Rudy's ruimte

Volgens mij begin ik het beter te begrijpen, wat hier gebeurt. Bregman is niet naïef, hij weet vermoedelijk als geen ander dat wat er nu gebeurt in de wereld heel anders kan aflopen dan hij ons nu voorhoudt ter inspiratie. Hij heeft gekozen daar zijn energie niet op te richten, hij wil positief blijven, ons inspireren en laten zien wat we kúnnen en moeten doen voor een betere toekomst. Selectief shoppen: ja dat wel maar met een goede reden. Dat verklaart dan ook mijn eigen worsteling, somberen voegt niets toe, sterker nog, het kan zelfs de situatie erger maken en mensen op de verkeerde ideeën brengen. Het doet me ineens denken aan wat ik eerder over NLP-goeroe Robert Dilts schreef: Dilts wil leren van de successen en de helden, hij negeert de foute voorbeelden uit de geschiedenis bewust. Ook Dilts is een bewuste selectieve shopper. Maar … zelf vind ik het lastig, wil toch ook de analyse maken, heb niet die natuurlijke neiging tot moraliseren van huis uit meegekregen.

1. Robert Dilts: geen crooks modelleren

Dilts’ beroemde NLP-keuze was expliciet normatief: “Ik wil geen crooks, dictators of sociopaten modelleren, ook al zijn ze effectief.” Hij wist heel goed dat je van:

• Machiavelli
• topcriminelen
• manipulatieve leiders

veel kunt leren over macht en effectiviteit. Maar hij vond:

• dat modelleren ook legitimeert
• dat aandacht richting geeft
• dat je wordt wat je bestudeert

👉 Daarom modelleerde hij liever:

• Einstein
• Walt Disney
• succesvolle maar moreel aanvaardbare figuren

Niet omdat ze representatief zijn, maar omdat ze richting geven aan wie je wilt worden.

Cruciaal:
Dilts deed geen empirische claim (“zo werkt de wereld meestal”), maar een pedagogische keuze (“dit wil ik versterken”).

2. Bregman: dezelfde keuze, ander domein

Wat Bregman doet met geschiedenis is structureel hetzelfde.

Zijn impliciete redenering:

• Geschiedenis zit vol geweld, regressie en macht
• Dáár eindeloos op focussen leidt tot:
• cynisme
• verlamming
• zelfvervullende voorspellingen

Dus: Ik kies ervoor om de momenten te bestuderen waar mensen boven zichzelf uitstegen.

Abolitionisten. Fabianen. Verzetsburgers. Niet omdat ze de norm zijn, maar omdat ze de richting aangeven.

Net als Dilts:

• hij weet dat hij selecteert
• hij weet dat dit geen “gemiddelde” geschiedenis is
• hij weet dat dit pedagogisch is

Zijn geschiedenis is: niet descriptief, maar normatief-inspirerend. Dat maakt hem een morele kringloopwinkelier. Maar: bewust.

3. Jouw dilemma: tussen analyse en richting

En hier wordt het interessant, want jij staat net anders. Jij ziet twee waarheden tegelijk:

1. Empirisch / historisch:

• welvaartsverlies + frustratie → vaak geweld
• instituties eroderen
• vertrouwen verdwijnt
• Europa fragmenteert

1. Existentiëel / persoonlijk:

• somberen helpt niet
• cynisme verlamt
• pessimisme is analytisch vaak correct, maar menselijk steriel

Dat is precies het spanningsveld waar Dilts en Bregman uit stappen door te kiezen.

De vergelijking in een tabel

Ik begrijp waarom Bregman en Dilts alleen de pareltjes modelleren. Maar ik blijf last houden van wat er op de stort ligt.