Rudy's ruimte

Toen ik lang geleden voor het eerst een boek van Robert Greene las, was ik onder de indruk. Een serieus dik boek vol met bronnen en citaten. Het ging over veel praktische dingen waar je je in het leven (toen in mijn advieswerk, wat ik zag binnen organisaties) over verwonderde, huh hoe werkt dat? Spelletjes werden er gespeeld, waarheden verdraaid, afijn van alles wat tegen je originele naïeve vermoedens ingaat. Ook ergens in dit tijd was er dat boek van Joep Schrijvers over hoe je een rat kunt worden. Dat was ook zo’n boek met inzichten die ontmaskerden en je aan het denken zetten. Waar Schrijvers lollig en laagdrempelig schreef, was Greene serieus en minder toegankelijk. Ik vraag me zelfs serieus af, zoals bij veel dikke boeken met kleine lettertjes, wie echt de moeite heeft genomen een van zijn boeken van kaft tot kaft te lezen. Fascinerend vond ik meteen al: het gaat hier om een studeerkamergeleerde die zijn huis niet uitkomt (bij wijze van spreken) en mij gaat vertellen hoe de wereld écht in elkaar steekt gebaseerd op eeuwenoude observaties en studies. De laatste jaren (is mijn indruk) worden zijn boeken soms met een wat schuin oog bekeken en zijn ze wat verdacht, omdat ze deels een ongemakkelijke versie van de werkelijkheid laat zien. Greene kun je ook lezen om jezelf beter voor te doen en anderen te manipuleren. De zogenaamde ‘players’ weten hier wel raad mee. Zelf wil ik dit vooral weten om niet naïef te zijn. In mijn boek voor daten voor de man van 50plus is mijn route om jezelf wél op de hoogte te stellen van deze inzichten. Een van mijn ‘wetten’ is daar dan ook: leer van de players, maar word er zelf geen. Het is overigens een interessante afweging hoe actief je hier mee aan de slag wilt gaan. Iemand als Robert Dilts kiest er bewust NIET voor om aandacht te schenken aan ‘successen’ die niet ethisch zijn, hij zou er dus nooit voor kiezen een succesvolle vrouwenversierder of player of foute man te ‘modelleren’.

Robert Greene – een korte introductie voor leken

Robert Greene is een Amerikaanse schrijver die vooral bekend werd met boeken over macht, manipulatie, verleiding en strategie. Zijn doorbraak kwam eind jaren negentig met The 48 Laws of Power (De 48 wetten van de macht), een boek dat sindsdien cultstatus heeft gekregen – geliefd bij managers, artiesten, politici, militairen, maar ook bij mensen die zichzelf graag “strategisch” noemen.

Greene presenteert zich niet als morele gids, maar als waarnemer: hij beschrijft hoe macht volgens hem feitelijk werkt, niet hoe zij zou moeten werken.

Wat schrijft Greene?

Greene’s bekendste boeken zijn:

• The 48 Laws of Power – een overzicht van machtswetten gebaseerd op historische voorbeelden
• The Art of Seduction – over verleiding als strategie
• The Laws of Human Nature – psychologische drijfveren en blinde vlekken

De rode draad: mensen zijn niet rationeel, niet eerlijk en niet consistent, maar wel voorspelbaar in hun zwaktes. Wie die zwaktes begrijpt, kan anderen sturen.

Hoe pakt hij het aan?

Greene’s methode is opvallend systematisch:

1. Hij leest enorme hoeveelheden geschiedenis
   Van Machiavelli tot Napoleon, van Chinese krijgsheren tot Hollywood-magnaten.
2. Hij destilleert patronen
   Geen losse anekdotes, maar terugkerende mechanismen: jaloezie, eerzucht, angst, statusdrang.
3. Hij giet die patronen in “wetten”
   Geen natuurwetten, maar gedragsregels die volgens hem vaak werken.
4. Hij schrijft zonder moreel oordeel
   Greene zegt zelden: dit is goed of dit is slecht. Hij zegt: dit werkt.

Juist die combinatie – koel, historisch, zonder ethisch kader – maakt zijn boeken tegelijk fascinerend én ongemakkelijk.

Voorbeelden van bekende wetten

Een paar bekende (en veel geciteerde) wetten uit The 48 Laws of Power:

• “Overtroef uw meerdere nooit”
  Laat mensen boven je zich veilig voelen; wie hun status bedreigt, roept weerstand op.
• “Zeg altijd minder dan nodig is”
  Vaagheid creëert mysterie en macht; wie alles uitlegt, verliest controle.
• “Laat anderen het werk doen, strijk zelf de eer op”
  Mensen onthouden het gezicht, niet het proces.
• “Maak anderen afhankelijk van u”
  Wie je nodig heeft, kan je niet zomaar uitschakelen.
• “Wees onvoorspelbaar”
  Voorspelbaarheid maakt je kwetsbaar; onvoorspelbaarheid kost de ander energie.

Deze wetten klinken hard – en dat zijn ze ook. Ze zijn geschreven vanuit een wereldbeeld waarin relaties vooral middelen zijn.

Waarom zijn zijn boeken zo populair?

Greene raakt iets wat veel mensen herkennen maar zelden hardop zeggen:

• dat macht niet eerlijk verdeeld is
• dat goede bedoelingen je niet beschermen
• dat succes vaak niet samenvalt met moraliteit

Voor sommigen is dat bevrijdend (“eindelijk zegt iemand hoe het écht werkt”), voor anderen juist verontrustend.

En meteen een waarschuwing

Greene’s boeken worden vaak gelezen als handleiding. Maar je kunt ze ook lezen als ontmaskering:

• zo gedragen mensen zich onder competitie
• zo ontspoort macht
• zo werkt manipulatie

Wie zijn wetten letterlijk toepast in duurzame relaties, vriendschappen of samenwerking, loopt vrijwel altijd vast. Daarover gaat de diepere discussie waar jij zelf vaak op uitkomt: wat in een eenmalig spel werkt, breekt in een herhaald spel.

Samenvattend

Robert Greene schrijft geen zelfhulpboeken in de klassieke zin. Hij schrijft strategische anatomieën van macht, gebaseerd op eeuwen geschiedenis. Zijn werk is scherp, helder en onthullend – maar vraagt van de lezer zelf moreel en relationeel denkwerk.