474 Jouw boek in de bieb
Dat is nou leuk om te lezen. Waarom heeft niemand dat eerder bedacht? Er zijn zoveel schrijvers die leuke dingen maken en die verder nooit iemand te zien krijgt. Waarom moet het altijd zo glad en zonder fouten en met een mooie opmaak en volgens de regels? Dit is een beetje fuzzy en met rauwe randjes, en daar zitten soms de mooiste dingen tussen. Ik heb zelf een beetje zo’n ervaring met e-books van volstrekt onbekende bronnen en auteurs, soms zet ik er dan 10 willekeurig op mijn e-reader en ik haal er bijna altijd mooie dingen voor mezelf uit. Altijd maar de boeken van de boekenbijlages en van de lijstjes, mwaah. En vergeet niet dat de rol en functie van een bibliotheek enorm is veranderd.
Die kasten vol boeken, rij na rij, het is nog maar voor een beperkte groep interessant. Kan niet anders dan dat gaat verdwijnen (naar de kelders bedoel ik, alleen op aanvraag, of met wisselende selecties zoals die van de hobby-schrijvers, het wordt dan meer een tentoonstelling). Bijna alles is digitaal te vinden. Nog los van dat mensen steeds minder ‘boeken lezen’ van kaft tot kaft. Als ik hier ter plekke zo kijk in de bieb, wat zie ik dan? Veel studenten en scholieren die een rustige en warme plek zoeken om te studeren. Mensen die even de krant doorbladeren met een kopje koffie. Of die met iemand hebben afgesproken, een ontmoetingsplek dus. Af en toe een lezing, waar ik vooral ouderen naar toe zie komen (vaak ook dezelfde gezichten). Maar met boeken heeft het niet veel meer te maken.
Dus binnenkort maar eens naar Utrecht, kijken wat er allemaal ligt, misschien wat rommel van mezelf achterlaten, hopelijk niet meer in de rij, hoewel een praatje aanknopen met zo’n mede-hobby-worstelaar ook niet verkeerd hoeft te zijn.
1. Van lezen naar maken: schrijven als nieuwe kernactiviteit
Je begint met een constatering die belangrijker is dan hij lijkt:
Schrijven is bijna therapeutisch, en aan lezen komt bijna niemand meer toe.
Dat is geen klacht, maar een cultuurverschuiving. Waar de bibliotheek historisch draaide om consumptie van kennis (lezen, lenen, stil zijn), verschuift de praktijk richting productie van betekenis: schrijven, maken, reflecteren, delen.
- Mensen schrijven blogs, dagboeken, posts, e-books, notities.
- Niet per se om gelezen te worden door “de markt”, maar om orde aan te brengen in hun hoofd.
- Schrijven is zingeving geworden, niet publicatie.
In dat licht is ‘Jouw boek in de bieb’ geen curiositeit, maar logisch: de bibliotheek sluit aan bij wat mensen feitelijk doen, niet bij wat het instituut ooit was.
2. De bibliotheek als plek voor het onaffe
Je enthousiasme over het initiatief zit precies hier:
Waarom moet het altijd zo glad en zonder fouten en volgens de regels? Dit is fuzzy en met rauwe randjes.
Dat raakt een fundamentele spanning:
- De uitgeefwereld = selectie, polish, marktgeschiktheid
- De bibliotheek nieuwe stijl = tussenruimte
De bieb wordt een plek voor:
- werk-in-uitvoering
- stemmen zonder marketing
- teksten die niet “af” zijn, maar echt
Je vergelijking met willekeurige e-books is veelzeggend. Dat is eigenlijk curated rommel: niet omdat het perfect is, maar omdat er iets in zit. En precies dat past bij een bibliotheek die minder archiveert en meer exposeert.
3. Van opslag naar tentoonstelling
Je zegt iets cruciaals over de fysieke ruimte: Die kasten vol boeken… het is nog maar voor een beperkte groep interessant. Dat is geen cultuurpessimisme, maar nuchtere observatie. De logica wordt:
- Opslag → digitaal, onzichtbaar, op aanvraag
- Ruimte → sociaal, tijdelijk, wisselend
Boeken worden geen permanente voorraad meer, maar:
- thematische tafels
- tijdelijke collecties
- installaties (zoals hier letterlijk wordt gezegd)
De bibliotheek verschuift van archief naar podium.
4. Wat mensen daadwerkelijk doen in de bieb
Je beschrijving is bijna etnografisch:
- studenten die stilte zoeken
- mensen die kranten bladeren
- ontmoetingen
- lezingen (met een duidelijk demografisch profiel)
En je concludeert: Maar met boeken heeft het niet veel meer te maken.
Precies. En dat is geen falen van de bibliotheek, maar haar overleving. De kernfunctie is niet langer het boek, maar:
- concentratie
- vertraging
- ontmoeting
- legitimiteit (“hier mag ik zijn zonder iets te moeten kopen”)
Het boek is nog aanwezig, maar niet meer dominant.
5. De bibliotheek als veilige tussenplek
Daarmee wordt de bibliotheek iets wat elders nauwelijks bestaat:
- niet commercieel (zoals een café)
- niet prestatiegericht (zoals werk of studie)
- niet privé (zoals thuis)
Een publieke huiskamer voor denken. En daarin past jouw slot: Misschien wat rommel van mezelf achterlaten. Dat is geen zelfspot, dat is precies de nieuwe rol:
- niet debuteren
- niet publiceren
- maar aanwezig zijn
De ontmoeting met andere “hobby-worstelaars” is geen bijzaak, maar de kern. De bieb faciliteert niet langer alleen toegang tot teksten, maar herkenning tussen makers.
6. Conclusie: de bieb na het boek
Samengevat:
| Oude bibliotheek | Nieuwe bibliotheek |
|---|---|
| Lezen | Schrijven |
| Collectie | Selectie |
| Stilte | Concentratie |
| Opslag | Tentoonstelling |
| Canon | Variatie |
| Af | Onaf |
In dat licht is een initiatief als dit geen gimmick, maar een logisch antwoord op een wereld waarin:
- iedereen schrijft
- niemand meer leest zoals vroeger
- en toch behoefte blijft aan betekenis, aandacht en publiek
De bibliotheek verschuift van bewaarplaats van cultuur naar incubator van zingeving.
Samenvatting Jouw boek in de bieb VK
Bibliotheek Utrecht is gestart met het initiatief ‘Jouw boek in de bieb’, bedoeld om ongepubliceerde of zelfgepubliceerde auteurs een publiek te geven. Schrijvers kunnen hun boek aanmelden, waarna een selectie tijdelijk wordt opgenomen in de bibliotheekcollectie. De boeken worden niet alleen uitgeleend, maar ook gepresenteerd als een soort museale installatie, zodat bezoekers er associatief doorheen kunnen bladeren.
Het initiatief wil de bibliotheek nadrukkelijk positioneren als ontmoetingsplek en podium voor verhalen die buiten de commerciële uitgeefwereld vallen. Volgens directeur Deirdre Carasso past dit bij de kern van de bibliotheek: democratisering van kennis, verhalen en verbeelding. Auteurs krijgen zichtbaarheid en lezers, terwijl bezoekers kennismaken met uiteenlopende stemmen, stijlen en persoonlijke motieven achter het schrijven.
In het artikel komen drie deelnemende auteurs aan het woord, die laten zien hoe uiteenlopend de drijfveren zijn: van rouwverwerking en persoonlijke geschiedenis tot koken, reizen en kunstzinnige verbeelding. Het project benadrukt dat vrijwel elke schrijver al een lezer heeft – mits er een plek is waar die ontmoeting kan plaatsvinden.
Bron
de Volkskrant, maandag 5 januari 2026, kunst & cultuur / boekenpagina.
