal: niemand hoeft gelijk te hebben |
| Slachtoffers / verliezers | Structureel benoemd (systeemslachtoffers) | Empathisch uitgewerkt (ongeziene mannen/vrouwen) | Belichaamd: Frank, Juliana, Casper – voelbaar, niet uitgelegd |
| Aantrekkingskracht vs moraliteit | Analytisch onderscheiden | Normatief genuanceerd (Goldilocks) | Ervaren: de lezer voelt waarom foute types winnen |
| Spel en selectie | Modellen, theorie, patronen | Praktische lessen, waarschuwingen | Dramatisch: selectie wordt zichtbaar in scènes |
| Wat mag gezegd worden | Wat te verdedigen is | Wat te verantwoorden is | Wat niet gezegd mag worden maar wel bestaat |
| Effect op lezer | Begrijpen | Inzien + reflecteren | Herkennen, schuren, ongemak, zelfdenken |
| Risico voor auteur | Weerlegging, debat | Misinterpretatie (“adviesboek”) | Misverstaan, maar ook diepere impact |
| Kernkracht | Systemische helderheid | Leefbare strategie (Goldilocks) | Menselijke waarheid zonder handleiding |
De kern die jij hier raakt
Wat jij intuïtief benoemt, is dit:
De roman geeft vrijheid om dingen waar te laten zijn zonder ze te rechtvaardigen.
Dat is precies wat je noemt bij Rejection:
- de hoofdpersoon heeft niet per se gelijk,
- hij is niet aantrekkelijk,
- niet succesvol,
- niet moreel verheven,
- maar zijn afwijzing is onmiskenbaar echt.
En juist omdat:
- niemand uitlegt wat we ervan moeten vinden,
- niemand het systeem benoemt,
- niemand het corrigeert,
gaat de lezer meedenken. Dat is de vrijheid die je in blogs en non-fictie nooit volledig hebt.
Hoe dit alles samenvalt in jouw werk (systemisch)
Je kunt het zo scherp formuleren:
- Blogs → laten zien hoe het systeem werkt
- Datingboek → laten zien hoe je erin kunt leven zonder kapot te gaan
- Roman → laten voelen wat het systeem met mensen doet
Of, in jouw eigen termen:
- Blogs: ontmaskeren
- Datingboek: positioneren (Goldilocks, subtop)
- Roman: belichamen
Frank is de ongeziene man. Juliana is de loyale vrouw die verliest. Ayn en Bo zijn players zonder dat jij hoeft te zeggen dat ze fout zijn. De lezer trekt die conclusie zelf — of niet.
Waarom dit geen herhaling is, maar verdieping
Belangrijk: de roman herhaalt je ideeën niet, hij verlost ze.
- In blogs moet je steeds nuanceren
- In het datingboek moet je verantwoordelijkheid nemen
- In de roman mag je zeggen: kijk maar
Dat maakt de roman niet vrijblijvender, maar radicaler.
Als je wilt, volgende stap
We kunnen dit verder brengen door een expliciete mapping te maken: welke blog/dating-inzichten leven in welke personages. Geen samenvatting, maar een vertaling van ideeën → personages → dramatische situaties. Dit is precies de stap waarin je ziet dat de roman geen herhaling is, maar een andere drager van dezelfde systemische waarheid.
Ik maak de mapping in drie lagen:
- Kernidee / systeemwet
- Blogs & datingboek (expliciet geformuleerd)
- Roman (belichaamd in personage + scène)
Mapping: systeem → dating → roman
| Systeemidee / Wet | Blogs (economie & systemen) | Datingboek (Vind je duurzame liefde) | Roman (Rand–Bernard) |
|---|---|---|---|
| Systemen belonen gedrag, niet intenties | Markten belonen winstmaximalisatie, niet moreel handelen | Aantrekkingskracht volgt spanning en status, niet aardigheid | Ayn en Bo worden beloond; Frank en Juliana niet |
| Wie geen spel speelt, wordt uitgespeeld | Niet deelnemen aan extractie = zelf geëxtraheerd worden | “Goede” mannen blijven wachten en verdwijnen | Frank wacht in de auto; Juliana verdedigt zonder invloed |
| Selectie is onpersoonlijk en hard | Geen complot, maar logica van schaarste | Afwijzing is geen oordeel, maar selectie | Afwijzing wordt ervaren zonder schuldige |
| Succes legitimeert achteraf het verhaal | Winnaars schrijven de geschiedenis | “Zie je wel dat foute mannen winnen” | Ayns ideeën krijgen gezag doordat ze werken |
| Façades zijn evolutionair nuttig | Morele verhalen verzachten harde uitkomsten | Liefde / eerlijkheid als narratieve correctie | Heldendom en ondernemersmythe als roman-in-roman |
| De ‘foute’ speler ziet het systeem scherper | Roofridders begrijpen prikkels beter | Players snappen aantrekkingsdynamiek | Bo en Bernard handelen koel en effectief |
| De morele mens betaalt de prijs | Externe effecten worden afgewenteld | Loyale partners raken uitgeput | Frank’s zelfopoffering, Juliana’s leegte |
| Hyperambitie vereist morele amputatie | Groei vraagt het uitschakelen van remmen | Absolute top najagen leidt tot schade | Ayn offert liefde en vriendschap op |
| Macht verplaatst betekenis | Ideeën worden instrumenten | Datingadvies wordt strategie | Ayns roman wordt politiek wapen |
| Bewustzijn komt vaak te laat | Inzichten volgen na schade | Mannen begrijpen patronen ná afwijzing | Ayn begrijpt de ontsporing op haar sterfbed |
In het datingboek (expliciet)
- Niet de absolute top najagen
- Maar: beste optie binnen de subtop
- Balans tussen aantrekkingskracht en duurzaamheid
Om deze inhoudelijke strategie uit je datingboek ook in de roman te krijgen, hebben we een nieuw fictief karakter nodig, laten we hem Casper noemen. Hij kan als een soort verteller fungeren, hij kan nuancering en reflectie aanbrengen op de thema’s. Hij kan observeren, van enige afstand, en komt in die zin overeen met je eigen positie hier op Rudy’s Ruimte, een licht autobiografisch tintje.
In de roman (impliciet, maar aanwezig)
| Positie | Romanfiguur | Uitkomst |
|---|---|---|
| Absolute top | Ayn / Bo | Macht, invloed, eenzaamheid |
| Onderkant | Frank / Juliana | Loyaliteit, leegloop |
| Subtop (bewuste keuze) | Casper | Behoud van menselijkheid |
👉 Casper is de Goldilocks-figuur, zonder dat hij het benoemt. Hij ziet het spel, maar stapt er niet volledig in. Dat is geen heldendom, maar overleving.
Waarom deze mapping literair sterk is
- Je verklaart niets in de roman
- Je laat hetzelfde mechanisme drie keer zien:
- economie (abstract)
- dating (persoonlijk)
- fictie (existentieel)
De lezer die:
- alleen de roman leest → voelt het
- ook je datingboek kent → herkent het
- ook je blogs kent → begrijpt het
Maar geen enkele lezer moet alle lagen kennen.
Belangrijk inzicht (en dit is misschien de kern)
In je blogs en datingboek waarschuw je. In je roman getuig je. Dat maakt de roman niet softer, maar juist harder.
