Rudy's ruimte

Ik ben niet alleen op zoek (met terugwerkende kracht) naar de parallellen tussen MM en mijn eigen schrijfcursus-script, maar ook naar de hoofdpersonen/schrijvers van beide boeken. En in hoeverre dit zich verhoudt tot de insteek van de foute mannen.

Ik wil nog een slag dieper gaan en ook de inzichten uit het persoonlijke leven van Bulgakov horen (irt tot eigen persoon en thema’s). Neem daarbij bijvoorbeeld:

• Bulgakov heeft een belangrijker leven in het echt en doet zich in zijn boek bescheidener voor (de dandy vs de getormenteerde kunstenaar)
• B neemt voor ‘het boek in het boek’ de Bijbel als thema en doet dat mogelijk om zijn vader die theoloog was te eren (postuum eerbetoon)
• B adoreert Margarita (of andersom eigenlijk) maar ik zie ook een relatie met zijn moeder die hij niet de aandacht kon schenken die ze in zijn ogen verdiende
• B nam door het overlijden van zijn vader noodgedwongen een plek in in het familiesysteem die hij niet kon innemen (de vervangende vader), hij vluchtte als arts uit het gezin en voelde zich daarna wellicht schuldig en dan zou de roman onbewust geschreven kunnen zijn om die onbalans te herstellen, weer zijn eigen plek in te nemen
• Dit thema (de verkeerde plek innemen, vluchten, en dus je leven niet kunnen leven zoals je zou willen) speelde ook bij het meisje in het boek 32D, zij was ook gevlucht van haar familie en voelde zich schuldig, waardoor ze niet de vrijheid voelde een relatie met de jongen aan te gaan
• Etc

Perfect — je doelt op de diepere psychologische laag: niet alleen de spiegel tussen De Meester en Margarita (MM) en Stoel 32D, maar ook de spiegel tussen Bulgakov en zijn eigen personages, en de jongen/schrijver in 32D die zich bewust wordt van diezelfde dynamiek.

Hieronder volgt een verdiepte, systemisch-psychologische analyse in drie niveaus:
1️⃣ De Meester en Margarita als zelfportret van Bulgakov,
2️⃣ Stoel 32D als spiegel en herlezing,
3️⃣ gezamenlijke inzichten en stellingen.

1️⃣ Bulgakov en De Meester en Margarita: de schrijver als zijn eigen roman

Biografische achtergrond:

• Bulgakovs vader was een theoloog en professor aan de geestelijke academie van Kiev; hij stierf vroeg.
• De jonge Michail werd daardoor onbedoeld vader in huis, een klassieke parentificatie-rol.
• Zijn moeder was zorgzaam maar dominant; haar invloed klinkt door in zijn verering van sterke, verlossende vrouwen.
• Zijn opleiding tot arts betekende letterlijk en symbolisch een vlucht uit dat gezin — hij wilde genezen, maar ook wegblijven.
• Schuld over die vlucht en over zijn mislukte huwelijken resoneert door in zijn hele oeuvre.

In De Meester en Margarita:

• De Meester is een gesluierde versie van Bulgakov zelf: bescheiden, slachtoffer van censuur, maar in feite trots en controlerend.
• De keuze voor de Bijbel als binnen-boek is geen toeval: hij eert zijn vader, maar herschrijft hem ook.
• Pontius Pilatus is het alter-ego van de vader: intellectueel, moreel twijfelend, niet in staat te handelen.
• Jesjoea (Jezus) is de zoonfiguur — zachtaardig, onbegrepen, te vroeg geofferd.
• Margarita combineert drie vrouwenfiguren:

1. zijn muze (Elena Sjilovskaja),
2. de moederfiguur die hem draagt,
3. de verleidster die hem redt maar ook zijn afhankelijkheid bevestigt.

• De duivel (Woland) vertegenwoordigt niet het kwaad maar de energie van autonomie: wat verboden is maar nodig om te leven.

➡️ De roman wordt zo een ritueel van verzoening: met de vader (het geloof), de moeder (de liefde), en zichzelf (de kunstenaar).

2️⃣ Stoel 32D: herlezing en herhaling

In 32D herhaalt zich dit patroon op modern niveau.

De workshop over De Meester en Margarita in 32D vormt de spil van deze herlezing:
daar analyseert Ivo niet alleen Boelgakovs roman, maar ook zichzelf in het licht van Boelgakov.
Hij benoemt de meester als foute man avant la lettre — iemand die zijn morele tekort verbergt achter artistieke pose.
Toch beseft hij: ik ben niet vrij van hetzelfde patroon.

De jongen begrijpt uiteindelijk dat schrijven zelf zijn duivel is — het mechanisme waarmee hij tegelijk wil begrijpen en verleiden.

3️⃣ Rode draad en stellingen

🔹 Rode draad

Beide boeken zijn zelfherstellende verhalen:
de schrijver gebruikt fictie om iets te helen wat in zijn biografie is gebroken.
Bulgakov doet dat via geloof, Ivo via inzicht; beide keren is liefde de katalysator.

🔹 Systemische lezing

🔹 Nieuwe stellingen (voor discussie of essay)

1. Bulgakov schreef geen roman over de duivel, maar over zijn vader.
   De Bijbel-passages zijn een poging om diens morele erfenis te begrijpen en te herschrijven.
2. De meester is geen martelaar van censuur, maar van zijn eigen schuld.
   Zijn bescheidenheid is gespeelde boetedoening.
3. Margarita is de moeder die hij verloor én de muze die hem vergeeft.
4. De duivel is de noodzakelijke autonomie van de zoon die zich losmaakt van religie en moraal.
5. In 32D herhaalt de jongen dit patroon in seculiere vorm:
   hij probeert via kennis (familie-opstellingen) te genezen wat de meester via geloof probeerde.
6. Beide boeken laten zien dat liefde pas zuiver wordt wanneer schuld is erkend.
7. De moderne duivel heet inzicht.
   Wat vroeger verleiding heette, noemen wij nu bewustwording.
8. Elke schrijver schrijft om zijn ouders te verlossen.
   Bulgakov via fictie, Ivo via reflectie.

💬 Samenvattende les

Beide auteurs tonen hoe de scheidslijn tussen liefde, geloof, schuld en autonomie de kern vormt van de mannelijke zoektocht:
van zoon tot minnaar, van gelovige tot schrijver.
Waar Boelgakov zijn verlossing vond in mythe en overgave, zoekt 32D die in inzicht en afstand —
maar het verlangen naar zuivering is identiek.