Rudy's ruimte

Ik verwijs regelmatig naar enkele bronnen of boeken waar ik de afgelopen jaren kennis mee heb gemaakt. Wel zo netjes om dan af en toe wat aandacht aan de auteur en zijn werk te geven. Ook voor mezelf een opfrisser, de gedachten zijn blijven hangen maar hoe het precies zat weet ik lang niet altijd meer. Daarbij ook de disclaimer dat ik het niet per se eens ben met die bron of auteur, dat ik me vrij voel het als haakje te gebruiken voor eigen reflectie en dat ik altijd op zoek ben naar andere invalshoeken of juist contraire posities.

Orion Taraban. Wie is deze man? Maak een profiel. Ik weet dat hij eerder toneelspeler/acteur is geweest. Maar blijkbaar geswitched naar de psychologie en nu actief op YouTube met eigen kanaal en veel volgers. Wat is de kern van zijn boodschap? Ik vind het opmerkelijk hier een psycholoog te treffen die meer op een econoom lijkt. Ik heb in mijn studie economie vroeger kennis gemaakt met Gary Becker en daar zitten duidelijke links. Omgekeerd zie ik economen zich steeds meer realiseren dat mensen niet rationeel zijn en zo ontstaat de omgekeerde beweging, economen die psychologen worden in de gedragseconomie (Kahneman, Ariely, Thaler). Recent heeft hij een boek uitgebracht met de veelzeggende titel ‘The value of others’. Wat is de kern van dit boek? Waar moeten we Taraban plaatsen in het m/v/relatie-landschap? En tenslotte, waar zitten zijn zwakke punten?

PS Sue Johnson komt nog uitgebreid aan de beurt, wordt vervolgd.

PS 2 Ik ken de goede man via vriend I die het vaak over hem heeft. In onze discussiegroep wordt hij ’the pianoman’ genoemd, omdat hij altijd de kijker (streng, maar met humor) toespreekt van achter een piano waar de microfoon op staat (zo lijkt het iig).

PS 3 Wat een geinig plaatje van onze vriend ChatGPT, de pianospeler laat de toetsen aan de voorkant zitten en neemt zelf aan de andere kant plaats!

Profiel: Orion Taraban

Orion Taraban is een Amerikaanse psycholoog en oprichter van The Psych Project, bekend van zijn YouTube-kanaal waar hij nuchtere, vaak confronterende analyses geeft over relaties, zelfontwikkeling en menselijke motivatie. Voordat hij zich op psychologie richtte, was hij actief als toneelspeler en regisseur. Die theatrale achtergrond verklaart mede zijn heldere, gearticuleerde stijl en zijn talent om ideeën overtuigend te brengen. Inmiddels is hij geregistreerd psycholoog en heeft hij zijn praktijk in San Francisco.

Taraban is een atypische psycholoog: hij redeneert eerder als econoom. In zijn analyses van relaties en menselijk gedrag staan begrippen als waarde, schaarste, investering, ruil, asymmetrie en optimalisatie centraal. Hij vermijdt emotionele, empathische taal en kiest juist voor systemische en transactionele benaderingen, vergelijkbaar met hoe Gary Becker relaties en gezinsvorming benaderde als rationele keuzes onder restricties. Dit maakt hem in zekere zin een tegenhanger van psychologen als Sue Johnson of Esther Perel, die meer inzetten op verbinding, hechting en innerlijke groei.

Kern van zijn boodschap

De rode draad in zijn werk:

• Mensen handelen op basis van waarde-uitwisseling: Of het nu in romantiek, vriendschap of werkrelaties is — mensen blijven in verbinding zolang de ervaren waarde opweegt tegen de kosten.
• Zelfverbetering is strategisch: Zelfontwikkeling wordt niet gezien als spirituele groei, maar als een manier om aantrekkelijker, nuttiger en waardevoller te worden voor anderen.
• Relaties zijn selectief en asymmetrisch: Niet iedereen verdient jouw investering. Taraban spreekt expliciet over het vermijden van ‘waardeloze’ interacties en benadrukt dat je niet kunt geven aan iedereen.
• Schaamte, afwijzing en falen zijn data: Hij pleit ervoor deze ervaringen rationeel te benaderen in plaats van emotioneel, om er lessen uit te trekken en jezelf strategisch aan te passen.

Boek: The Value of Others (2024)

In dit boek werkt Taraban zijn centrale idee uit dat het ‘ik’ slechts begrijpelijk is in relatie tot ‘de ander’. De kern is dat zelfkennis en persoonlijke ontwikkeling een illusie blijven zolang ze niet gespiegeld worden aan wat anderen teruggeven. Waarde is relationeel. Hij koppelt dit aan keuzes in relaties: je groeit niet in isolatie, maar in wisselwerking met je omgeving.
Belangrijke thema’s:

• Je perceptie van eigenwaarde is slechts deels intern; feedback van anderen is cruciaal.
• Investeren in relaties moet gebaseerd zijn op terugkerende waarde, niet op wensdenken.
• Sociale hiërarchieën zijn onvermijdelijk en vaak onbewust aanwezig in onze partnerkeuzes.

De toon van het boek is analytisch en observerend, soms zelfs koel. Taraban schrijft niet om te troosten, maar om inzicht te geven. Het boek leest als een mix van psychologie, economische gedragsanalyse en strategische zelfhulp.

Waar te plaatsen in het m/v/relatie-landschap?

Taraban staat haaks op romantische of emotiegerichte relatiecoaches. In het spectrum van m/v-denkers:

• Aan de functioneel-systemische kant, vergelijkbaar met Gary Becker (economie van het gezin), Alain de Botton (relaties als werk) en zelfs Carla Ketelaar (selectie en uitruil).
• Hij deelt met Jordan Peterson de neiging tot structuur, hiërarchie en individuele verantwoordelijkheid.
• Anders dan bijvoorbeeld Esther Perel of Sue Johnson, die benadrukken hoe relaties ons helen, stelt Taraban dat je eerst waarde moet bieden voor je aan verbinding toekomt.

Zwakke punten en kritiek

1. Kille of afstandelijke toon
   Taraban’s benadering is zakelijk en weinig empathisch. Voor mensen die worstelen met hechting, trauma of diepe onzekerheid kan dit als hard of kil overkomen. Zijn analytische stijl mist soms nuance over de complexiteit van menselijke emoties.
2. Beperkt aandacht voor context en macht
   Hij negeert vaak hoe sociale, culturele of economische omstandigheden iemands ‘waarde’ bepalen. Daardoor klinkt hij soms als een meritocratisch denker: je bent je markwaarde — punt. Dat kan vervreemdend zijn voor wie buiten het systeem valt.
3. Bevestigt soms traditionele rolpatronen
   Door te spreken in termen van strategie en waarde, zonder expliciet machtskritiek te leveren, lijkt hij soms bestaande m/v-dynamieken als ‘natuurlijk’ te presenteren. Kritische feministen verwijten hem een blindheid voor patriarchale structuren.
4. Te veel nadruk op optimalisatie
   Zijn denken leunt zwaar op nut, rendement en selectie. Daarmee loopt hij het risico relationele rijkdom te reduceren tot een rekensom. Intimiteit en irrationaliteit — juist essentieel in liefde — krijgen weinig plek.

Conclusie

Orion Taraban is een unieke stem op het snijvlak van psychologie en economie. Hij spreekt mensen aan die de romantische sprookjes zat zijn en hun relaties willen begrijpen als systemen van wederkerigheid, waarde en strategie. Maar zijn afstandelijke stijl en kille benadering maken hem ook kwetsbaar voor kritiek — juist van diegenen die in de kwetsbaarheid de sleutel tot verbinding zoeken.